Ngày 10/6, Thường trực HĐND tỉnh Hưng Yên khóa XVIII đã tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ năm 2026 cho các đại biểu HĐND tỉnh từ tổ 1 đến tổ 8 và 45 xã, phường tương ứng với các tổ đại biểu (các xã, phường phía Bắc tỉnh).
Ngày 10/6, đại biểu HĐND tỉnh tiếp xúc cử tri tại các địa phương trước kỳ họp thứ 3, HĐND tỉnh khóa IX, nhiệm kỳ 2026-2031.
Trước yêu cầu ngày càng cao đối với hoạt động của HĐND trong giai đoạn mới, đại biểu HĐND cần không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn; đồng thời, chủ động ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn để đáp ứng yêu cầu ngày càng lớn của cử tri, Nhân dân. Người đại biểu trong kỷ nguyên số phải làm chủ được công nghệ... Vì vậy, công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đại biểu HĐND là nhiệm vụ có tính chiến lược.
Không chỉ cập nhật kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ cho đại biểu dân cử ở cơ sở, chương trình tập huấn, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng hoạt động dành cho đại biểu HĐND cấp xã nhiệm kỳ 2026 - 2031 do Thường trực HĐND tỉnh Hà Tĩnh tổ chức mới đây, với gần 1.500 đại biểu tham gia qua 2 đợt tập huấn tiếp tục khẳng định quyết tâm đổi mới hoạt động HĐND theo hướng thực chất, kỷ cương, trách nhiệm và hiệu quả.
Hoạt động chất vấn tại kỳ họp HĐND nhiệm kỳ 2026 - 2031 có nhiều điểm mới quan trọng theo Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2025 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Trong đó, điểm mới quan trọng nhất là biến hoạt động chất vấn từ một phiên hỏi - đáp tại hội trường thành một quy trình giám sát khép kín. Qua đó, chất vấn không chỉ là diễn đàn để làm rõ trách nhiệm mà còn trở thành công cụ quan trọng để HĐND thực hiện chức năng kiểm soát quyền lực nhà nước ở địa phương.
Chất vấn không phải là 'đứng lên hỏi cho có hỏi', càng không phải là tranh luận cảm tính. Đằng sau một câu hỏi ngắn gọn nhưng sắc sảo là cả quá trình chuẩn bị công phu của đại biểu HĐND: từ lắng nghe cử tri, đi thực tế, nghiên cứu hồ sơ, đối chiếu quy định pháp luật đến lựa chọn đúng vấn đề và đúng người phải trả lời. Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cử tri mong chờ những câu hỏi đúng trọng tâm, chỉ rõ trách nhiệm và thúc đẩy chuyển biến thực chất.
Trong hoạt động của HĐND, chất vấn luôn được xem là thước đo rõ nét nhất về bản lĩnh, trách nhiệm và năng lực của đại biểu dân cử; đây không chỉ là quyền của đại biểu HĐND mà còn là phương thức cử tri giám sát hoạt động của bộ máy chính quyền thông qua người đại diện của mình; trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay, yêu cầu nâng cao chất lượng chất vấn của đại biểu HĐND cấp xã càng trở nên cấp thiết, nhằm bảo đảm quyền lực nhà nước được kiểm soát chặt chẽ, công khai và thực chất.
Thực tế cho thấy, điều cử tri mong muốn không chỉ là được phát biểu ý kiến, mà quan trọng hơn là ý kiến đó có được tiếp thu, xử lý và giải quyết đến nơi đến chốn hay không. Đối với đại biểu HĐND cấp xã - nơi gần dân nhất, sát dân nhất - kỹ năng 'theo' đến cùng việc giải quyết kiến nghị của cử tri chính là thước đo trách nhiệm, bản lĩnh và hiệu quả hoạt động của người đại biểu dân cử; hiệu quả giám sát phụ thuộc rất lớn vào kỹ năng theo dõi, đôn đốc, kiểm chứng và phản hồi của từng đại biểu.
Đối với 4 Ban HĐND tỉnh Lai Châu nhiệm kỳ 2026 - 2031, việc bố trí Trưởng ban và 1 Ủy viên chuyên trách có chuyên môn phù hợp với lĩnh vực hoạt động đã nâng cao tính chuyên sâu, độc lập, liên tục trong hoạt động của các ban. Đối với HĐND cấp xã, việc bố trí 1 Phó Trưởng ban chuyên trách, 2 công chức Văn phòng tham mưu, phục vụ hoạt động của HĐND đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh nhiệm vụ ngày càng tăng.
Một cuộc tiếp xúc cử tri (TXCT) thành công bắt đầu từ rất nhiều công việc âm thầm phía sau: nắm bắt dư luận, lựa chọn đúng địa điểm, thông báo để dân biết, chuẩn bị tài liệu, bố trí hội trường, mời đúng đối tượng, theo dõi kiến nghị sau tiếp xúc… Nếu chỉ xem TXCT là việc riêng của đại biểu HĐND thì rất dễ dẫn đến hình thức. Thực tiễn đang cho thấy, muốn đại biểu HĐND thật sự gần dân, hiểu dân thì cả hệ thống chính trị phải cùng vào cuộc, cùng chia sẻ trách nhiệm để tạo nên những cuộc TXCT thực chất và hiệu quả.
Nếu kỹ năng đối thoại quyết định chất lượng tại hội nghị thì theo dõi, đôn đốc giải quyết kiến nghị lại quyết định niềm tin của cử tri. Theo nhiều cử tri, điều khiến người dân mất niềm tin nhất không phải là kiến nghị chưa được tiếp thu mà là tình trạng 'nói rồi để đó', tiếp xúc nhiều lần nhưng vấn đề vẫn chưa được giải quyết. Bởi vậy, sau mỗi cuộc tiếp xúc, đại biểu phải biết phân loại vấn đề, xác định đúng thẩm quyền, gửi trúng địa chỉ và đeo bám đến cùng việc giải quyết.
Kỹ năng tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND cấp xã Bài 2: 'Đọc' cảm xúc - chìa khóa 'hạ nhiệt' bức xúc
Tại các buổi TXCT, kỹ năng gợi mở của đại biểu để người dân dễ trao đổi hơn trở nên đặc biệt quan trọng; cùng với đó, việc 'đọc' được cảm xúc và mức độ bức xúc của cử tri cũng giúp đại biểu lựa chọn cách phản hồi phù hợp ngay tại hội nghị; và đây cũng là chìa khóa để 'hạ nhiệt' các ý kiến bức xúc, căng thẳng.
Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay, khi địa bàn cấp xã rộng hơn, dân số đông hơn, số lượng đại biểu ít hơn và khối lượng công việc ở cơ sở ngày càng lớn, chất lượng TXCT phụ thuộc rất nhiều vào kỹ năng của người đại biểu. Trong đó, kỹ năng chuẩn bị trước TXCT là khâu quan trọng hàng đầu, quyết định đại biểu có thực sự nắm chắc tình hình địa bàn, hiểu đúng tâm tư của người dân và chủ động xử lý các vấn đề phát sinh tại hội nghị hay không.