Cận cảnh Bảo vật Bàn thờ Phật bằng đá chùa Đại Bi

Chùa Đại Bi (xã Dương Hòa - Hà Nội) là ngôi cổ tự, có tuổi đời gần 700 năm. Chùa nằm trên vùng trầm tích văn hóa Quế Dương - vùng đất cổ đặc biệt, còn lưu dấu tích văn hóa Phùng Nguyên cách ngày nay khoảng 2.500 năm qua di chỉ khảo cổ Vinh Quang.

Chùa Đại Bi là ngôi cổ tự với tuổi đời gần 700 năm

Theo các nguồn sử liệu và bi ký, vào năm Long Khánh thứ 7 (1373) dưới triều nhà Trần, chùa Đại Bi được xây dựng. Cùng với chùa Vĩnh Phúc, chùa Đại Bi trở thành trung tâm tín ngưỡng quan trọng của vùng, là nơi diễn ra lễ hội, lưu truyền giáo lý và neo giữ ký ức cộng đồng.

Tam quan gồm 2 tầng 8 mái, trên là tháp chuông

Toàn cảnh chùa Đại Bi mang phong cách kiến trúc Bắc Bộ truyền thống. Tam quan cũng là gác chuông gồm 2 tầng 8 mái.

Bàn thờ Phật bằng đá chùa Đại Bi vừa được công nhận là Bảo vật quốc gia

Gian giữa treo quả chuông “Đại Bi tự” cao 1,10m, đường kính 0,60m đúc năm Cảnh Thịnh thứ 6 (1798), gian bên trái treo khánh đồng cao 1,03m, rộng 1,34m. Trên khánh đúc nổi hai mặt chữ “Đại Bi tự khánh, Bính Tý niên khánh” (1818).

4 góc của bàn thờ chạm 4 chim thần Garuda

Khu Tam bảo xưa kia có mặt bằng hình chữ “đinh” nhưng khoảng năm 1950 đã tu sửa, nâng cao chừng 1m và làm thêm một nhà ngang phía sau thành kiểu chữ “công”.

Các chi tiết hoa văn được chạm nổi tinh xảo

Tiền đường gồm 7 gian 2 chái, dài 19,5m, xây kiểu tường hồi bít đốc. Hạng mục này chỉ còn hàng cột cái ngoài bằng gỗ, còn các cột khác đều thay bằng gạch hoặc lẩn vào tường.

Phía trên cùng là hình các cánh hoa sen

Mỗi vì được đặt trên 5 hàng chân cột tạo cho mái trước dài ra để phần hiện thông thoáng.

Hình sư tử tạc trên bệ đá

Từ 3 gian giữa của Tiền đường kéo về sau là tòa nhà dọc 3 gian. Xưa kia, đây vốn là tòa Thiêu hương - Thượng điện. Dãy nhà sau mang tính hậu đường. Từ khu Tam bảo có cửa thông sang dẫn tới nhà khách, nhà tổ. Kiến trúc tuy đã được tu sửa, nhưng những di vật còn lại rất đặc sắc.

Mặt sau còn có hình chạm hổ

Nổi bật nhất trong số các di vật là bàn thờ Phật bằng đá có hình hoa sen, vừa được Thủ tướng Chính phủ công nhận Bảo vật quốc gia ngày 3/2/2026 (đợt 14, năm 2025).

Hình chạm rồng phía mặt trước của bệ đá mang phong cách Lý - Trần

Theo hồ sơ di sản, bàn thờ Phật bằng đá có niên đại thời Trần (thế kỷ XIV, thời vua Long Khánh - năm 1374). Bàn thờ có hình khối hộp dài 2,65m, rộng 1,17m, cao 1,67m, 4 góc chạm 4 chạm chim thần Garuda, mặt trước chạm rồng, mặt sau chạm hổ và sư tử. Những nét chạm khắc này là đặc trưng tiêu biểu của nghệ thuật thời Trần.

Bàn thờ có hình khối hộp dài 2,65m, rộng 1,17m, cao 1,67m

Ngoài ra, chùa Đại Bi còn lưu giữ nhiều di vật giá trị qua các triều đại. Một nửa tòa Thiêu hương giành để nhà sư thắp hương tụng niệm, nửa sau để bài trí hệ thống tượng pháp.

Những pho tượng cổ với kích thước lớn

Hàng trên cùng là bộ Tam thế, hàng thứ 2 là bộ A Di Đà, hàng thứ ba là bộ Quan Âm chuẩn đề. Những pho tượng này có kích thước lớn hơn người thực, được tạo tác trau chuốt, họa tiết trang trí tinh xảo mang phong cách thế kỷ XVII - XVIII. Phía dưới có 2 hàng Tuyết Sơn, Di Lặc và Thích Ca sơ sinh có niên hiệu thời Nguyễn.

Tượng Thánh Hiền ngồi trên ngai

Tiền đường bài trí hệ thống tượng gồm Hộ pháp ngồi trên sư tử, Đức Ông và Thánh Hiền ngồi trên ngai, còn tượng Giám trai và Thổ địa đều là những pho được tạo tác đầu thế kỷ XX. Hồi bên trái có 2 tấm bia nhỏ, kê tên 20 vị đỗ đạt của địa phương.

Tòa Tái Động miêu tả cảnh các tầng địa ngục theo quan niệm Phật giáo

Phía hậu điện của chùa có hai tòa Tái Động miêu tả cảnh các tầng địa ngục, từ tội nhân bị tra tấn đến Thần, Phật ở trên cao. Đây là hình ảnh tiêu biểu về nhân sinh quan của Phật giáo, vô cùng sinh động và độc đáo.

Cây đại trong khuôn viên chùa Đại Bi, được cho là có tuổi đời khoảng 700 năm

Chùa Đại Bi được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1997.