Bứt phá từ số hóa nền nông nghiệp

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc thăm mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao tại xã Đơn Dương. Ảnh: D.Phong

Số hóa và hiện đại hóa hạ tầng

Thực hiện định hướng của Trung ương và tỉnh, thời gian qua, ngành nông nghiệp Lâm Đồng từng bước chuyển đổi từ phương thức sản xuất truyền thống sang quản lý, tổ chức sản xuất dựa trên khoa học, công nghệ và dữ liệu. Việc cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW đang tạo nền tảng để nông nghiệp tỉnh phát triển theo hướng hiện đại, xanh, tuần hoàn và nâng cao giá trị gia tăng.

Theo Chi Cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng, tính đến hết quý II năm 2026, toàn tỉnh đã ghi nhận 109.500 ha trồng trọt ứng dụng công nghệ cao. Trong đó, khoảng 1.400 ha ứng dụng công nghệ thông minh thông qua cảm biến, kết nối IoT, điều khiển tự động hệ thống tưới, dinh dưỡng và giám sát môi trường canh tác.

Nói về việc cụ thể hóa Nghị quyết số 57 trong sản xuất nông nghiệp trên địa bàn, ông Trần Quang Duy - Phó Chi Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chia sẻ: “Việc cụ thể hóa Nghị quyết 57 trong lĩnh vực trồng trọt tập trung vào 3 trụ cột cốt lõi. Thứ nhất là hiện đại hóa hạ tầng sản xuất trên cơ sở kết nối nhà kính, nhà lưới, hệ thống tưới với cảm biến, dữ liệu thời tiết, dữ liệu đất và thiết bị điều khiển tự động. Thứ hai là xây dựng dữ liệu số về vùng sản xuất, ranh giới vùng trồng, sinh vật gây hại, vật tư nông nghiệp, nhật ký canh tác và truy xuất theo lô sản phẩm. Thứ ba là chuẩn hóa quy trình kỹ thuật, quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn và tổ chức liên kết theo chuỗi giá trị”.

Song song với quá trình hiện đại hóa, các mô hình nông nghiệp xanh, tuần hoàn và giảm phát thải cũng lan tỏa sâu rộng. Theo số liệu công bố tháng 6/2026, gần 154.000 ha cây trồng đã được chứng nhận hoặc áp dụng tiêu chuẩn sản xuất an toàn, bền vững, gồm gần 126.300 ha theo UTZ, 4C, Rainforest Alliance; 23.600 ha theo GAP và tiêu chuẩn tương đương; 4.050 ha sản xuất hữu cơ.

Bên cạnh đó, việc cấp và quản lý mã số vùng trồng được triển khai bài bản với 1.467 mã số vùng trồng với tổng diện tích gần 51.158 ha và 540 mã số cơ sở đóng gói đã được hoàn thiện, tạo tấm “hộ chiếu” vững chắc cho nông sản Lâm Đồng vươn xa.

Lâm Đồng đang hướng tới mục tiêu đưa giá trị sản phẩm bình quân đạt 250 triệu đồng/ha đất trồng trọt vào năm 2030. Mục tiêu không chỉ đặt trên cơ sở tăng năng suất mà gắn với chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ứng dụng công nghệ, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, phát triển chế biến và tăng cường liên kết thị trường.

Tích hợp công nghệ IoT và cảm biến, cho phép người nông dân theo dõi và điều khiển các yếu tố môi trường (nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, CO₂) từ xa qua điện thoại hoặc máy tính

Làm chủ công nghệ và lan tỏa các mô hình thông minh

Nếu hạ tầng công nghệ và dữ liệu tạo nền móng cho quá trình chuyển đổi, thì người nông dân chính là chủ thể quyết định hiệu quả của sự chuyển đổi đó. Từ các trang trại, hợp tác xã đến hộ sản xuất, việc chủ động tiếp cận và làm chủ công nghệ đang tạo nên những mô hình sản xuất mới, trong đó công nghệ được sử dụng trực tiếp để giảm chi phí, tiết kiệm lao động và nâng cao hiệu quả quản lý.

Tiêu biểu là mô hình sản xuất của anh Phạm Văn Hiếu - Chủ trang trại VH Farm tại xã Hiệp Thạnh. Từ nền tảng chăn nuôi bò sữa kết hợp trồng trọt, anh Hiếu đã áp dụng cơ giới hóa đồng bộ và tự động hóa toàn bộ quy trình. Đối với đàn bò 30 con, từ khâu cho bò ăn, dọn chuồng bò, anh đều cơ giới hóa. Ngoài ra, từ năm 2022, anh đã tiến hành gắn chip định vị cho từng cá thể để theo dõi sức khỏe và quản lý từ xa qua thiết bị di động. Phân bò được ủ vi sinh làm phân bón cho cây trồng; nguồn nước thải qua xử lý dùng để tưới 4 sào cỏ phục vụ lại chính đàn bò.

Trên diện tích 2 sào nhà kính trồng cà chua trên giá thể, anh đầu tư hệ thống cảm biến IoT tự động điều tiết phân bón, nước tưới và giám sát toàn bộ chu trình sinh trưởng chỉ bằng một vài thao tác trên điện thoại thông minh. “Với sự hỗ trợ của máy móc hiện đại, làm nông nghiệp thời nay rất khỏe, giúp tiết kiệm thời gian, công sức, một mình tôi có thể làm rất nhiều việc, từ chăn nuôi cho tới trồng trọt. Từ đó, bản thân sẽ có nhiều thời gian để tham gia công tác xã hội tại địa phương”, anh Hiếu chia sẻ.

Nông nghiệp tuần hoàn khép kín cùng việc làm chủ công nghệ như cách làm của anh Phạm Văn Hiếu đang trở thành xu hướng lan tỏa rộng rãi. Để hỗ trợ người dân và các hợp tác xã nâng cao năng lực quản trị, chính quyền địa phương cùng các tổ khuyến nông cộng đồng đã tổ chức đào tạo theo mô đun, hướng dẫn trực tiếp tại vườn và phát triển các dịch vụ dùng chung.

Theo Chi Cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đến hết tháng 6/2026, toàn tỉnh có 59 tổ khuyến nông cộng đồng tại 59/124 xã, phường. Hệ thống tổ khuyến nông cộng đồng cùng 428 chuỗi liên kết có 47.590 hộ tham gia là mạng lưới trực tiếp để chuyển giao kỹ thuật, tổ chức dịch vụ dùng chung, chuẩn hóa nhật ký sản xuất và kết nối thị trường. Hiệu quả đào tạo được đánh giá bằng khả năng vận hành công nghệ, mức giảm chi phí đầu vào, mức độ tuân thủ quy trình, chất lượng truy xuất và sự ổn định của đầu ra, không đánh giá bằng số lượng thiết bị được đầu tư riêng lẻ cho từng hộ.

Theo ông Trần Quang Duy, để tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu chuyển đổi mới, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 11256 ngày 14/7/2026 về đào tạo nâng cao chất lượng lao động ngành nông nghiệp, hình thành lực lượng nông dân số, nông dân chuyên nghiệp và đội ngũ quản trị hợp tác xã hiện đại giai đoạn 2026 - 2030.

Từ đầu tư hạ tầng, xây dựng dữ liệu số đến lan tỏa công nghệ trong từng mô hình sản xuất và đào tạo nguồn nhân lực, việc triển khai Nghị quyết số 57 đang tạo ra sự chuyển dịch ngày càng rõ nét trong nông nghiệp Lâm Đồng. Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số từng bước trở thành công cụ để người sản xuất nâng cao năng lực quản trị, giảm chi phí và gia tăng giá trị.

Những kết quả đạt được thời gian qua, nhất là sau 1 năm thực hiện Nghị quyết số 57 đã khẳng định hướng đi đúng đắn của tỉnh trong việc lấy khoa học - công nghệ làm động lực then chốt. Sự đồng lòng giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nông dân không chỉ tháo gỡ khó khăn về sản xuất mà còn hình thành một thế hệ “nông dân số” chuyên nghiệp, tạo đà đưa nông nghiệp công nghệ cao Lâm Đồng phát triển bền vững và hiện đại trong giai đoạn mới.