Cúc Phương-đại ngàn bao la và huyền bí. Đây cũng là nơi cộng đồng dân cư Mường gắn bó từ ngàn đời. Dưới tán rừng, người Mường không chỉ tìm thấy sinh kế mà còn sáng tạo ra hệ giá trị văn hóa riêng vô cùng độc đáo. Một trong những thành tựu văn hóa mà ngày nay chúng ta còn biết đến đó chính là những bản Mo Mường.
Lễ hội Nàng Han là lễ hội truyền thống của đồng bào 16 xứ Thái mường Chiềng Bán (hay Chiềng Ván) - nay thuộc thôn Lùm Nưa, xã Vạn Xuân, huyện Thường Xuân. Lễ hội diễn ra vào những ngày đầu xuân, chính hội được tổ chức vào ngày mùng 5 tháng Giêng hàng năm. Lễ hội phản ảnh đời sống văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng người Thái nói chung và người Thái mường Chiếng Bán nói riêng.
Ngày 14/2 (tức mùng 5 Tết Giáp Thìn), bà con bản Bộng, xã Thành Sơn (Anh Sơn) tổ chức Lễ hội Cầu mùa. Đây là hoạt động văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Thái vùng hạ nguồn sông Con.
Sáng 14/2/2024 (tức mùng 5 tháng Giêng), xã Phú Nhuận, huyện Bảo Thắng tưng bừng tổ chức Lễ hội Xuống đồng Xuân Giáp Thìn.
Có nguồn gốc từ người Việt cổ, đời sống văn hóa tinh thần của người Mường phong phú và đặc sắc với nhiều lễ tục đặc biệt. Trong đó, Mo Mường là nét đẹp văn hóa độc đáo, được thể hiện sinh động trong các dịp quan trọng và các ngày lễ, Tết của người Mường.
Trải qua bao đời, lễ hội cầu mùa đã trở thành bản sắc văn hóa của người Dao đỏ (huyện Xín Mần, Hà Giang). Lễ hội thể hiện tâm nguyện của đồng bào với mong muốn mùa màng bội thu, chăn nuôi phát triển, con người khỏe mạnh, ấm no, hạnh phúc.
Những ngày đầu Xuân năm mới, có dịp về với bà con đồng bào Mường xã Ngọc Đồng, huyện Yên Lập hòa trong những tiếng cồng chiêng quen thuộc vang lên khắp các bản Mường, chúng tôi được trải nghiệm nét văn hóa độc đáo - tục buộc chỉ cổ tay (hay còn gọi là dây vía), một nét văn hóa đẹp trong cuộc sống của người dân nơi đây.
Những chàng trai thay nhau nhảy múa trên đống than lửa cháy rực nhưng tay chân không bị bỏng và quần áo không bị cháy. Họ dường như có một sức mạnh vô hình, kỳ bí khi bước lên giàn lửa. Mang màu sắc tâm linh và huyền bí, Lễ hội Nhảy lửa (cầu lửa, Pò dính) truyền thống của dân tộc Pà Thẻn là minh chứng cho sức mạnh, chế ngự thiên nhiên để sinh tồn và phát triển của con người.
Tết Chăm Phtrong hay còn gọi là Tết mừng tiếng sấm là nét văn hóa đặc trưng, một phong tục độc đáo duy nhất của đồng bào Ơ Đu ở huyện Tương Dương (Nghệ An) – một trong những tộc người ít nhất Việt Nam, sửa soạn đón tết, cúng thần linh để cầu mưa thuận gió hòa.
Đối với người Mường, ngày Tết là ngày hội. Làm việc vất vả cả năm, họ dồn nghỉ ngơi vui chơi vào dịp Tết. Tết là sum họp gia đình, gặp gỡ.
Trong thời gian qua, đã có 3 phòng khám quân – dân y được Bộ đội biên phòng Đắk Lắk xây dựng trên địa bàn 3 xã biên giới, cùng các bác sĩ mang quân hàm xanh chăm sóc sức khỏe kịp thời cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Các cấp ủy đảng, chính quyền huyện Như Xuân xác định hoạt động đối thoại là 'cầu nối' giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân, giúp người đứng đầu cấp ủy, chính quyền nắm bắt tình hình cơ sở, để kịp thời chỉ đạo giải quyết những tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân.
Mỗi độ xuân về, vào ngày mùng 5 tháng Giêng, Nhân dân thôn Lùm Nưa, xã Vạn Xuân (Thường Xuân) nô nức trảy hội Nàng Han. Tính đến thời điểm này, cấp ủy, chính quyền và Nhân dân trong xã cơ bản đã hoàn tất các khâu chuẩn bị để lễ hội diễn ra vui tươi và trang trọng.
Huyện Mai Châu (Hòa Bình) vừa khai mạc lễ hội Gầu Tào xuân Giáp Thìn năm 2024, thu hút hàng nghìn du khách đến trải nghiệm.
Theo quan niệm truyền thống của người Mường tết Nguyên Đán là cái tết quan trọng nhất, lớn nhất trong năm của mỗi gia đình, được bắt đầu từ ngày 27 tháng Chạp hàng năm.
Kể từ khi Nghị quyết 27 được đề ra và thực hiện, cuộc sống và kinh tế, xã hội trên địa bàn huyện Bắc Mê, Hà Giang đã có những chuyển biến tích cực.
Trải qua bao đời, Lễ hội cầu mùa đã trở thành bản sắc văn hóa đẹp của người Dao đỏ ở huyện Xín Mần (tỉnh Hà Giang). Nghi thức tâm linh này thể hiện mong muốn của bà con về một mùa vụ bội thu, con người khỏe mạnh, ấm no, tránh được thiên tai và dịch bệnh. Đây cũng là dịp để đồng bào thêm đoàn kết, gắn bó với nhau nhiều hơn.
Đến bản Rào Tre, xã Hương Liên (Hương Khê, Hà Tĩnh) trong ngày cuối năm, đâu đâu cũng rộn ràng âm thanh loa đài vọng khắp chân núi Ka Đay.
Việc Lễ hội Sết Boóc Mạy chính thức được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được xem là niềm tự hào, là điểm tựa để huyện Như Thanh tăng cường công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của Nhân dân và đồng bào các dân tộc trên địa bàn.
Một trong các hoạt động Chào năm mới 2024 tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) là trích đoạn lễ hội cầu mùa do đoàn nghệ nhân dân tộc Dao đỏ xã Quảng Nguyên, huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang tái hiện.
Lễ cấp sắc Pụt là nghi lễ quan trọng trong hoạt động tín ngưỡng tâm linh của các dân tộc như: Tày, Nùng, Dao, Thái. Đây là nét rất độc đáo, thú vị mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, mang tính giáo dục cao và đầy hấp dẫn.
Khi những bông lúa 'nhuộm' vàng các cánh đồng ở thôn Hào Phú, xã Đăk Kan (Ngọc Hồi, Kon Tum), người Mường nơi đây lại quây quần bên nhau ăn cơm mới.
Xuất hiện từ thế kỉ thứ 17, người Cống tìm đến những ngọn núi và con suối xa xôi để xây dựng một nền văn hóa đậm đà bản sắc trên lãnh thổ Việt Nam. Từ những trang phục sặc sỡ, duyên dáng, đến lễ hội…tất cả đã tạo nên vẻ đẹp văn hóa ẩn mình giữa đại ngàn sương mây.
Ngược dòng sông Đà lên thượng nguồn, là nơi cư dân Si La sinh sống bao đời này. Theo Trường ca thiên di của người Si La và trường ca đất Hà Nhì kể lại rằng, họ đã trải qua hàng nghìn năm du mục từ vùng đất Tây Tạng, sang Lào rồi dừng chân tại Mường Tè (Lai Châu). Từ đây văn hóa bản sắc dần hình thành và phát triển.
Trải qua nhiều thế hệ, lễ cấp sắc pụt (Lẩu pụt) vẫn được người Nùng ở xã Xuân Dương, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn duy trì thực hành và là hoạt động văn hóa tín ngưỡng thể hiện rõ bản sắc của người Nùng. Lễ cấp sắc pụt là một sinh hoạt tín ngưỡng không chỉ đối với riêng gia đình tổ chức, mà còn là dịp để cộng đồng cùng dự và chung vui.
Trưởng thôn, người có uy tín tại cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) có vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào DTTS thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, trong đó có chính sách về bình đẳng giới.
Bà Hù Cố Xuân vừa là nghệ nhân, vừa là người già uy tín của tộc người Si La ở xã Can Hồ, huyện Mường Tè (Lai Châu). Bà đóng góp rất nhiều vào việc bảo tồn, phát triển chung của đồng bào Si La trong nhiều năm qua. Hiện dù đã qua tuổi 70, song bà Xuân vẫn không ngừng cống hiến cho sự phát triển của dân tộc mình.
Hiện Việt Nam có 15 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện và Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp.
Từ khi mô hình 'Tổ truyền thông cộng đồng' được thành lập, đồng bào Bru-Vân Kiều ở xã Trường Sơn (huyện Quảng Ninh, Quảng Bình) đã có nhiều chuyển biến trong suy nghĩ, hành động. Nhiều hủ tục, tập tục có hai từng bước được đẩy lùi, xóa bỏ.
Theo phong tục của đồng bào Bru-Vân Kiều, người ốm đau, bệnh tật, thậm chí gãy tay cũng không đi bệnh viện, họ chỉ cúng bái để khỏi. Các tuyên truyền viên của 'Tổ truyền thông cộng đồng' đã giúp họ từng bước loại bỏ phong tục lạc hậu này khỏi đời sống.
Các tỉnh Tây Nguyên hiện có hàng nghìn người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Họ là già làng, trưởng dòng họ, các vị chức sắc tôn giáo, nhân sĩ trí thức... được cộng đồng suy tôn. Người có uy tín luôn ảnh hưởng mạnh mẽ tới cộng đồng; là cầu nối giữa lòng dân và ý Đảng, luật tục và luật pháp, giữa chính quyền với bà con buôn làng, góp phần quan trọng xây dựng cuộc sống mới ở Tây Nguyên.
Với nhiều nghi lễ, trò diễn, điệu múa, phản ánh quan niệm tín ngưỡng, Then Kin Pang là lễ hội lớn, ẩn chứa nhiều giá trị nghệ thuật đặc sắc và thể hiện rõ rệt nhất tư duy sáng tạo của người Thái.
Trải qua nhiều thế hệ, lễ cấp sắc pụt (Lẩu pụt) vẫn được người Nùng ở xã Xuân Dương, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn duy trì thực hành và là hoạt động văn hóa tín ngưỡng thể hiện rõ bản sắc của người Nùng. Lễ cấp sắc pụt là một sinh hoạt tín ngưỡng không chỉ đối với riêng gia đình tổ chức, mà còn là dịp để cộng đồng cùng dự và chung vui.
Ngày 30/11, UBND tỉnh tổ chức hội nghị biểu dương, tôn vinh các điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) tỉnh Phú Thọ - năm 2023.
Trong khuôn khổ sự kiện Tuần 'Đại đoàn kết các dân tộc - Di sản Văn hóa Việt Nam' năm 2023 diễn ra tại Làng Văn hóa, Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), đồng bào dân tộc Nùng, đến từ tỉnh Bắc Kạn, đã tổ chức một buổi tái hiện lễ Cấp sắc Pụt tới đông đảo du khách tham quan.