Ngày mình quay lại với nhịp sống quen thuộc nơi thành phố, cũng là lúc Tết thật sự khép lại. Không phải khi tờ lịch lật sang những ngày đầu năm mới, cũng không phải lúc những cánh mai trước hiên bắt đầu rơi lả tả, mà là khoảnh khắc kéo va-ly ra khỏi góc phòng, nghe tiếng xe nổ máy ngoài ngõ và chợt hiểu rằng những ngày bình yên vừa rồi ở quê nhà đã ở lại phía sau. Tết khép lại rất khẽ như một cánh cửa được đóng nhẹ, không gây tiếng động, nhưng đủ để lại trong lòng người một khoảng trống dịu dàng.
Nhịp sống hiện đại khiến thời gian sum họp ngày càng quý giá. Du lịch đoàn viên mùa Tết vì thế trở thành cách để cả nhà cùng tạo nên ký ức chung.
Có những điều ta luôn tin sẽ còn mãi, nên cứ bình thản dời lại, như chuyến về quê mỗi dịp Tết. Ta nghĩ đời mình còn dài, năm nay chưa về thì năm sau. Nhưng trong khi ta trì hoãn, ông bà, cha mẹ lại lặng lẽ già đi qua từng mùa Tết. Đến lúc ngoảnh lại mới nhận ra: sum vầy cũng có 'hạn sử dụng'.
Tháng Chạp, gió trở mùa, trời bắt đầu khẽ se lạnh khiến người ta muốn tìm về hơi ấm bếp lửa. Ở đâu đó trong lòng phố, mùi hành phi thoang thoảng từ một gian bếp nhỏ khiến tôi khựng lại. Mùi ấy làm sống dậy cả một vùng ký ức, kéo tôi về những ngày giáp Tết ở quê, nơi mẹ tôi bận rộn với bao món ăn, nhưng chẳng món nào khiến tôi nhớ đến Tết nhiều bằng nem rán. Không biết từ khi nào, trong ký ức của tôi, Tết luôn bắt đầu bằng tiếng 'xèo xèo' trong chảo dầu nóng và mùi thơm của những chiếc nem rán mẹ làm. Chỉ cần nghe tiếng dầu reo là tôi đã thấy Tết đang thật gần, dù ngoài kia đào chưa nở hết, mai vẫn còn e ấp trên cành.
Giữa không khí rộn ràng của chợ Tết, giữa mùi khói bếp, mùi bánh trái và sắc mai vàng phương Nam, có một âm thanh rất khẽ nhưng đủ sức đánh thức ký ức của bao thế hệ: tiếng vó ngựa lốc cốc trên con đường cũ.
Gần Tết, học sinh ở Si Pa Phìn (Điện Biên) ấm áp rộn rã tiếng cười nói. Thầy cô và học sinh quây quần gói bánh chưng, khói bếp quẩn trong sương núi.
Dưới những nếp nhà sàn vương khói bếp, người Dao ở xã Yên Thành đón Tết cổ truyền đậm đà bản sắc. Không cầu kỳ, phô trương, Tết của đồng bào nơi đây mang đậm lòng thành kính hướng về tổ tiên và sự giao hòa tuyệt vời với thiên nhiên đại ngàn.
Những ngày đầu xuân, chúng tôi trở lại xã Văn Lang, tỉnh Thái Nguyên - vùng đất vừa đi qua một năm với nhiều biến động bởi mưa lũ, vẫn còn in dấu những vết bùn trên hiên nhà, những bờ suối chưa kịp lành, những con đường đất còn lổn nhổn đá sỏi. Nhưng giữa không gian ấy, nhịp sống mới đang hồi sinh. Khói bếp lam chiều lại bay lên, tiếng cười nói rộn ràng hơn, và đâu đó, sắc áo xanh của bộ đội vẫn lặng lẽ hòa vào đời sống thường ngày của bà con.
Xuân về nơi biên cương, trong sắc màu rực rỡ của hoa đào, hoa lê,… đồng bào dân tộc Mông đen, tỉnh Lạng Sơn lại say sưa ngân lên những khúc dân ca mộc mạc, sâu lắng đã nuôi nấng họ từ tấm bé.
Từ vùng ven suối nghèo khó năm nào, người dân làng tái định cư Suối Cạn (xã Phú Thiện, Gia Lai) nay đã an cư trong mái nhà mới, thắp lên niềm tin về cuộc sống ổn định.
Tết năm nay đến với tôi rất khẽ. Không ồn ào, không phô trương, nhưng đủ sâu để khiến lòng người chùng lại. Giữa những ngày cuối năm, khi gió xuân còn lẫn trong cái lạnh quen thuộc của miền trung du, tôi chợt nhận ra mình đang đứng giữa một thời khắc đặc biệt: cái Tết đầu tiên sau ngày Bắc Kạn và Thái Nguyên chung một mái nhà.
Bản Nà Khương (xã Nghĩa Đô, Lào Cai) là nơi người Tày lặng lẽ gìn giữ bản sắc văn hóa giữa đại ngàn Tây Bắc, với những mái nhà sàn và nghề dệt thổ cẩm truyền thống.
Với khát vọng gìn giữ tinh hoa ẩm thực dân tộc Thái, chị Lù Thị Hạnh dành trọn tâm huyết cho từng món ăn truyền thống. Từ đó, chị lựa chọn khởi nghiệp bằng chính những hương vị núi rừng thân quen, không chỉ để lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc mà còn góp phần gắn kết cộng đồng, nhất là trong những ngày Tết đến, xuân về.
Mùa Xuân lại về trên núi rừng Tây Bắc. Sương sớm bảng lảng trên những triền đồi, những mái nhà mới ánh lên màu đỏ tươi giữa nền đất còn in dấu bùn lũ. Tiếng trẻ con ríu rít trước hiên nhà, tiếng gà gáy vọng từ bản xa, mùi khói bếp quyện trong làn gió lạnh cuối năm - tất cả tạo nên một Sơn La bình yên, tưởng như chưa từng trải qua những tháng ngày tang thương.
Đại gia đình năm đời cùng tụ họp về nhà của cụ bà để ăn bữa cơm đoàn viên.
Mùa xuân ở phố núi Cao Bằng không đến bằng những dấu hiệu ồn ào hay rực rỡ. Xuân về rất khẽ, tựa như hơi thở mỏng của đất trời, khe khẽ chạm vào từng mái nhà, vào triền núi, vào lòng người. Khi những cơn gió lạnh cuối đông còn nấn ná, phố núi đã âm thầm chuyển mình trong làn sương sớm, trong sắc xanh non vừa nhú, trong mùi khói bếp bảng lảng mỗi chiều. Không phô trương, không vội vã, mùa xuân nơi miền non nước ấy lặng lẽ lan tỏa, đánh thức những rung cảm tinh khôi, ấm áp và bền bỉ, như chính nhịp sống, con người và ký ức đã làm nên hồn cốt của phố núi Cao Bằng.
Chiều 30 Tết đầu tiên sau ngày đất nước hòa bình, đó là Tết Bính Thìn 1976. Giữa khoảng sân quê còn phảng phất mùi khói bếp, o tôi vồn vã, gọi vào: 'Cụ mi mô rồi, tui cho đòn bánh tét cúng ông mệ'.
Khi làn gió bấc đầu mùa khẽ chạm mặt sông Tiền, miền Tây bắt đầu trở mình trong tiết trời se lạnh. Cái lạnh rất nhẹ, vừa đủ để người ta nhận ra đất trời đã sang mùa khác. Giữa mênh mông nắng, mênh mông gió, làn khói bếp quê nhà bảng lảng bay lên từ những mái lá ven sông, quyện cùng giọng ai đó cất lên bài vọng cổ 'Lá trầu xanh'.
Mường Đủ xưa - nay là xã Thạch Bình, vùng đất yên bình nơi hạ lưu sông Bưởi, nơi đồng bào Mường và Kinh quần cư qua bao thế hệ. Dẫu cuộc sống hôm nay đã nhiều đổi thay, nhưng mỗi dịp xuân về, bản làng nơi đây vẫn lưu giữ trọn vẹn sắc màu Tết truyền thống - mộc mạc, ấm áp và đậm hồn quê.
Việt Nam ta một năm có rất nhiều ngày Tết. Trong đó Tết Nguyên đán là ngày Tết quan trọng, thiêng liêng nhất khi gắn với thời khắc chuyển giao năm cũ và năm mới. Cũng vì ý nghĩa đó, Tết Nguyên đán thường được biết đến là Tết sum vầy.
Tết có thể đổi thay rất nhiều theo nhịp sống hiện đại, phố phường rực rỡ ánh đèn, những chuyến du lịch nối dài, mâm cỗ giản lược để đỡ mệt. Nhưng có một nơi dường như chưa từng mất đi linh hồn của Tết, đó là căn bếp của mẹ. Ở đó, Tết không đo bằng số ngày nghỉ hay mâm cao cỗ đầy mà được đong bằng mùi khói bếp, bằng tiếng dao thớt lách cách, bằng đôi tay quen thuộc đã nấu nướng cho cả gia đình suốt một năm dài.
Mỗi dịp Tết, người Thái trắng ở xã Tân Thành, Thanh Hóa lại làm bánh chưng đen để cúng tổ tiên. Chiếc bánh nhỏ ấy là nét văn hóa độc đáo, chỉ có trong phong tục của họ.
Sinh ra trong thời đại số, lớn lên cùng nhịp sống nhanh và mạng xã hội, Tết trong ký ức của thế hệ Gen Z đã không còn giống Tết của ông bà, cha mẹ. Nhưng điều đó có đồng nghĩa với việc Tết đang 'nhạt' đi trong mắt người trẻ?
Ở Pháp, Tết đến không rộn ràng bằng tiếng xe, chợ hoa hay mùi khói bếp như ở quê nhà. Mùa đông khiến trời tối sớm, nhịp sống vẫn đều như mọi ngày, còn những người Việt xa xứ phải tự xoay xở giữa lịch học, lịch làm và nỗi nhớ nhà. Nhưng cũng chính trong bối cảnh ấy, Tết lại được 'làm ra' theo một cách rất riêng: bằng cộng đồng.
Ngồi bên cửa voóng ngôi nhà sàn trong khoảnh khắc chuyển giao năm cũ - năm mới, giữa làn khói bếp quyện vào hương nồi bánh chưng vừa vớt, tôi được chứng kiến một nghi lễ thiêng liêng của người Mường. Người già trong nhà trịnh trọng bày lễ, kính báo tổ tiên năm mới đã về. Con cháu quây quần, thành kính dâng hương, mời tổ tiên về chứng giám, sum họp, ăn Tết cùng gia đình.
Tết với người Việt là khoảnh khắc trở về. Trở về ngôi nhà có mùi khói bếp quen thuộc, có cành mai vàng trước hiên, có bữa cơm tất niên đủ đầy và tiếng cười rộn rã của con trẻ. Là thời khắc ai cũng mong được sum vầy, được ngồi bên nhau khi giao thừa chạm ngõ.
Những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, khi sương còn giăng mờ trên lối núi, khói bếp đã quyện nhẹ trong thung sâu bản Lân Đặt. Từ trong những căn nhà sàn vừa được sửa lại sau lũ, ánh lửa bập bùng sưởi ấm gian nhà nhỏ; ngoài hiên, những trái quýt cuối vụ vàng ươm được đặt gọn gàng, báo hiệu một cái tết đủ đầy hơn mọi năm.
Giữa mùa đông nước Nga, nồi bánh chưng của người Việt xa xứ trở thành hơi ấm tinh thần, mang theo hương vị Tết quê nhà.
Những ngày áp Tết, Hà Nội không ồn ào theo cách người ta vẫn nghĩ. Thành phố lạnh, cái lạnh mỏng mà sâu, len vào từng nếp áo, từng bậc thềm, từng kẽ nhớ. Gió từ phía sông Hồng thổi về, mang theo mùi phù sa lẫn trong mùi khói bếp, mùi lá dong, mùi của những buổi chợ sớm còn đẫm sương. Tháng Chạp đứng ở cuối năm, lặng lẽ như một người giữ cửa thời gian, khẽ khàng nhắc rằng mọi bộn bề rồi cũng sẽ khép lại.
Mỗi độ xuân về, khi sương núi còn vương trên mái nhà sàn, khi bếp lửa hồng ấm dần lên giữa giá rét vùng cao, mâm cỗ Tết của đồng bào Cao Bằng lại lặng lẽ hiện diện như một bản hòa ca ẩm thực đầy dư vị. Ở đó, không chỉ có những món ăn để thưởng thức mà còn là sự kết tinh của non nước, khí hậu, tập quán sinh hoạt và nếp nghĩ, nếp sống của con người nơi địa đầu Tổ quốc. Phong vị mâm cỗ Tết vùng cao Cao Bằng vì thế mang hồn núi, vị suối, mùi khói bếp và cả tình người ấm áp - một nét văn hóa độc đáo, mộc mạc mà sâu lắng,
Góc bếp của ngoại nhỏ thôi, nhưng với tôi, đó là cả một thế giới. Gian bếp lợp ngói cũ, vách đã nhuộm màu thời gian, kiềng ba chân đen bóng vì khói củi.
Khi mùa Xuân đến, làng cổ Đường Lâm bước vào một nhịp điệu rất riêng. Những bức tường đá ong nghiêng mình trong ánh nắng non, mùi khói bếp lẫn hương trầm len nhẹ qua từng mái nhà thâm nâu.
Giữa núi rừng Thái Nguyên, Tết ở làng Thái Hải mang đến trải nghiệm an yên hiếm có, nơi du khách sống cùng văn hóa Tày trong ngôi làng được thế giới vinh danh.
Ngày 29 tháng Chạp, ngày cuối cùng của năm âm lịch, Chợ Hàng Bè (Hà Nội) đông khách từ sớm. Nhiều gia đình tranh thủ hoàn tất mâm cỗ tất niên và chuẩn bị cho đêm giao thừa.
Khi sắc đào thắm, mai vàng bắt đầu bung nở trong cái se lạnh dịu dàng của những ngày cuối đông, ấy là lúc mùa xuân gõ cửa. Trong muôn vàn mảnh ghép làm nên phong vị ngày Tết, có lẽ 'bếp Tết' và việc chuẩn bị mâm cơm cúng gia tiên luôn là nét chấm phá ấm áp nhất, là nơi kết tinh của lễ nghĩa và tình thân của người Việt. Trong dòng chảy của thời đại 4.0, khi nhịp sống hối hả len lỏi vào từng nếp nhà, 'bếp Tết' đã mang một diện mạo mới, tiện lợi hơn, nhanh chóng hơn, nhưng cũng đầy trăn trở về sự mất, còn của những giá trị xưa cũ.
Tết là một cái cớ dịu dàng để những vòng tay được nối dài. Là khi những khoảng cách được thu ngắn lại, không phải bằng bước chân, mà bằng sự quan tâm. Là khi những ký ức cũ không nằm yên trong quá khứ, mà sống lại trong hiện tại, qua những hành động rất đỗi bình thường.
Mùa đông giá lạnh, thật thú vị khi được ngồi bên bếp lửa sưởi ấm, uống trà, nướng ngô… Những ngày cuối đông, chúng tôi có dịp về bản ở vùng cao Lào Cai, nghe người già kể chuyện xưa, về nét văn hóa độc đáo giàu bản sắc trong 'miền thiêng' không gian nhà sàn truyền thống dân tộc Tày.
Xu hướng 'Tết Xanh' với điểm nhấn là mâm cỗ 'Zero Carbon' đang lan tỏa mạnh mẽ. Lựa chọn mâm cỗ 'Zero Carbon' chính là lời cầu chúc ý nghĩa nhất cho năm mới.
Những ngày cuối năm, làng Vĩnh Hòa (xã Yên Thành, Nghệ An) đỏ lửa suốt ngày đêm. Hương nếp mới, lá dong quyện trong khói bếp báo hiệu một mùa Tết đang đến gần.
Người Việt hay nói 'trước thềm năm mới'. Nghe nhẹ thôi, mà gợi nhiều lắm. 'Thềm' là chỗ chuyển tiếp. Không hẳn ở trong nhà, cũng chưa hẳn bước ra ngoài. Là nơi người ta dừng lại một chút, phủi bụi chân, hít một hơi sâu, ngoái nhìn phía sau rồi mới bước tiếp.
Tết là thời điểm khép lại một năm cũ, mở ra hy vọng mới và nhắc mỗi người trân trọng hơn những khoảnh khắc bên gia đình.