Bất cập quản lý đất đai ở Nậm Pồ

Ngôi nhà của gia đình chị Nguyễn Thị Thao, bản Nà Hỳ 3, xã Nà Hỳ (huyện Nậm Pồ) xây trên đất nông nghiệp khi chưa chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Theo thống kê, xã Nà Hỳ từ năm 2016 đến nay có 16 trường hợp vi phạm trong lĩnh vực đất đai đã bị UBND xã lập biên bản nhắc nhở và xử phạt vi phạm hành chính. Trong đó, 5 hộ tự ý xây dựng công trình, nhà cửa khi chưa chuyển đổi mục đích sử dụng đất; 11 hộ lấp đất nông nghiệp trồng cây hàng năm (đất ruộng). Cụ thể, ngày 13/5/2019, tổ công tác của UBND xã Nà Hỳ đã phát hiện gia đình ông Trịnh Ðình Tiến, bản Nà Hỳ 3, xã Nà Hỳ dựng nhà ở khu vực ngã ba cầu Huổi Bon đi Km45 khoảng 200m; đây là đất ngoài khu quy hoạch đất ở tại nông thôn. Tổ công tác đã lập biên bản, yêu cầu gia đình ông Tiến dừng ngay việc dựng nhà, dỡ bỏ phần đã xây dựng trái phép; đề nghị hoàn thiện hồ sơ thủ tục theo quy định về đất đai trước khi làm nhà. Tuy nhiên, gia đình ông Tiến không nhất trí, không ký vào biên bản với lý do đất đã được mua từ rất lâu. Hay hộ gia đình ông Lê Tuấn Hiếu, bản Nà Hỳ 1, xã Nà Hỳ đã tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất trồng cây lâu năm sang đất phi nông nghiệp tại bản Nà Hỳ 2, khi không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép. Tại thời điểm kiểm tra (18/11/2019), gia đình ông Hiếu đã xây dựng 1 công trình nhà cấp 4 với diện tích 70m2 trên đất trồng cây lâu năm.

Trao đổi về tình hình quản lý đất đai trên địa bàn, ông Lò Văn Khan, Chủ tịch UBND xã Nà Hỳ cho biết: Hiện nay 233 hộ trên địa bàn xã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và các tài sản khác gắn liền; trong đó, 144 hộ được cấp theo Quyết định số 28 của UBND huyện Mường Nhé. Công tác quản lý đất đai trên địa bàn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Tình trạng tranh chấp đất đai giữa các hộ trong bản, giữa các bản với nhau diễn biến phức tạp. Ða phần các hộ tranh chấp đều chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nên khi giải quyết tranh chấp rất khó, thiếu các căn cứ pháp lý. Với tình trạng tự ý san lấp, làm nhà trên đất nông nghiệp khi chưa chuyển đổi mục đích sử dụng đất, người dân thường thực hiện vào ban đêm; vài ngày hoặc một tuần lại đổ một xe đất, không có thời gian cố định nên rất khó khăn cho việc phát hiện. Thời gian qua, có 11 trường hợp san lấp đất nông nghiệp, xã đều đã lập biên bản vi phạm và báo cáo lên cấp có thẩm quyền...

Không riêng Nà Hỳ, hiện nay tại xã Chà Cang, Phìn Hồ... còn khá nhiều hộ chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ông Khoàng Văn Thắng, cán bộ địa chính xã Chà Cang cho biết: Xã có 620 hộ nhưng mới 23 hộ gia đình có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sử dụng nhà ở và các tài sản khác gắn liền. Còn lại, đa phần các hộ đều làm nhà trên đất khai hoang hoặc đất từ thời ông bà để lại không có giấy tờ.

Tình trạng làm nhà trên đất nông nghiệp khi chưa chuyển đổi mục đích sử dụng đất có nhiều nguyên nhân: Trình độ hiểu biết của người dân còn hạn chế, chưa nắm được quy định của Luật Ðất đai; phần vì điều kiện kinh tế khó khăn. Chị Nguyễn Thị Thao, bản Nà Hỳ 3, xã Nà Hỳ, xây nhà trên đất nông nghiệp nhưng chưa chuyển đổi nói: Quê tôi ở Phú Thọ, lên đây làm ăn được gần chục năm, tích góp mua được mảnh đất và cuối tháng 11/2019 mới xây ngôi nhà cấp 4, hơn 100m2. Tôi chưa chuyển đổi mục đích sử dụng đất, cũng biết là sai nhưng vì cả hai vợ chồng đều chạy chợ nên chưa có thời gian. Tới đây, tôi sẽ ra xã xin tư vấn để làm hồ sơ chuyển đổi mục đích sử dụng đất cho đúng pháp luật. Trái với quan điểm của chị Thao, nhiều hộ dân trên địa bàn xã Nà Hỳ, Chà Cang lại cho rằng họ xây nhà trên đất của ông bà, cha mẹ để lại hoặc mua bán chuyển nhượng từ người khác rồi thì được phép xây dựng nhà ở tùy ý không cần phải xin phép chính quyền. Giờ nếu phải bỏ ra một khoản tiền để chuyển đổi mục đích sử dụng đất, chẳng khác nào bỏ tiền của mình ra mua đất của mình để được làm nhà...

Ðể tìm hiểu về việc quản lý đất đai trên địa bàn huyện Nậm Pồ, chúng tôi làm việc với ông Hà Công Nghiệp, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện. Ông Hà Công Nghiệp cho biết: Hiện chưa có số liệu cụ thể từ các xã về số hộ vi phạm mục đích sử dụng đất trên địa bàn huyện. Từ năm 2017 đến nay, trên địa bàn huyện chỉ có 7 hộ chuyển đổi mục đích sử dụng đất với tổng diện tích 2.640m2. Nậm Pồ là huyện mới chia tách thành lập; hồ sơ địa chính chưa hoàn thiện, chưa có bản đồ địa chính nên gặp rất nhiều khó khăn trong công tác quản lý đất đai. Ngoài ra, còn một số nguyên nhân mang tính đặc thù vùng miền như: Trình độ hiểu biết của người dân về Luật Ðất đai còn hạn chế (coi việc khai phá đất đai, phá rừng làm nương là bình thường; chưa coi trọng việc quy hoạch sử dụng đất...). Một số cơ sở còn xem nhẹ công tác quản lý đất đai; đặc biệt năng lực quản lý của người đứng đầu trong công tác quản lý đất đai còn theo lối mòn, chưa tuân thủ quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất; để tình trạng tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất, từ đất nông nghiệp sang đất ở. Sự phối hợp trong công tác tuyên truyền, vận động và giáo dục về pháp luật đất đai chưa được quan tâm đúng mức, thiếu sự phối hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể xã...

Tình trạng không làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, làm nhà trên đất nông nghiệp, đất không có giấy tờ không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý đất đai mà còn dẫn đến việc phá vỡ quy hoạch đất của địa phương nói riêng và của tỉnh nói chung; gây thất thu thuế của Nhà nước và kéo theo nhiều hệ lụy... Thiết nghĩ, vấn đề này cần sớm được các cơ quan chức năng huyện Nậm Pồ quan tâm, tìm hướng khắc phục...