Áo dài trong mắt trẻ thơ

Các em nhỏ trường Lâm Tỳ Ni xúng xính trong tà áo dài

Một sáng tiết trời còn xuân, khu vườn của Bảo tàng Gốm cổ Sông Hương hướng mặt ra sông Hương rộn ràng hơn thường ngày khi đón 50 em nhỏ 6 tuổi trong trang phục áo dài. Buổi gặp gỡ được tổ chức theo nhu cầu học tập thực tế của học sinh. Tại Trường Mầm non Lâm Tỳ Ni, phương pháp học theo dự án được triển khai xuyên suốt.

Thời gian qua, hai lớp lớn Thấu hiểu và Bao dung được tham gia thực hiện các dự án “Nhật Bình kể chuyện” và “Dáng Huế trong tà áo dài”. Qua đó, hình thành nhiều câu hỏi của các em liên quan đến lịch sử, cấu trúc và ý nghĩa của trang phục truyền thống.

Chia sẻ về hoạt động này, cô Hồ Thị Ngọc Huyền cho biết: “Sau mỗi dự án, các con đều có cơ hội gặp chuyên gia để tổng kết và giải đáp thắc mắc. Từ những gợi ý của Ban Giám hiệu, các con cùng nhau trao đổi, sắp xếp để có buổi gặp gỡ hôm nay. Buổi trao đổi diễn ra trong không khí gần gũi, tạo điều kiện để các em đặt câu hỏi và bày tỏ suy nghĩ”.

Ngay từ đầu buổi, không khí đã trở nên sôi nổi. Trước sự hào hứng của các em, bà Thái Kim Lan vui vẻ nói: “Nhớ hỏi dễ bà thôi nhé!”. Nhưng sau câu nói dí dỏm ấy là hàng loạt câu hỏi nối tiếp nhau, tự nhiên mà sâu sắc.

“Vì sao áo dài có hai tà?”, “Áo dài có từ đâu ạ?”, “Áo Nhật Bình có từ năm 1807 đúng không bà?”, “Vì sao lại có cổ đứng và cổ tròn?”…

Các câu hỏi thể hiện sự quan sát, quan tâm của học sinh đối với trang phục truyền thống.

Trả lời các em, bà Thái Kim Lan cho biết, áo dài có nguồn gốc từ thời chúa Nguyễn Phúc Khoát vào khoảng năm 1740, khi trang phục này được định hình dựa trên vóc dáng và nhu cầu sinh hoạt của người Việt.

Bà cũng giải thích về áo dài ngũ thân, gồm hai thân trước, hai thân sau và một thân nhỏ bên trong. Theo đó, hai thân trước tượng trưng cho cha mẹ, hai thân sau tượng trưng cho cha mẹ của người bạn đời, thân còn lại cho chính người mặc, thể hiện sự gắn kết gia đình.

Năm chiếc khuy áo là năm phẩm chất đạo đức: Nhân, lễ, nghĩa, trí, tín. Những yếu tố này góp phần tạo nên giá trị văn hóa của áo dài trong đời sống người Việt.

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa biểu trưng, bà Lan cũng lý giải tính thực tiễn của áo dài. Thiết kế hai tà, xẻ ở hai bên hông giúp người mặc dễ dàng di chuyển, lao động, phù hợp với đời sống sinh hoạt thường ngày. Từ việc gánh nước, buôn bán đến làm ruộng, chiếc áo dài vẫn đảm bảo sự linh hoạt mà không mất đi vẻ duyên dáng.

Trong suốt buổi gặp gỡ, các em nhỏ chăm chú lắng nghe, thỉnh thoảng trao đổi với nhau về những điều vừa được giải đáp.

Chia sẻ về việc gắn bó với nghiên cứu văn hóa, bà Thái Kim Lan cho biết từ nhỏ bà đã được gia đình dạy về nếp sống, về việc gìn giữ truyền thống. Đây cũng là động lực để bà tiếp tục nghiên cứu và truyền lại các giá trị văn hóa cho thế hệ sau.

Khép lại buổi trò chuyện thân tình, các em nhỏ gửi tặng bà một món quà đặc biệt: Chiếc áo dài làm bằng giấy do chính tay mình thực hiện. Từ việc vẽ khung hình dựa trên dáng người, đến dán giấy vụn tạo hình, các em đã tái hiện lại chiếc áo dài theo cách riêng. Những hình tròn tượng trưng cho trời, hình vuông tượng trưng cho đất, đồng thời thể hiện ý thức bảo vệ môi trường thông qua việc tái sử dụng vật liệu.

Nhận món quà, bà Lan không giấu được sự xúc động. Bà chia sẻ: “Điều khiến tôi bất ngờ là các em còn nhỏ nhưng đã có những câu hỏi mang tính tìm hiểu, thậm chí liên quan đến lịch sử. Tuy nhiên, với trẻ, điều quan trọng không phải là ghi nhớ kiến thức, mà là cảm nhận”.

Theo bà, khi một đứa trẻ mặc áo dài, điều đọng lại đầu tiên là cảm giác về sự mềm mại, âm thanh khe khẽ khi bước đi, sự dịu dàng, thân thuộc. Những trải nghiệm ấy chính là nền tảng ban đầu để hình thành ý thức về bản sắc văn hóa.

“Việc khuyến khích trẻ mặc áo dài từ bậc mầm non rất ý nghĩa. Khi tình yêu với áo dài bắt đầu từ sự tự nguyện, từ cảm nhận của các giác quan, các em sẽ tự nhiên xem đó là một phần của mình khi trưởng thành, chứ không phải điều bị áp đặt”, bà nói.

Buổi gặp gỡ khép lại trong không khí ấm áp. Những tà áo dài nhỏ rời khu vườn, mang theo những hiểu biết và trải nghiệm đầu tiên về một giá trị văn hóa quen thuộc.