Hôm nay trở lại khu tập thể nơi đây. Rất nhiều ký ức trong tôi chẳng thể quên. Nhìn vào khu tập thể cổ khi xưa một thời sinh viên đã sống, bao nhiêu cảm xúc trong tôi lại trào dâng.
Ngôi nhà cuối cùng của cha nằm cạnh con sông Cái của Nha Trang. Con sông chảy ngang thành phố lặng lờ, êm ả, khi thủy triều lên mới thấy những con sóng chen chúc như muốn đẩy nhau theo ra biển.
Sông vẫn trẻ. Chỉ tôi là đã già. Nhưng tôi vui vì dẫu bao nhiêu vật đổi sao dời, riêng dòng La ở Hà Tĩnh quê tôi vẫn vậy…
Xin mượn lời bài hát 'khúc hát sông quê' của nhạc sỹ Nguyễn Trọng Tạo để mở đầu cho bài viết này: 'Con cá dưới sông, cây trồng trên bãi… Bầy trẻ thơ tắm mát phía thượng nguồn, một dòng xanh trong chảy mãi tới vô cùng'…
Sáng mồng 4 Tết, bầu trời xứ Huế nắng lên dịu nhẹ như chiều lòng người. Không khí se lạnh, tiết trời tạnh ráo đón chào ngày xuân rực rỡ sắc vàng ươm phủ tràn mọi nẻo. Phố phường thinh lặng sau cơn mưa dầm dề và cơn lạnh tái tê bỗng chộn rộn hơn trên con đường rộng thênh thang lấp lánh sắc màu áo mới tinh khôi.
Nghe tôi kể chuyện, mẹ tôi lẳng lặng gạn một bát nước mắm mang sang nhà thằng Tâm; lúc chúng tôi sang thì thấy mẹ nó vừa thái thịt vừa khóc thút thít.
Khoảnh khắc nhận ra Tết chẳng phải nhờ tờ lịch trên tường mà là khi căn bếp thơm mùi bánh, mùi kiệu, mùi lá chuối, lá dong… xôn xao trong những tất bật lo toan của người lớn, reo ca trong niềm háo hức của bầy trẻ. Mùi của Tết là thứ hương bình dị mà luyến nhớ một đời.
Đến Trường Sa, đi dưới những con đường rợp bóng cây, lắng nghe tiếng reo vui của lũ trẻ, chúng ta sẽ cảm nhận được sức sống mãnh liệt của vùng đất và người nơi đây. Mặc cuồng phong, sóng dữ, chồi non, lộc biếc vẫn lên xanh mỗi dịp xuân về.
Năm mới đến rồi! Tiếng bầy trẻ reo lên như thế khi mẹ tôi gỡ đi tờ lịch cuối cùng của năm cũ. Gỡ lịch cũ, treo lịch mới - với gia đình tôi, việc đó luôn được thực hiện như một nghi lễ.
Những năm ở Huế để theo học Y khoa, tôi tình cờ ở nhờ tại gia đình của một người cùng họ. Tất nhiên, đó là họ của ông chủ nhà!
Khi vầng trăng tháng tám đã tròn đầy, khi bọn trẻ con bắt đầu thủ thỉ xin tiền mua mấy cái lồng đèn có đủ hình thù thì người lớn lại bắt đầu hồi ức những mùa Trung thu trong ký ức...
Năm bảy mươi tuổi, ông nội tôi bất ngờ đốn cả vườn chuối đang sắp trổ buồng để trồng na. Cổ nhân từng nói 'trẻ trồng na, già trồng chuối', ông tôi hiểu cả, nhưng vì không muốn các cháu quanh năm chỉ được ăn chuối nên ông làm như thế.
Những ngày này với đồng bào người Mông ở bản Ón, xã Tam Chung, huyện biên giới Mường Lát (Thanh Hóa) thực sự là những ngày vui. Trên khu tái định cư, từng ngôi nhà mới vững chãi được mọc lên. Đã không còn nỗi lo bị núi vùi lấp mỗi khi mùa mưa bão về.
Lại một mùa hoa gạo đỏ. Con trai tôi tên là Gạo, năm nay lên 10. Ai cũng nghĩ tên con mang ý nghĩa Hạt Gạo, là mong ước của bố mẹ con về sự no ấm, đủ đầy. Thực ra tên con là Bông Hoa Gạo Đỏ.
Tại thị trấn Göksun hoang vắng, những tòa nhà đổ nát và những bức tường bị xé toạc cho thấy sức mạnh khủng khiếp của trận động đất đã tàn phá thị trấn.
Trong tâm thức của người Việt, Tết luôn mang một ý nghĩa rất đặc biệt. Trong những ngày đầu xuân, người đi xa hân hoan trở về, ai cũng vui vẻ nói cười, quây quần bên nhau.
Tết cận kề rồi đó! Ai ơi dù đi xa đến đâu cũng hãy nhớ có người mong người ngóng bước chân trở về của đứa con yêu.
Tôi tự đi đến trường một mình. Lũ trẻ con chúng tôi ngày đó lon ton lũn cũn tự nhiên tới hồn nhiên như bầy sẻ nâu quanh nhà nên việc tự đến lớp là chuyện thường. Ba má chúng tôi đều bận mưu sinh, việc học hành đều do mỗi đứa trẻ cùng nhà trường với thầy cô đảm trách. Có chăng thỉnh thoảng ba động viên xoa đầu hay má hỏi nhẹ như nhắc nhở: 'Nhớ vâng lời thầy cô nghe con', thấy tôi gật đầu là má nghĩ ngay đến việc khác. Bởi thế cuộc sống của tuổi thơ khi đó, trong đó có chuyện học hành rất nhẹ nhàng, không áp lực hay vướng bận nặng nề gì như thế hệ sau này.
Mưa suốt từ đêm qua, càng gần về sáng mưa càng to, tiếng mưa rơi mau và đều đặn, nặng nề và ào ạt trên mái ngói. Buổi sáng chậm chạp, rón rén mãi mới len qua được cửa sổ chút ánh sáng nhàn nhạt. Hôm nay không thấy mặt trời vì bầu trời nặng trĩu những đám mây dày ẩm ướt.
Tôi từng hỏi: Liệu có nhân vật nào 'cũ như trái đất' mà mỗi lần gặp vẫn thấy họ như chưa hết mới? Lập tức, tôi nghĩ đến nhiếp ảnh gia Nick Út (tên thật: Huỳnh Công Út, sinh năm 1951) và bức ảnh 'Em bé Napalm' nổi tiếng của ông.
Buôn Con Ó, cái tên nghe vừa quen thuộc, vừa lạ lẫm, mang màu sắc của Tây Nguyên xa xăm. Ấy là nơi những bếp lửa bập bùng trong đêm, của những người Mạ chăm chỉ lên nương lên rẫy. Xuân đã về trên buôn Con Ó, từ dòng sữa trắng giàu có, từ những bước chân người Mạ lội rừng, từ những búp điều đang ngủ yên chờ ngày khoe sắc.