Bứt phá với ngành bán dẫn

TP. HCM đang đẩy mạnh đào tạo lực lượng lao động chất lượng cao phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn

Chuẩn bị nguồn nhân lực

Nhằm tạo nền tảng tham gia chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, từ năm 2026, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đào tạo tối thiểu 3.000 sinh viên đại học, 300 học viên cao học và 40 nghiên cứu sinh trong các lĩnh vực liên quan. Đồng thời, thành phố cũng chú trọng đào tạo lại và nâng cao trình độ cho ít nhất 300 nhân lực đang làm việc trong các doanh nghiệp bán dẫn và công nghệ liên quan, qua đó nhanh chóng bổ sung nguồn lực cho thị trường.

Các cơ sở đào tạo chủ lực được giao chỉ tiêu cụ thể. Trong đó, các trường thuộc Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, nòng cốt là Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, đảm nhiệm đào tạo 1.000 sinh viên đại học, 200 thạc sĩ và 30 tiến sĩ. Trường Đại học Bách khoa đào tạo 650 sinh viên và 25 thạc sĩ; Trường Đại học Công nghệ thông tin đào tạo 100 sinh viên và 30 thạc sĩ. Đáng chú ý, Trường Đại học Sài Gòn đảm nhận đào tạo 1.250 sinh viên đại học, 45 thạc sĩ và 10 tiến sĩ, chiếm hơn 40% tổng quy mô đào tạo bậc đại học theo kế hoạch.

Song song với đào tạo chính quy, các cơ sở giáo dục đã đầu tư mạnh vào hệ thống phòng thí nghiệm chuyên sâu như chế tạo linh kiện bán dẫn, thiết kế vi mạch, quang học - quang tử, vật lý chất rắn, tính toán và trí tuệ nhân tạo (AI), điện tử và hệ thống nhúng. Theo tiến sĩ Nguyễn Quang Khởi, Khoa Vật lý - Vật lý kỹ thuật, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, việc nâng cấp cơ sở vật chất giúp sinh viên tiếp cận công nghệ hiện đại, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn sản xuất.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Đắc Tâm, Trợ lý kinh doanh Công ty ASIC Technologies cho rằng, việc đưa thiết bị và công nghệ thực tế vào giảng dạy là yếu tố quan trọng để khơi gợi đam mê, định hướng nghề nghiệp cho sinh viên. Ngành bán dẫn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, doanh nghiệp và môi trường sản xuất thực tế.

Đáng chú ý, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh đã hình thành liên minh chiến lược “ba nhà” thông qua hợp tác với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Synopsys và Coherent. Trong đó, Coherent cam kết tiếp nhận sinh viên thực tập và làm việc trong lĩnh vực vật liệu, linh kiện bán dẫn tiên tiến; hợp tác với Synopsys giúp chia sẻ giáo trình, cấp phép phần mềm thiết kế chip và đào tạo giảng viên.

Trước nhu cầu chip toàn cầu tăng mạnh, Trung tâm ICDREC (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh) đã thương mại hóa thành công chip SG8V1 và KIT DE-SG8V1 từ năm 2014 - dòng chip thương mại đầu tiên của Việt Nam, có khả năng cạnh tranh về giá và tính năng với sản phẩm nhập khẩu. Đây là nền tảng quan trọng thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành.

Thu hút đầu tư, phát triển hệ sinh thái bán dẫn

Cùng với đào tạo, TP. Hồ Chí Minh tập trung xây dựng hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn thông qua thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng và đẩy mạnh nghiên cứu - phát triển (R&D). Thành phố đặt mục tiêu thu hút ít nhất 4 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong lĩnh vực bán dẫn và công nghệ cao, ưu tiên các dự án có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng lớn.

Bên cạnh các chính sách ưu đãi chung, thành phố đang xây dựng thêm nhiều cơ chế tài chính và thể chế mới như quỹ đầu tư mạo hiểm, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các mô hình công nghệ mới, đồng thời thu hút chuyên gia quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài tham gia phát triển ngành bán dẫn.

Theo ông Nguyễn Trọng Nhân, Trưởng phòng Kinh tế số - Xã hội số, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, thành phố đang triển khai 4 nhóm chính sách lớn nhằm tạo đột phá cho công nghiệp công nghệ số và bán dẫn, từ hỗ trợ phát triển nhân lực đến thúc đẩy sản xuất và triển khai các dự án trọng điểm. Cụ thể, thành phố dự kiến hỗ trợ 50% chi phí thuê chuyên gia (khoảng 60 triệu đồng/người mỗi tháng) và 50% chi phí đào tạo theo chứng chỉ quốc tế (tối đa 200 triệu đồng/người mỗi khóa). Doanh nghiệp thuộc danh mục ưu tiên hoặc nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 cho các tập đoàn đa quốc gia có thể được hỗ trợ tới 70% chi phí sản xuất thử nghiệm (tối đa 2 tỷ đồng/dự án), 50% chi phí mua công nghệ (tối đa 5 tỷ đồng/dự án) và 30-40% chi phí đổi mới công nghệ (tối đa 20-30 tỷ đồng/dự án).

Đặc biệt, các dự án công nghệ số trọng điểm, chip bán dẫn hoặc trung tâm dữ liệu AI (nộp thuế tại TP. Hồ Chí Minh) có thể được hỗ trợ 10% tổng chi phí đầu tư xây dựng, hệ thống kỹ thuật và thiết bị, với mức tối đa lên tới 200 tỷ đồng mỗi dự án. Đây được xem là cú hích quan trọng để thu hút doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị bán dẫn. Theo các chuyên gia, ngành bán dẫn đòi hỏi hệ thống hạ tầng kỹ thuật hiện đại và nguồn lực lớn để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe. Với những lợi thế hiện có, TP. Hồ Chí Minh được đánh giá có nhiều điều kiện thuận lợi để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Mới đây, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh đã ký kết biên bản ghi nhớ với Công ty Accelerated Infrastructure Capital (AIC) về đầu tư Trung tâm Dữ liệu Trí tuệ nhân tạo (AI Data Center) tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung, với tổng vốn dự kiến khoảng 2,1 tỷ USD. Dự án được kỳ vọng sẽ thu hút thêm các doanh nghiệp công nghệ cao, trung tâm R&D, doanh nghiệp AI và điện toán đám mây, qua đó thúc đẩy sự phát triển của chuỗi giá trị bán dẫn.

Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được khẳng định, thành phố sẽ tiếp tục tạo môi trường đầu tư thuận lợi, ổn định và minh bạch; đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm thu hút các dự án hạ tầng số và công nghệ cao. Mục tiêu là xây dựng TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm hạ tầng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số quan trọng của khu vực.