Khi nắng bắt đầu 'rót' xuống miền Trung bỏng rát, cánh đồng muối Sa Huỳnh (phường Phổ Thạnh, thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi) lại bước vào mùa rộn ràng. Dưới cái nắng như 'rang lửa', hàng trăm diêm dân vẫn cần mẫn mưu sinh bán mặt cho đất, bán lưng cho trời.
Mới đây, Hội Nông dân tỉnh Phú Yên, UBND thị xã Sông Cầu, Ban Quản lý Hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội cùng doanh nghiệp đã tổ chức sự kiện 'Ra mắt không gian trưng bày sản phẩm muối Tuyết Diêm, Phú Yên tại Hà Nội'. Phó chủ tịch Quốc Hội Lê Minh Hoan đã tới tham dự sự kiện này.
Trong những ngày này, đi đến đâu trên cánh đồng muối Lưu Hoa Thanh, xã Tân Thuận, huyện Ðầm Dơi, cũng đều nghe rộn vang tiếng cười nói của diêm dân đang vào cao điểm vụ muối năm nay.
Gắn liền với lịch sử khai hoang lập ấp, những làng nghề truyền thống đặc trưng của miền biển như nghề làm muối đã được hình thành ở vùng đất Đông Nam bộ như Mô Xoài, An Ngãi, Long Sơn (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) hay Lý Nhơn, Thạnh An (Cần Giờ, TPHCM)... Vốn là nghề nhọc nhằn thấm đẫm mồ hôi, mang đậm vị mặn của biển và nắng gió phương Nam, nhưng nay với quá trình đô thị hóa và chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, nghề làm muối đang đứng trước những thách thức lớn lao để tồn tại, phát triển.
Từ xa xưa, muối không chỉ là gia vị mà còn là một yếu tố thiết yếu cho sức khỏe con người. Tuy nhiên, ít ai biết rằng vào thời cổ đại, muối từng là mặt hàng khan hiếm và đắt đỏ đến mức nhiều người nghèo không thể mua nổi. Vậy khi không có muối, họ đã dùng gì để chế biến món ăn?
Nghề muối dù rất vất vả, sản xuất phụ thuộc vào thời tiết, nhưng thu nhập của diêm dân lại rất bấp bênh, bởi hiện nay, các khâu trong sản xuất muối hầu hết đều làm bằng thủ công, năng suất thấp, lao động nặng nhọc nên để phát triển nghề muối được bền vững, đạt hiệu quả cao.
Nghề muối Việt Nam được hình thành phát triển theo bước chân mở và giữ cõi của tiền nhân hàng ngàn năm trước. Đã có một thời hoàng kim, nhưng bao trùm lên thân phận những diêm dân vẫn đầy... mặn chát.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cho biết, Festival nghề muối là dịp để tôn vinh những diêm dân cõng nắng, gánh mưa; đẩy mạnh xúc tiến, thu hút đầu tư, nâng cao giá trị 'hạt ngọc của biển'.
Hiện nay, nghề muối là sinh kế, tạo việc làm cho khoảng 12.000 hộ diêm dân tại 9 vùng sản xuất muối của 21 tỉnh, thành phố ven biển.
'Sự quan tâm, đầu tư của các cấp, các ngành, hướng đến đa dạng hóa sản phẩm, không chỉ là muối ăn mà còn là muối làm đẹp, muối chữa bệnh, muối phục vụ sản xuất công nghiệp… phát triển nghề làm muối truyền thống, đưa muối Bạc Liêu nói riêng, cả nước nói chung vươn xa hơn nữa', Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu Phạm Văn Thiều nhấn mạnh.
Tối 6/3, tại Quảng trường Hùng Vương, UBND tỉnh Bạc Liêu phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường long trọng tổ chức Khai mạc Festival nghề Muối Việt Nam - Bạc Liêu năm 2025 'Hành trình 100 năm nghề muối - Đời người'. Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà dự và phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ.
Từ xa xưa, hạt muối đã đồng hành và không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi chúng ta. Vì thế, nghề muối đã trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống của Nhân dân cũng như văn hóa Việt Nam. Bạc Liêu, với những cánh đồng muối trải dài, đã góp phần làm rạng danh nghề muối nước nhà. Tối 6/3/2025, tại Quảng trường Hùng Vương, TP Bạc Liêu, diễn ra Festival nghề muối Việt Nam - Bạc Liêu năm 2025 - Hành trình 100 năm nghề muối - Đời người', với chủ đề 'Nâng tầm giá trị hạt muối Việt Nam'.
Với những tín hiệu lạc quan về giá cả, năng suất lẫn tiêu thụ thuận lợi từ đầu vụ sản xuất khiến cho diêm dân tại tỉnh Bạc Liêu vô cùng phấn khởi và đặt nhiều kỳ vọng vào vụ sản xuất thành công.
Festival nghề muối Việt Nam - Bạc Liêu 2025 không chỉ tôn vinh ngành sản xuất muối truyền thống mà còn tạo điều kiện thúc đẩy xúc tiến thương mại, đầu tư.
Nguyên nhân khiến cho muối trễ vụ là do thời tiết trên địa bàn từ trước, trong và sau Tết Ất Tỵ thời gian có nắng ít, lạnh kéo dài, ít gió khiến việc canh tác muối của diêm dân gặp nhiều khó khăn.
Sáng 11/2, nhiều diêm dân tại huyện Cần Giờ, TPHCM cho biết, giá muối thương phẩm hiện nay được thương lái thu mua trên 1.300đ mỗi ký cao hơn nhiều so với cùng kỳ cũng như thời điểm giữa năm 2024.
Sau Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025, bà con diêm dân ở huyện Đông Hải (Bạc Liêu) đã bắt tay vào sản xuất vụ muối đầu năm và một số hộ đã có thu hoạch muối đầu vụ. Tín hiệu vui là giá muối bắt đầu có chiều hướng tăng và dự báo sẽ tiếp tục tăng lên trong thời gian tới.
Với lịch sử hơn 100 năm hình thành và phát triển, thời hoàng kim có diện tích làm muối lên đến hơn 6.000 ha nhưng đến nay, nghề làm muối ở Bạc Liêu chỉ còn gần 2.000 ha. Tỉnh cùng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang nỗ lực nhằm khôi phục, giữ vững nghề truyền thống nổi tiếng này.
Thời điểm này, bà con diêm dân tỉnh Bạc Liêu đang tất bật tu sửa, cải tạo lại mương nước ô muối, chòi canh… để bước vào vụ mới mang theo nhiều niềm vui, hy vọng trúng mùa, được giá.
Diêm dân trên địa bàn các huyện Đông Hải, Hòa Bình của tỉnh Bạc Liêu đang tất bật chuẩn bị cho vụ sản xuất niên vụ mới. Với tín hiệu lạc quan từ năng suất của niên vụ năm trước và tình hình thời tiết bắt đầu thuận lợi cho sản xuất, diêm dân Bạc Liêu càng có thêm động lực để tiếp tục duy trì nghề làm muối truyền thống.
Tiềm năng của ngành muối là rất lớn, nhưng để khai thác hiệu quả và nâng cao đời sống diêm dân, cần có những giải pháp đồng bộ.
Thời điểm này những năm trước, trên những cánh đồng muối ở Bà Rịa - Vũng Tàu, bà con diêm dân đã bắt đầu thu hoạch muối của niên vụ muối mới. Nhưng năm nay, trên địa bàn tỉnh xuất hiện mưa trái mùa, thời tiết lạnh, không có nắng nên hiện mới chỉ có lác đác vài diêm dân ra đồng dọn ruộng, còn lại đều trong cảnh im ắng, đìu hiu.
Việt Nam được đánh giá là một nước có thể phát triển mạnh nghề muối tuy nhiên, phương pháp sản xuất chủ yếu thủ công, quy mô phân tán theo hộ diêm dân dẫn đến năng suất, chất lượng muối thấp. Để thoát nghèo, việc thực hiện đề án phát triển ngành muối đến năm 2030 cần tập trung nhiều mục tiêu quan trọng.
Năm 2020, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận nghề làm muối ở Bạc Liêu là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sau hơn 100 năm tồn tại, nghề làm muối đã trải qua nhiều thăng trầm và tỉnh Bạc Liêu đang tìm các giải pháp nhằm khôi phục, phát huy giá trị nghề truyền thống của địa phương…