Giữa vùng quê chiêm trũng làng Đại Hoàng (xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình) khói bếp vẫn cuộn lên mang theo hương thơm nồng nàn của những niêu cá kho đang sôi liu riu. Từ một món ăn dân dã, đồng quê, giờ đây món ăn ấy trở thành đặc sản được thực khách yêu thích, lựa chọn và kho cá đã trở thành một nghề đem lại thu nhập khá cho người dân nơi đây. Dù cũng có lúc thăng, lúc trầm nhưng bao thế hệ người dân làng Đại Hoàng vẫn quyết tâm gắn bó và giữ cho lửa nghề cháy mãi.
Sáng 29-10, khi Huế vẫn đang oằn mình trong mưa lũ, nhiều nơi bị cô lập vì nước dâng cao, thì tại chùa Phật Học Tỉnh hội Quảng Trị, sau giờ công phu khuya, bếp lửa lại đỏ lên trong làn sương mờ sớm. Hơi ấm của tình người len qua khói bếp, tỏa ra khắp sân chùa...
Đó là cảnh ở chùa Diệu Trạm (Thủy Xuân, TP.Huế) những ngày này. Tất cả chư Ni đang tu học tại đây đã quen với cảnh công phu khuya sớm, việc chấp tác theo phân công của chúng, nên mọi việc dù tất bật nhưng vẫn nhịp nhàng theo từng nhóm, đặc thù công việc.
Khi những cơn gió mùa tràn về, du lịch biển tạm lắng xuống thì du lịch cộng đồng ở miền Tây Nghệ An lại trở thành điểm hẹn lý tưởng. Giữa núi rừng xanh thẳm, du khách được trải nghiệm không gian nhà sàn truyền thống, thưởng thức ẩm thực dân tộc và hòa mình vào những điệu lăm vông, khèn bè ấm áp tình người.
Từ những phần ăn giản dị nhưng đong đầy yêu thương, mô hình 'Bữa sáng yêu thương' của Đoàn xã Phước Giang đang trở thành nguồn động viên ấm áp, tiếp sức cho các em học sinh người Hrê vượt khó vươn lên trong học tập.
Cách đây hơn 10 năm, lần đầu đến xã Nậm Pung cũ (nay là xã Mường Hum), tôi không khỏi bất ngờ trước quang cảnh bản làng Hà Nhì đẹp như miền cổ tích. Trở lại lần này, điều khiến tôi bất ngờ là trong khi nhiều nơi người dân tháo dỡ nhà đất để xây nhà gạch với kiến trúc như ở phố thì đồng bào Hà Nhì nơi đây vẫn giữ được những nếp nhà truyền thống, không bị cuốn theo trào lưu bê tông hóa.
Chất liệu dân gian các dân tộc từ lâu là thế mạnh và nét riêng của nghệ thuật Lào Cai. Trên sân khấu chuyên nghiệp, nhiều tác phẩm kết hợp hài hòa truyền thống và hiện đại, tôn vinh bản sắc văn hóa đặc trưng, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng khán giả và giới chuyên môn.
Đối với người Mường, bếp lửa trên nhà sàn không chỉ là nơi nấu nướng, thắp sáng, mà còn là nơi sưởi ấm khi giá rét, nơi hội tụ của gia đình sau mỗi ngày lao động. Bếp lửa được ví như linh hồn trong ngôi nhà và chứa đựng phong tục, tín ngưỡng, được trân trọng và thần thánh hóa. Chính vì vậy, đắp bếp là công việc đặc biệt quan trọng và thiêng liêng khi dựng nhà mới.
Nơi tôi sinh ra và lớn lên là một bản làng heo hút ở mãi tận cực Bắc của Tổ quốc. Đời sống kinh tế của người dân bản quê tôi chỉ phụ thuộc vào vạt lúa nương, cây ngô, củ sắn, rau rừng và những con cá suối... Vì thế, hộ dân nào ở đây cũng nghèo, và cái nghèo đeo đẳng người dân quê tôi suốt từ ngày tôi còn nhỏ đã thấy, đến nay dẫu đã đổi thay nhưng không ít hộ vẫn còn vô vàn khó khăn, thiếu thốn…
Trên bản đồ hành chính, Ka Đay, Châu Sơn, Phú Thiềng chỉ là những điểm nhỏ giữa đại ngàn. Nhưng trên 'bản đồ chính trị', đó lại là những điểm sáng từ ngọn lửa niềm tin mà những nữ đảng viên bình dị đã bền bỉ 'thắp' suốt nhiều thập kỷ. Một ngọn lửa không bao giờ tắt, đó chính là niềm tin vào Đảng. Hành trình phía trước, một câu hỏi lớn được đặt ra: ai sẽ tiếp lửa sau họ?
Từ những hạt cà phê, Ka Nhụy - cô gái K'ho dưới chân núi Đại Bình đã biến tấu với phương thức ủ đặc biệt, cho ra đời một phong cách cà phê đầy chất cao nguyên.
Trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm 130 năm thành lập tỉnh Sơn La, đã diễn ra trích đoạn nghi lễ truyền thống lễ hội 'Hạn Khuống' do các nghệ nhân, diễn viên quần chúng dân tộc Thái, phường Chiềng Cơi trình diễn đã đem đến cho khán giả, du khách trải nghiệm độc đáo từ bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc Thái.
Trên những gương mặt người cao tuổi xứ Tuyên, thời gian không trôi đi mà lắng lại thật hiền. Mỗi nếp nhăn là một trang đời, kể về những mùa vui bên bếp lửa, những đêm trăn trở cùng nương rẫy, và niềm hạnh phúc thường ngày. Tất cả tạo nên một vẻ đẹp hồn hậu, ấm áp, một vẻ đẹp thân thuộc của những tâm hồn cả đời gắn bó với núi rừng, bản làng.
Vừa trải qua đợt mưa lũ nặng nề do hoàn lưu bão số 10 gây ra, nhưng với truyền thống 'lá lành đùm lá rách', người dân Nghệ An lại tiếp tục gói ghém yêu thương gửi ra miền Bắc. Từ những chiếc bánh chưng xanh thâu đêm bên bếp lửa, đến những suất cơm dã chiến, những phần quà nghĩa tình... Tất cả đã làm ấm lòng đồng bào nơi đang gồng mình vượt qua thiên tai.
Ngay từ khi bắt tay triển khai Dự án 8 về 'Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ, trẻ em', Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Yên Thành đã xác định, truyền thông cơ sở, thay đổi nhận thức cho chị em ở thôn bản là khâu quan trọng hàng đầu, là nền tảng để mọi hoạt động khác đi vào chiều sâu.
Bản Lát, xã Tam Chung với điểm nhấn là những ngôi nhà sàn truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, cùng hệ thống hang động Nà Cú, là những tiềm năng cần được đánh thức để trở thành điểm đến mới về du lịch cộng đồng nơi vùng biên.
Từ những bếp lửa ở phường Phan Thiết (Lâm Đồng), 5 năm qua, hàng ngàn suất cơm nghĩa tình đã được trao gửi đến người bệnh tại các bệnh viện. Hộp cơm nóng nghĩa tình đã nâng đỡ cả sức khỏe lẫn niềm tin của người bệnh.
Sau hơn 80 ngày điều trị đột quỵ, diễn viên Huỳnh Anh Tuấn trở lại căn bếp, cùng quản lý nấu món bánh chuối hấp giới thiệu đến khán giả.
Nghệ sĩ Ưu tú, nhạc sĩ Krajăn Dick (Phường Lang Biang - Đà Lạt) từng chia sẻ cùng tôi: 'Mỗi tộc người Tây Nguyên đều có bản sắc văn hóa riêng, chúng tôi luôn tự hào. Thế nhưng những nét đẹp ấy đang ngày càng mai một do ảnh hưởng của xã hội hiện đại. Công việc của chúng ta là cố làm chút gì đó để gìn giữ, trao truyền cho thế hệ mai sau những di sản văn hóa quý giá mà tổ tiên nhiều đời hình thành, sáng tạo.'
'Làng rêu' Xà Phìn tại xã biên giới Thanh Thủy (Tuyên Quang) có 54 hộ với 270 nhân khẩu, 100% là đồng bào Dao.
'Làng rêu' Xà Phìn tại xã biên giới Thanh Thủy (Tuyên Quang) có 54 hộ với 270 nhân khẩu, 100% là đồng bào Dao.
Từ La Hiên, men theo dãy núi đá vôi Bắc Sơn, Thần Sa hiện ra vừa huyền bí vừa thân quen. Trong thung lũng mây trắng ấy, người Tày ở Trung Sơn vẫn sống chan hòa bên nhau, giữ lấy nếp nhà sàn, những phong tục, lễ Tết và cả điều kiêng kỵ cha ông truyền lại. Dẫu nhịp sống hôm nay đã nhiều đổi thay, nơi đây vẫn nguyên vẹn một sắc Tày mộc mạc và trầm tĩnh.
Ở vùng núi Định Hóa, trong số những món ăn dân dã, khẩu -sli - loại bánh bỏng gạo giản đơn - từ lâu đã có chỗ đứng đặc biệt trong lòng người Tày. Nhìn bề ngoài chỉ là những hạt gạo nếp nở phồng, trộn với mật mía vàng óng, thêm chút vị cay nhẹ của gừng. Nhưng đằng sau sự đơn giản ấy là cả một triết lý: con người biết đoàn kết sẻ chia sẽ tạo nên sức mạnh bền vững.
Nhiều năm qua, căn bếp của già làng Kpă Jao-người trong buôn vẫn quen gọi là Ma Hoa (buôn Chính Hòa, xã Phú Túc, tỉnh Gia Lai) dần trở thành bảo tàng sống, lưu giữ ký ức về đời sống, văn hóa, gợi lại thanh âm của bao mùa lễ hội đã qua.
Khi những làn gió se lạnh khẽ khàng ùa về, nghe trong nắng chiều vàng yếu ớt những dư âm xưa cũ. Vài mảnh mây trắng lang thang về cuối trời. Chiếc lá khô nhẹ rơi trên con ngõ nhỏ, đánh thức những kỷ niệm đã ngủ yên. Mùa gió heo may mang đến những nỗi buồn man mác. Có điều gì như quen mà rất lạ. Chợt một nỗi nhớ không tên như vừa thoảng qua cánh đồng làng.
Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam (VCCA) vừa chính thức công bố khởi động chương trình xét tặng các Danh hiệu Văn hóa Ẩm thực Việt Nam – một hoạt động nhằm tôn vinh và ghi nhận những cá nhân tiêu biểu đã có nhiều cống hiến trong việc gìn giữ, phát huy và sáng tạo giá trị ẩm thực truyền thống.
Sau khi hợp nhất các xã Nà Hẩu, Đại Sơn và Tân Hợp thành xã Tân Hợp mới, địa phương đang dần khẳng định hướng đi phát triển du lịch sinh thái gắn với văn hóa bản địa. Trong định hướng này, các thôn Nà Hẩu, Bản Tát và Ba Khuy được xác định là trọng điểm, trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài tỉnh.
Giữa miền rừng Lộc Bắc (nay là xã Bảo Lâm 5, tỉnh Lâm Đồng), khi những ngôi nhà bê tông kiên cố đang dần phủ kín buôn làng, ngôi nhà dài của bà Ka Rít hiện lên như một dấu lặng lưu giữ hồn cốt của cộng đồng người Mạ.
Ngày 9/9/2025, tại TP Hồ Chí Minh, Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam họp báo công bố khởi động Chương trình xét tặng các danh hiệu văn hóa ẩm thực Việt Nam – lần đầu tiên được tổ chức ở quy mô toàn quốc.
Ngày em mất, bố không rơi nước mắt chỉ lặng lẽ ngồi bên bếp lửa. Dưới ánh lửa liu riu, khuôn mặt bố lờ mờ hiện lên như không có cảm xúc, duy chỉ có ánh mắt tràn ngập một nỗi thất thần, vô vọng.
Từ năm 1895, ông Hùinh Tịnh Paulus Của có ghi nhận 'tiếng mới' thuở ấy vừa du nhập vào lời ăn tiếng nói: 'Làm lửa' - nay chẳng hề thấy ai sử dụng, tự nó đã đào thải, cụm từ này được giải thích: 'Lãnh việc chụm lửa dưới tàu khói'. Tương tự,'Một lần nhúm bếp lửa một lần khó', mấy ai còn nhớ đến nghĩa bóng: 'Nhen nhúm, gây dựng cho ra sự nghiệp, cho thành đôi bạn thì là rất khó'.
Vượt qua cung đèo Lò Xo ngoằn ngoèo như dải lụa uốn lượn giữa đại ngàn, tôi tìm về xã Xốp (huyện Đắk Glei, tỉnh Kon Tum cũ, nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi). Ở nơi ấy, bên dòng Đăk Nông hiền hòa, làng Xốp Dùi (làng Xô Man trong tác phẩm Rừng Xà nu của nhà văn Nguyên Ngọc) hiện ra đẹp như bức tranh sơn thủy.
Trong tâm thức của đồng bào Mông ở xã vùng cao Lao Chải, tỉnh Lào Cai, ngày Tết Độc lập (Quốc khánh 2-9) có ý nghĩa rất quan trọng.
Tạm biệt miền Tây sông nước hữu tình, 'Gia đình Haha' tiếp tục hành trình với núi rừng Tây Nguyên khoáng đạt, hùng vĩ, nơi có vùng đất đỏ bazan đẹp 'như cổ tích'. Đến với Đắk Lắk, quê hương của Ba Nam, 'Gia đình Haha' bắt đầu chuỗi ngày khám phá thế giới của người Ê-đê - M'nông: nơi mỗi nếp nhà, mỗi bếp lửa, mỗi câu hát đều lưu giữ mạch nguồn văn hóa truyền đời.
Tạm biệt miền Tây sông nước hữu tình, 'Gia đình Haha' tiếp tục hành trình với núi rừng Tây Nguyên khoáng đạt, hùng vĩ, nơi có vùng đất đỏ bazan đẹp 'như cổ tích'. Đến với Đắk Lắk, quê hương của Ba Nam, 'Gia đình Haha' bắt đầu chuỗi ngày khám phá thế giới của người Ê-đê - M'nông, nơi mỗi nếp nhà, mỗi bếp lửa, mỗi câu hát đều lưu giữ mạch nguồn văn hóa truyền đời.
Trời vừa hửng sáng, sương vẫn còn bám trắng lối nhỏ quanh co, A Páo đã thức dậy từ lâu. Tờ giấy báo trúng tuyển Đại học Sư phạm còn mới cứng, nằm ép trong cuốn vở học sinh cũ kỹ, đã bị lật giở đến hàng chục lần. Cậu ngồi bên bếp lửa đang tàn, nhìn ngọn khói lặng lẽ bay lên như chính tâm trí rối bời của mình.