Gần 60 năm đã trôi qua, cô bé 6 tuổi ngày nào nay không còn trẻ nữa. Nhưng trong sâu thẳm tâm hồn, bà vẫn là người con gái nhỏ đang đứng bên cửa sổ, nhìn theo cánh chim sẻ bay về phía bầu trời xa thẳm để tìm cha mẹ.Chỉ khác rằng, cánh chim năm ấy đã tìm được đường bay đi, còn bà vẫn đang đợi một tin tức để biết cha mình nằm ở đâu, được đến thắp một nén hương và khẽ nói:'Bố ơi, cuối cùng chúng con cũng tìm được bố rồi!'
Phía sau mỗi phần mộ chưa xác định được danh tính là một cuộc đời đã hy sinh vì Tổ quốc, là một gia đình vẫn lưu giữ tấm giấy báo tử đã phai màu thời gian.
Từ Yên Trạch, Yên Đổ, Động Đạt - Đu đến Tân Cương…, những mẫu sinh phẩm đang được thu nhận để tìm lại danh tính các liệt sĩ còn khuyết thông tin. 'Chiến dịch 500 ngày đêm' mở thêm hy vọng cho những gia đình đã chờ đợi hơn nửa thế kỷ, mong một ngày người thân được trở về với đầy đủ họ tên.
Hai lần tiễn con lên đường là hai lần Mẹ Việt Nam Anh hùng Hoàng Thị Sinh, Bình Liêu (Quảng Ninh) nuôi hy vọng sẽ có ngày đón các con trở về. Nhưng chiến tranh khép lại, điều trở về chỉ là hai tờ giấy báo tử.
Suốt nửa thế kỷ qua, cựu chiến binh Trần Trọng Thân (xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An) chưa một ngày từ bỏ hành trình tìm kiếm anh trai là liệt sĩ Trần Trọng Tứ. Mỗi chuyến đi, mỗi manh mối và cả những giọt máu gửi gắm xét nghiệm ADN đều nuôi hy vọng đưa anh trai trở về với gia đình.
Ngày cha lên đường, bà Bùi Thị Hoa còn đỏ hỏn. Gần 60 năm sau, người con ấy vẫn lặng lẽ đi tìm cha, chỉ với một tấm ảnh cưới.
Trong Chiến dịch 500 ngày đêm, tại công viên Lê Thị Riêng có khoảnh khắc khiến nhiều người xúc động và có ý nghĩa hơn mọi lời nói, đó là khi Thủ tướng trực tiếp thực hiện nghi thức quy tập và di chuyển hài cốt liệt sĩ vào nhà quàn.
Thời gian có thể xóa nhòa những dấu tích của chiến tranh nhưng không thể làm nguôi ngoai nỗi khắc khoải của những gia đình có người thân còn nằm lại nơi chiến trường xưa.
Càng gần đến Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7, ngôi nhà của Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Mùi năm nay đã 103 tuổi ở phố Phù Lưu 1, phường Đông Quang, tỉnh Thanh Hóa càng nhộn nhịp người ra vào thăm Mẹ.
Rời quê hương khi tuổi đời còn rất trẻ để cầm súng đánh giặc cứu nước, ông đã chiến đấu kiên cường trên nhiều chiến trường ác liệt và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày 29-1-1970, Nguyễn Công Tòng anh dũng hy sinh bên bờ sông Côn (Bình Định cũ), hiến dâng trọn vẹn tuổi xuân cho Tổ quốc. Đến năm 1979, gia đình lập phần mộ tượng trưng cho ông tại Nghĩa trang Liệt sĩ Tam Nghĩa (nay thuộc xã Núi Thành, thành phố Đà Nẵng). Hơn nửa thế kỷ trôi qua, hành trình tìm kiếm hài cốt người anh hùng vẫn chưa dừng lại.
Những ngày tháng 7, Nghĩa trang Liệt sĩ Quảng Xương phủ kín sắc xanh của những hàng cây và nghi ngút khói hương của dòng người đến tri ân các anh hùng liệt sĩ. Ngồi bên phần mộ liệt sĩ Lê Văn Đảm, bà Lê Thị Thoa ở thôn Ninh Phạm, xã Quảng Ninh khẽ đưa tay lau tấm bia, những giọt nước mắt chầm chậm lăn trên gò má người phụ nữ đã bước qua tuổi 60.
Chiều cuối tuần, căn nhà nhỏ của Bà mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Bảy ở thôn 7, xã Bom Bo, TP Đồng Nai lại rộn rã tiếng cười của những nữ quân nhân Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 719, Binh đoàn 16. Với các chị, mỗi lần đến thăm mẹ không chỉ là dịp thăm hỏi, động viên mà còn là cơ hội được lắng nghe những câu chuyện của một thời khói lửa, để thêm trân trọng những hy sinh, cống hiến của các thế hệ đi trước.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng nỗi chờ đợi của những người vợ liệt sĩ ở Hà Tĩnh vẫn còn nguyên vẹn. Họ lặng lẽ đi qua cả cuộc đời với niềm mong mỏi người chồng đã hy sinh sớm được trở về quê hương.
Gia đình đã dò tìm từng hàng mộ, đối chiếu từng tấm bia, hỏi thăm các cơ quan chức năng và người dân địa phương, nhưng đến nay vẫn chưa xác định được phần mộ của liệt sĩ Cù Xuân Diên.Điều khiến người thân day dứt nhất là giấy báo tử chỉ ghi nơi an táng ban đầu rất khái quát: 'nghĩa trang trận địa gần mặt trận'. Không có sơ đồ mộ chí, tọa độ hay tên địa danh cụ thể. Trong khi đó, qua nhiều đợt quy tập, hài cốt liệt sĩ có thể đã được di chuyển khỏi nơi chôn cất ban đầu và an táng dưới tên chưa biết.
UBND tỉnh Lâm Đồng yêu cầu khẩn trương kiểm tra phản ánh về thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại phường La Gi, xử lý nghiêm nếu phát hiện cán bộ gây phiền hà.
Giữa cái nắng gay gắt của miền Trung tháng Bảy, hàng trăm cán bộ, chiến sỹ quân đội, công an và bác sỹ pháp y tại Quảng Ngãi vẫn miệt mài thực hiện công tác tìm kiếm, lấy mẫu hài cốt liệt sỹ.
Chiến dịch '500 ngày đêm' tại Thái Nguyên đang được nối dài bằng những ký ức, tư liệu và niềm hy vọng từ mỗi người dân.
Hơn nửa thế kỷ kể từ ngày người chị gái hy sinh, thương binh Lê Văn Đáo vẫn chưa thôi hành trình đi tìm hài cốt người thân. Mang trong mình nỗi đau của một gia đình có nhiều người ngã xuống vì Tổ quốc, ông còn lặng lẽ trở thành người dẫn đường, giúp đỡ cho hàng trăm thân nhân liệt sĩ trên hành trình tìm lại những cái tên đã nằm lại sau chiến tranh.
Theo chân ông Võ Tiến Nhàn, Bí thư Chi bộ, trưởng thôn và ông Mai Tuấn Thành, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn Minh Ba, xã Ngọc Trạo, chúng tôi dừng chân tại ngôi nhà của bà Bùi Thị Năng, sinh năm 1965, dân tộc Mường - con gái duy nhất của liệt sĩ Bùi Văn Tước.
Sáng 23/7, ngày đầu tiên Công an TP Đồng Nai phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an) và Công an các phường, xã trên địa bàn triển khai chiến dịch 500 ngày đêm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN từ thân nhân các Anh hùng liệt sĩ chưa xác định được thông tin, đã diễn ra với nhiều câu chuyện xúc động…
Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trên địa bàn tỉnh ta trong suốt những ngày cao điểm vừa qua đã thể hiện trách nhiệm thiêng liêng và lòng biết ơn sâu sắc, khơi dậy sức mạnh tổng hợp của toàn hệ thống chính trị vào cuộc. Đặc biệt, bằng uy tín và tình đồng đội, Hội Cựu chiến binh trong tỉnh đang đóng vai trò quan trọng, là cầu nối tiếp nhận thông tin và trực tiếp cùng các lực lượng đưa các anh hùng liệt sĩ về với đất mẹ.
Với thân nhân các liệt sĩ, những kỷ vật là 'chứng nhân' của lịch sử, nhắc nhớ thế hệ sau về những chuyện 'không thể nào quên'. Thiệt thòi hơn những người khác, ông Lê Trần Phú (thôn Đoan Vỹ, xã Hoằng Lộc) chưa một lần gặp cha và cũng không có bất cứ kỷ vật gì gợi nhớ về cha, ngoài tấm ảnh 3x4.
Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, nhiều nhà giáo ở Hà Tĩnh vẫn chưa tìm thấy hài cốt và hành trình đưa các thầy về với quê hương vẫn chưa có hồi kết.
Chiến tranh đã lùi xa nhưng biết bao gia đình liệt sĩ vẫn lặng lẽ chờ ngày người thân được tìm thấy, được gọi đúng tên và trở về với quê hương. Từ những tấm ảnh đã ngả màu, những tờ giấy báo tử cũ đến ký ức được gìn giữ qua nhiều thế hệ, niềm hy vọng ấy chưa bao giờ nguôi.
Theo Đại tá, nhà văn Đặng Vương Hưng, những người lính vẫn đang trở về bằng tinh thần, bằng kỷ vật, qua những lá thư, trang nhật ký...
Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, gia đình vẫn chưa tìm được phần mộ của người thân. Trong căn nhà nhỏ ở phường Vĩnh Phúc, người em trai 72 tuổi vẫn lặng lẽ chờ một tin tức về anh - liệt sĩ Phùng Văn Độ, cựu học sinh Trường THPT Trần Phú. Câu chuyện của người học trò tài hoa Phùng Văn Độ là một lát cắt lịch sử của ngôi trường có hơn 300 thầy, cô, học sinh ngã xuống vì Tổ quốc...
Ngày 21-7, tại Khu Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng (phường Quảng Phú, TP Đà Nẵng), Ban Quản lý Di tích và Danh thắng thành phố khai mạc trưng bày chuyên đề 'Những kỷ vật đi cùng năm tháng và Hành trình tri ân' nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27-7-1947 - 27-7-2026).
Những ngày cuối tháng 7, tại các điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN trên địa bàn tỉnh Sơn La, nhiều thân nhân liệt sĩ mang theo Giấy báo tử, Bằng 'Tổ quốc ghi công' và những kỷ vật đã gìn giữ suốt hàng chục năm để thực hiện lấy mẫu với niềm hy vọng tìm lại danh tính người thân đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Ngày người em lên đường, bà Quý còn rất trẻ. Đến khi nhận tin em hy sinh, gia đình chỉ biết ông đã nằm lại ở một chiến trường xa xôi. Khái niệm 'mặt trận phía Nam' trong giấy báo tử quá rộng, trong khi điều kiện đi lại, liên lạc và tiếp cận thông tin thời ấy vô cùng khó khăn.Sau này, những biến động của thời gian tiếp tục làm cho dấu vết về người liệt sĩ thêm phần mong manh. Lạng Sơn từng trải qua những cuộc thiên tai, lũ lụt; rồi gia đình phải di tản trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979. Nhiều giấy tờ liên quan đến liệt sĩ không còn được lưu giữ đầy đủ. Những kỷ vật ít ỏi còn lại đến hôm nay chỉ có Giấy báo tử và một tấm di ảnh chân dung. Nhưng nỗi nhớ, nỗi day dứt thì vẫn còn nguyên.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với gia đình nhà giáo - liệt sĩ Nguyễn Xuân Hương, cuộc chia ly vẫn chưa khép lại, bởi phần mộ chưa được tìm thấy.
Sáng 21/7, tại Khu Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng, phường Quảng Phú, TP Đà Nẵng, Ban Quản lý Di tích và Danh thắng TP Đà Nẵng tổ chức khai mạc trưng bày chuyên đề 'Những kỷ vật đi cùng năm tháng và hành trình tri ân', hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ.
Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026), sáng 21/7, tại Khu Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng ở phường Quảng Phú, Ban Quản lý Di tích và Danh thắng thành phố Đà Nẵng tổ chức trưng bày chuyên đề 'Những kỷ vật đi cùng năm tháng và hành trình tri ân'.
Mỗi lần tìm thấy một phần mộ liệt sĩ là một cuộc đoàn tụ đặc biệt, khép lại những tháng năm khắc khoải đợi chờ của gia đình và tiếp thêm động lực cho những người đang ngày đêm bền bỉ thực hiện nhiệm vụ tri ân trên mảnh đất Quảng Trị.
Hơn 55 năm đã trôi qua, người lính trẻ Bùi Xuân Hoạt vẫn chưa trở về. Nhưng tại quê nhà, ngọn khói hương dành cho ông chưa bao giờ tắt. Cha mẹ đã đi xa, người em trai đã già, còn những người cháu vẫn tiếp tục cuộc kiếm tìm với niềm tin bền bỉ: từ danh sách đồng đội và ô tọa độ còn lưu lại, sẽ có ngày gia đình xác định được nơi ông yên nghỉ, đón ông trở về trong vòng tay quê hương, dòng họ.
Gần 60 năm sau ngày rời bục giảng ra trận, gia đình vẫn bền bỉ tìm kiếm phần mộ liệt sĩ Hà Chí Đính, mong một ngày đưa ông về với quê hương.
PGS.TS Alex Võ Đình Thái, người từng làm việc tại Trung tâm DPAA-Cơ quan chuyên tìm kiếm lính Mỹ mất tích ở Việt Nam, Lào và Campuchia (viết tắt là Trung tâm thuộc Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ), cho biết phía Mỹ đang nắm giữ một khối lượng lớn tư liệu chiến tranh Việt Nam - từ tài liệu chiến trường, vật dụng cá nhân quân giải phóng cho tới hồ sơ thu giữ từ thi thể hoặc ba lô của những người đã ngã xuống...
Những làn mưa mỏng trong buổi sáng tháng bảy quyện cùng mùi khói hương khiến không gian Nghĩa trang liệt sĩ Triệu Sơn (xã Triệu Sơn) thêm trầm mặc. Chỉ ít phút nữa, sau nghi thức mặc niệm, việc lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính phục vụ giám định ADN sẽ bắt đầu.
Hơn 50 năm nằm lại nơi chiến trường dưới những nấm mộ 'chưa biết tên', nhiều người con anh dũng của quê hương Thanh Hóa đã được xác định danh tính và trở về trong vòng tay của gia đình. Cuộc đoàn tụ muộn màng nhờ công nghệ ADN không chỉ khép lại nửa thế kỷ dài đằng đẵng ngóng trông, những câu chuyện về nghĩa tri ân đã được viết lên - nơi thế hệ hôm nay quyết tâm chạy đua với thời gian để đưa các anh về với đất mẹ thân thương.
Năm 2001, Đội Quy tập 584, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị phát hiện ngôi mộ cùng mảnh nhôm khắc thông tin: Đậu Sỹ Hùng-31202 tại huyện Sepone, tỉnh Savannakhet (Lào). Di vật được Bảo tàng Quân khu 4 trưng bày và qua đó đã xác minh được lý lịch của liệt sĩ. Sau đó, gia đình liệt sĩ đã hiến tặng bức thư đi qua cuộc chiến, thể hiện trong đó tình yêu thời trận mạc thủy chung, nồng nàn mà trong sáng, cao đẹp.
Trong căn nhà của ông Nguyễn Văn Tài và bà Nguyễn Thị Nụ ở thôn Cẩm La, xã Liên Châu, tỉnh Phú Thọ có những kỷ vật được gia đình trân trọng gìn giữ.
58 năm một lòng sắt son, tiếng 'chồng tui' cuối cùng cũng được bà Lệ cất lên, như khép lại một lời hẹn dang dở năm xưa.
Chiến dịch 500 ngày đêm đã chạm vào ký ức hàng trăm nghìn gia đình của những người vợ, người mẹ liệt sĩ suốt hơn nửa thế kỷ chờ đợi.
Cùng với công tác tìm kiếm, khai quật hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh), mỗi ngày có hàng trăm lượt người dân đến dâng hương, dâng hoa, bày tỏ lòng tri ân các anh hùng liệt sĩ. Trong dòng người lặng lẽ ấy có cả những cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ mang theo giấy báo tử và niềm hy vọng mong tìm lại người thân sau gần 60 năm.