Bảo đảm quyền lợi người lao động về bảo hiểm thất nghiệp

Mở rộng diện bao phủ

Sau khi chấm dứt hợp đồng lao động tại một doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại khu công nghiệp Vân Trung 2, anh Hoàng Bảo Thiên, quê ở xã Tam Tiến đến Trung tâm Dịch vụ việc làm Bắc Ninh số 1 để làm thủ tục hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Theo quy định, anh Thiên sẽ được hưởng 3 tháng trợ cấp thất nghiệp với mức hưởng khoảng 3,3 triệu đồng mỗi tháng. Anh Thiên rất bất ngờ khi biết theo Luật Việc làm 2025, chỉ cần ký hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên anh cũng được đóng bảo hiểm thất nghiệp. “Lần nghỉ việc trước, do không biết, tôi không làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp, phải xoay xở một thời gian trước khi đi làm lại. Chính sách bảo hiểm thất nghiệp hỗ trợ một phần thu nhập trong thời gian tìm việc giúp tôi yên tâm hơn trong thời gian chưa tìm được việc làm mới” - anh Thiên chia sẻ.

Nhân viên Trung tâm Dịch vụ việc làm Bắc Ninh số 1 hướng dẫn người lao động quy trình làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Luật Việc làm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy xây dựng chính sách bảo hiểm thất nghiệp. Thay vì bó hẹp đối tượng như trước đây, diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp được mở rộng đối với người lao động có hợp đồng từ 1 tháng trở lên, đồng thời tiếp cận linh hoạt hơn với các thỏa thuận có bản chất quan hệ lao động. Bà Chu Thị Thu Hiền, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Bắc Ninh số 1 cho rằng đây là điểm mới có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng đa dạng bởi nhiều lao động trẻ, lao động làm việc ngắn hạn hoặc thường xuyên thay đổi nơi làm việc trước đây chưa đủ điều kiện tham gia bảo hiểm thất nghiệp dẫn đến khoảng trống an sinh khi mất việc.

Một điểm mới khác của Luật Việc làm 2025 là quy định về việc điều chỉnh mức đóng bảo hiểm thất nghiệp trong những trường hợp đặc biệt như khủng hoảng kinh tế, thiên tai... “Việc giảm mức đóng chỉ áp dụng cho phía người sử dụng lao động và không làm ảnh hưởng đến mức hưởng của người lao động khi thất nghiệp. Cách tiếp cận này góp phần giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động sản xuất, hạn chế cắt giảm lao động, từ đó gián tiếp bảo vệ việc làm và thu nhập của người lao động ngay từ khi họ còn đang làm việc” - bà Hiền nhấn mạnh.

Đặc biệt, Luật Việc làm 2025 quy định rõ trách nhiệm bồi hoàn của người sử dụng lao động trong trường hợp chấm dứt hoạt động mà chưa hoàn thành nghĩa vụ đóng bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng trốn đóng, nợ đóng bảo hiểm, vốn là nguyên nhân khiến nhiều người lao động không thể tiếp cận chính sách dù đã đủ điều kiện.

Rút ngắn thời gian chờ hưởng trợ cấp

Cải cách thủ tục hành chính là giải pháp trực tiếp tác động đến người lao động khi làm thủ tục hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Luật Việc làm 2025 rút ngắn thời gian chờ hưởng trợ cấp từ 15 ngày làm việc xuống còn 10 ngày làm việc, giúp người lao động sớm được xác lập thời điểm hưởng chế độ.

Đi cùng người thân đến làm thủ tục hưởng bảo trợ thất nghiệp, chị Đào Thị Lan, phường Đa Mai cho biết, chị từng hưởng trợ cấp thất nghiệp cách đây nhiều năm, nhưng khi đó thủ tục rất rườm rà, thời gian chờ được hưởng kéo dài. “Tôi rất vui khi các quy định mới về đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp cũng như thời gian chờ hưởng đã thay đổi theo hướng tích cực, lấy người lao động làm trung tâm”, chị Lan nói.

Luật Việc làm 2025 với nhiều điểm mới tiến bộ đã tạo hành lang pháp lý quan trọng để bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động khi thất nghiệp. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, quyền lợi đó chỉ thực sự được bảo đảm khi có sự vào cuộc đồng bộ, phối hợp chặt chẽ của các cơ quan chức năng.

Để các quy định mới nhanh chóng đi vào cuộc sống, Trung tâm Dịch vụ việc làm Bắc Ninh số 1 triển khai nhiều giải pháp, trong đó chuyển đổi số được xác định là khâu đột phá. Hiện nay, khoảng 80% hồ sơ bảo hiểm thất nghiệp được tiếp nhận và giải quyết trực tuyến thông qua cổng dịch vụ công, giúp người lao động giảm thời gian đi lại, đồng thời tăng tính minh bạch khi có thể theo dõi trạng thái xử lý hồ sơ. Trung tâm bố trí cán bộ hỗ trợ trực tiếp cho người lao động chưa quen thao tác trực tuyến, trang bị máy tính và hướng dẫn quy trình ngay tại khu vực làm thủ tục. Duy trì các kênh tư vấn qua điện thoại và đường dây nóng nhằm giải đáp kịp thời thắc mắc của người lao động.

Liên quan đến quy trình chi trả trợ cấp thất nghiệp, bà Nguyễn Việt Châu, Phó Trưởng phòng Tuyên truyền và Hỗ trợ người tham gia, Bảo hiểm xã hội tỉnh nhấn mạnh vai trò của việc chuẩn hóa dữ liệu đầu vào. Khi hồ sơ được chuẩn hóa ngay từ đầu, quá trình giải quyết chế độ bảo hiểm thất nghiệp sẽ nhanh gọn.Việc cấp thẻ bảo hiểm y tế cho người lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp được cơ quan bảo hiểm xã hội thực hiện đồng thời với lập danh sách chi trả trợ cấp.

Bảo hiểm xã hội tỉnh và cơ sở thường xuyên đôn đốc các đơn vị sử dụng lao động thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động, tăng cường phối hợp với các trung tâm dịch vụ việc làm để giải quyết kịp thời các chế độ liên quan.

Luật Việc làm 2025 với nhiều điểm mới tiến bộ đã tạo hành lang pháp lý quan trọng để bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động khi thất nghiệp. Tuy nhiên, quyền lợi đó chỉ thực sự được bảo đảm khi có sự vào cuộc đồng bộ, phối hợp chặt chẽ của các cơ quan chức năng.

Thực tế cho thấy, không ít trường hợp chậm giải quyết chế độ xuất phát từ tình trạng nợ đóng, chậm đóng bảo hiểm của người sử dụng lao động. Vì vậy, cùng với các quy định ràng buộc trách nhiệm trong Luật Việc làm 2025, việc nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp là yếu tố then chốt để người lao động được thụ hưởng kịp thời các quyền lợi khi mất việc, góp phần xây dựng quan hệ lao động ổn định, hài hòa và bền vững.

Bài, ảnh: Việt Hoa