'Cặp đôi vàng' làng xiếc

Tiết mục đu dây đôi của nghệ sĩ Thu Hương và Thanh Tuấn. (Ảnh Nhân vật cung cấp)

Đó là những kỷ niệm thú vị trong đám cưới của Nghệ sĩ Ưu tú Thu Hương và Nghệ sĩ Ưu tú Thanh Tuấn - “cặp đôi vàng” đang công tác tại Liên đoàn Xiếc Việt Nam.

Cặp đôi 9X đã gắn bó hơn 20 năm cùng xiếc. Có ông là Nghệ sĩ Nhân dân Bùi Đắc Sừ - Nguyên Giám đốc Nhà hát Chèo Việt Nam, nhưng Thu Hương (sinh năm 1993) được gia đình định hướng vào học trường xiếc từ năm 11 tuổi. Trong khi đó, Thanh Tuấn (sinh năm 1990) trúng tuyển vào trường xiếc năm 13 tuổi.

Học trên Hương chỉ đúng một khóa, nhưng mãi tới lúc cô học năm cuối, Tuấn mới chính thức làm quen. Cảm mến cô bạn xinh đẹp, tài năng, Tuấn quyết tâm theo đuổi Hương. Sau 7 năm hẹn hò, họ chính thức nên duyên vợ chồng năm 2019.

Thu Hương vẫn nói vui mình là người cưỡi voi cuối cùng của Liên đoàn Xiếc Việt Nam, bởi sau đám cưới của cô, với chủ trương từng bước thay thế thú hoang dã bằng vật nuôi, voi đã không còn xuất hiện trong danh sách tiết mục của Liên đoàn.

Thu Hương và Thanh Tuấn đã làm nên nhiều cột mốc đáng nhớ trong sự nghiệp: đoạt Huy chương vàng tại Liên hoan Xiếc quốc tế năm 2014 (Italia) với tác phẩm “Đu quan họ”; Huy chương vàng tại Liên hoan Xiếc quốc tế năm 2016 (Huế) với tác phẩm “Chuyện tình Romeo và Juliet”; Huy chương vàng nam/nữ diễn viên xuất sắc tại Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm năm 2016 (Hà Nội) bằng tác phẩm “IONAH”; Huy chương vàng nam/nữ diễn viên xuất sắc” tại Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm năm 2019 (Hà Nội) với tác phẩm “Hà Nội của những giấc mơ”…

Đặc biệt, giữa năm 2025, với tác phẩm “Duo Love” tham gia Liên hoan Xiếc quốc tế tại Kazakhstan, cặp đôi nghệ sĩ đã tiếp tục mang vinh quang cho xiếc Việt bằng giải vàng chung cuộc. Màn trình diễn mãn nhãn cùng kỹ thuật đẳng cấp của họ khiến dàn giám khảo quốc tế vỗ tay tán thưởng không ngớt, nhất là ở cảnh hai nghệ sĩ cùng dùng răng cắn treo như đang thực hiện một nụ hôn lãng mạn trên không, hay cảnh nghệ sĩ Thu Hương dốc ngược người treo một chân trên dây, dùng tóc đỡ nghệ sĩ Thanh Tuấn đang treo răng phía dưới, cả hai xoay tròn nhiều vòng ở độ cao cách đất cả chục mét không dùng dây bảo hiểm. Đây là những động tác khó mà rất ít nghệ sĩ trên thế giới có thể thực hiện.

Cũng chính tiết mục này đã làm dày hơn bộ sưu tập giải thưởng của cặp đôi nghệ sĩ với giải bạc Liên hoan Xiếc “Không biên giới” diễn ra tại Nga tháng 9/2025. Họ trở thành những gương mặt trẻ nhất của xiếc Việt cùng được trao danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 2024.

Phía sau hào quang sân khấu và những thành tựu đáng tự hào là không biết bao lần cả hai phải chịu chấn thương. Cùng với bầm tím, bong gân, giãn dây chằng - những đau đớn lặp đi lặp lại đến mức quen thuộc, Thu Hương nhớ nhất là lần cô bị gãy xương mu bàn chân bên phải trong lúc tập luyện, xảy ra ngay khi Liên hoan Xiếc quốc tế năm 2016 chỉ còn cách vỏn vẹn 3 tháng. Nữ diễn viên từng khóc hết nước mắt khi nghe bác sĩ nói cô có thể không còn theo được nghề. Nhưng quyết tâm không bỏ cuộc, cô nỗ lực vừa phục hồi vừa luyện tập. Và tấm Huy chương vàng cuộc thi năm đó chính là chiến thắng xứng đáng cho ý chí và nghị lực kiên cường.

Với Thanh Tuấn, anh cũng chưa thể quên lần bị ngã ở độ cao cách đất khoảng 6 m dẫn đến rạn xương gót chân năm 2010. Sau tai nạn đó, bố mẹ anh không muốn con trai theo nghiệp xiếc nữa, nhưng anh vẫn luôn kiên định với con đường mình chọn.

Cặp đôi chia sẻ, càng có cơ hội thi đấu, cọ xát ở những “đấu trường nghệ thuật” quốc tế, họ càng nhận ra không thể dừng lại, bằng lòng với những gì bản thân đang có. Đó là lý do qua mỗi cuộc thi, họ luôn cố gắng phát triển động tác, tăng độ khó cho tiết mục, từ chỗ chỉ dùng tay, chân để liên kết trên không, đến chỗ treo, đỡ nhau hoàn toàn bằng răng, tóc; từ chỗ một người làm trụ, một người làm quay, đến chỗ hai người cùng quay tít trên cao… Nâng cấp mỗi động tác đòi hỏi thời gian luyện tập kéo dài vài tháng, thậm chí cả năm.

Thu Hương kể, để tập kỹ thuật treo tóc, cô phải làm tóc ướt sũng mới có thể bện chặt, túm cố định trên đỉnh đầu, tạo điểm bám nâng đỡ toàn bộ cơ thể bạn diễn nam phía dưới. Mái tóc chịu áp lực càng lớn, cảm giác đau càng kinh hoàng. Khi mới tập, da đầu cô thường xuyên bị sưng rộp, bầm tím nên không thể lặp lại động tác này mỗi ngày. Nữ diễn viên cố gắng tập giãn cách để da đầu có thời gian hồi phục nhất định, rồi nâng dần thời lượng thực hiện từ 1 giây, 2 giây, đến 1 phút, 2 phút…; luyện cho mái tóc và cơ thể quen dần với cảm giác đau.

Tương tự, với động tác cắn răng để treo người, nghệ sĩ Thanh Tuấn cũng đã phải vượt qua giai đoạn dài cả răng và hàm đều ê cứng, thậm chí buốt lên tận óc, không ăn uống được. Tuy nhiên, những đau đớn ấy chưa bao giờ là lý do khiến họ chùn bước. Bởi, như Thanh Tuấn chia sẻ: “Càng đi, chúng em càng thấy xiếc thế giới phát triển và vận động không ngừng, mình không thể cứ giậm chân tại chỗ. Hơn nữa, ra sân chơi quốc tế, chúng em không chỉ thi vì bản thân, mà còn vì màu cờ sắc áo, nên cả hai luôn nỗ lực tập luyện để mang tới những thứ “đắt” nhất mình có”.

Bên nhau gần 15 năm qua, cùng nhau gặt hái những “trái ngọt” trong nghề nghiệp và cuộc sống, Thu Hương và Thanh Tuấn luôn cảm thấy mình may mắn vì lấy được người cùng nghề, không cần nói cũng có thể thấu hiểu, đồng cảm, chia sẻ những khó khăn trong công việc đặc thù như xiếc. Thêm nữa, “diễn trên cao, cần nhất là có được cảm giác an toàn khi treo, mắc, thực hiện động tác. Có bạn diễn chính là bạn đời, sự yên tâm tin tưởng càng tăng lên” - Thu Hương tâm sự.

Cặp đôi nghệ sĩ cũng cảm thấy biết ơn khi chung quanh mình có người thân, bạn bè đồng hành hỗ trợ. Đặc biệt, cặp đôi luôn nhắc đến Nghệ sĩ Nhân dân Tống Toàn Thắng - Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam với tất cả sự trân trọng. Ông không chỉ là người trực tiếp huấn luyện, dìu dắt, dàn dựng các tiết mục cho họ, mà còn là người định hướng, truyền lửa đam mê, giúp cả hai thêm vững tâm trên con đường mình đã chọn. Giờ đây, khi đã có thể tự tin làm nghề và sống được bằng nghề, họ càng thấm thía lời khuyên của ông: “Hãy hết mình vì nghề, nghề sẽ không bao giờ phụ”.

TRANG ANH