Chùa Trùng Quang 'rồng cuộn hổ chầu'
Chùa lấy dòng sông Lô uốn khúc làm tiền minh đường, lại có dãy núi cao Tràng Đà làm bức bình phong, phía sau lấy núi Cố làm hậu chẩm, tất cả tạo nên một thế đất 'rồng cuộn, hổ chầu'.
Chùa Trùng Quang nằm trên địa phận Tổ 2, Phường Minh Xuân, Thị xã Tuyên Quang. Chùa có khuôn viên rộng gần 1.000m2, tọa lạc trên một khu đất cao, rộng và thoáng, thế đất lành theo thuyết phong thủy “tiền minh đường, hữu hậu chẩm”.
Chùa lấy dòng sông Lô uốn khúc làm tiền minh đường, lại có dãy núi cao Tràng Đà làm bức bình phong, phía sau lấy núi Cố làm hậu chẩm, tất cả tạo nên một thế đất “rồng cuộn, hổ chầu”. Ở thế đất địa linh, sơn kỳ, thủy tú, phong cảnh hữu tình, chùa đã được tôn thêm vẻ đẹp thanh tao thoát tục gắn kết giữa cảnh sắc thiên nhiên của tạo hóa với bàn tay con người.
Rồng cuộn (Long Bàn) tượng trưng cho sự huyền bí, mạnh mẽ và quyền uy. Rồng là linh vật đại diện cho thiên khí, có khả năng tích tụ và luân chuyển sinh khí. Khi nói "rồng cuộn", ý chỉ thế đất có sự uốn lượn, bao bọc, hội tụ sinh khí, mang đến sự thịnh vượng lâu dài.
Hổ chầu (Hổ Cứ) biểu trưng cho sự vững chắc, kiên cố và bảo vệ. Hổ là loài vật mang ý nghĩa trấn giữ, bảo hộ và tạo sự an ổn. Hổ chầu nghĩa là thế đất có sự ôm ấp, che chắn, tạo thành một địa thế vững vàng.
Với địa thế “rồng cuộn, hổ chầu”, chùa Trùng Quang không chỉ là một công trình tâm linh mà còn là một nơi hội tụ khí thiêng đất trời, giúp tăng trưởng năng lượng tích cực, tạo điều kiện thuận lợi cho sự tu tập và hành đạo.

Ảnh sưu tầm.
Chùa Trùng Quang như một bậc cao niên giữa cõi đời, từng chứng kiến bao nhiêu biến thiên của lịch sử. Được xây dựng từ thời Nguyễn, ngôi chùa mang trong mình hơi thở cổ xưa, như một câu chuyện dài được viết bằng nét chạm trổ trên những bức hoành phi, câu đối.
Trải qua nhiều lần tu bổ, mỗi viên gạch, mỗi mái ngói vẫn như giữ trọn vẹn hơi thở của quá khứ, là nơi mà bước chân người hành hương luôn tìm về để lắng nghe tiếng vọng của thời gian. Hướng Đông Nam của chùa không chỉ là sự sắp đặt của bàn tay con người mà còn mang ý nghĩa sâu sắc. Ấy là hướng của ánh sáng, của bình minh, của trí tuệ và sự giác ngộ. Trong nắng sớm, mái chùa ánh lên sắc vàng rực rỡ, như bức tranh giao hòa giữa nhân gian và cõi thiền.
Khởi nguyên chùa được xây dựng theo kiến trúc kiểu chữ Đinh, mang phong cách của thời Nguyễn. Phía trước là cổng tam quan, gồm có không quan, trung quan và giả quan. Theo triết lý của nhà Phật thì tam quan là ba lối nhìn, ba điều xem, ba điều sát để đi vào cõi Phật. Gian bên trái của tòa tiền đường là nơi thờ tượng Đức ông, gian bên phải thờ đức Thánh Tăng, hai bên gian giữa của tòa tiền đường tạo thành hình chữa đinh, giữa tòa thượng điện là tam bảo thờ chư vị Phật, Bồ tát.

Ban Tam Bảo chùa Trùng Quang. Ảnh sưu tầm.
Vẻ đẹp thiên nhiên và cổ kính của di sản hòa quyện giữa đất trời
Như một bức thủy mặc hữu tình, chùa Trùng Quang tựa lưng vào núi, hướng mặt ra sông, đón lấy sinh khí trời đất. Trước chùa, dãy núi Tràng Đà như tấm bình phong vững chãi, che chở cho chốn thiền môn khỏi những xô bồ của thế tục. Sân chùa rợp bóng cây cổ thụ, nơi những cành lá xòe rộng, rì rào trong gió như lời kinh vô ngôn, an ủi những tâm hồn đang tìm kiếm sự bình an. Bên trong, những pho tượng cổ trầm mặc dưới ánh sáng lung linh của nến, những quả chuông đồng in dấu thời gian, tất cả đều là những mảnh ghép quý giá trong bức tranh lịch sử văn hóa của vùng đất Tuyên Quang.
Chùa hiện bảo lưu nhiều nét sinh hoạt văn hóa truyền thống dân gian, lưu giữ nhiều di vật, hiện vật giúp cho các nhà khoa học nghiên cứu về lịch sử, văn hóa, phong cách kiến trúc, nghệ thuật. Hiện nay trong chùa còn giữ được 4 pho tượng cổ, và 2 quả chuông đồng to. Trong khuôn viên chùa vẫn còn một cây nhãn có tuổi đời gần 100 năm tuổi.
Chùa Trùng Quang không chỉ là nơi của những nghi lễ tôn giáo mà còn là điểm tựa tinh thần cho bao người. Tiếng mõ, lời kinh, ngân vang như dòng suối mát lành xoa dịu những muộn phiền, đưa con người trở về với sự an nhiên, nhẹ nhõm.
Ngày 19/11/2007, chùa Trùng Quang được vinh danh là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh – một sự công nhận xứng đáng cho vẻ đẹp và giá trị văn hóa mà ngôi chùa gìn giữ suốt bao năm tháng.
Giữa nhịp sống hối hả, chùa vẫn lặng lẽ an nhiên, như một nốt trầm đầy chất thơ trong bản giao hưởng của đất trời Tuyên Quang.
Tổng hợp: Bình An
Nguồn Tạp chí Phật học: https://tapchinghiencuuphathoc.vn/chua-trung-quang-rong-cuon-ho-chau.html