80 năm Quốc hội: Ba lời gửi đến một niềm tin

Bài 1: Lời của quá khứ

Ngày 6/1/1946 ghi dấu ấn trong lịch sử đất nước về ngày đầu tiên toàn thể Nhân dân Việt Nam lần đầu tiên được cầm lá phiếu để bầu ra Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Từ thời điểm ấy, nước ta có một bản Hiến pháp tiến bộ, một Quốc hội, một Chính phủ thống nhất và một hệ thống chính quyền đầy đủ về mặt pháp lý, đại diện cho Nhân dân Việt Nam trên trường quốc tế.

Lời của quá khứ” không chỉ là những mảnh ký ức được kể lại mà chính là lớp trầm tích tinh thần hình thành nên bản sắc của người đại biểu dân cử An Giang qua từng thời kỳ lịch sử. Ẩn sau những câu chuyện tưởng như rất riêng của các vị đại biểu là một hệ giá trị xuyên suốt: Lòng trung thành với Tổ quốc, ý thức phụng sự Nhân dân và tinh thần dấn thân vì lợi ích chung.

Đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, chúng tôi được dịp nghe ông Huỳnh Văn Điều, ngụ xã Thới Sơn (tỉnh An Giang), ĐBQH tỉnh khóa VI (1976 - 1981) kể lại trải nghiệm khó quên trong 5 năm ấy. Những vấn đề quan trọng được ông và các vị ĐBQH bàn bạc, thống nhất biểu quyết tại nghị trường như thông qua nghị quyết về tên nước, quốc kỳ, quốc huy, quốc ca và tổ chức Nhà nước khi chưa có Hiến pháp mới; đổi tên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam...

Bác Tôn (bìa phải) gặp gỡ các vị đại biểu Quốc hội khóa VI. Ảnh tư liệu

“Đặc biệt, kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa VI (họp từ ngày 24/6 đến 3/7/1976 tại Hà Nội) đã bầu người con quê hương An Giang Tôn Đức Thắng làm Chủ tịch nước. Khi ấy, cảm xúc của đoàn ĐBQH tỉnh như vỡ òa. Vinh dự, tự hào vô cùng, chẳng thể nào phôi phai...”, ông Huỳnh Văn Điều kể.

Bác Tôn biết đoàn ĐBQH của An Giang đang ở đây, nhưng công việc bộn bề, không có dịp gặp được. Trong mười mấy ngày triệu tập kỳ họp, tất cả đại biểu đều dồn tâm sức, trí tuệ vào các quyết sách lớn cho đất nước với tiến độ cực kỳ khẩn trương của ngày mới hòa bình. Trong những buổi họp ấy, 12 vị ĐBQH tỉnh chỉ có thể nhìn Bác Tôn từ xa, khắc ghi bóng hình Bác trong lòng, để khi về kể lại cho người dân về Bác, để cùng chia sẻ niềm vinh dự lớn lao.

Về sau, ông Huỳnh Văn Điều và nhiều vị ĐBQH khác dần rời xa nhân thế, khép lại trọn vẹn sứ mệnh của mình trong một phần lịch sử của Quốc hội. Sang các giai đoạn tiếp theo, dấu ấn của người đại biểu An Giang tiếp tục chuyển hóa từ “đặt nền móng” sang “hoàn thiện thể chế”, từ nhiệm vụ kiến tạo sang nhiệm vụ điều chỉnh và phát triển bền vững. Những đóng góp trong sửa đổi Hiến pháp, xây dựng Luật Đất đai, thúc đẩy đối ngoại nghị viện cho thấy tầm nhìn của đại biểu An Giang không chỉ gói gọn trong phạm vi địa phương mà đã vươn tới không gian phát triển quốc gia và quốc tế.

Điển hình là câu chuyện của ĐBQH Nguyễn Văn Giàu - nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội. Đầu năm 2021, khi tổng kết nhiệm kỳ ĐBQH khóa XIV, chính thức nghỉ hưu sau 10 năm tham gia Quốc hội (2011 - 2021), ông Giàu xúc động: “Xa An Giang, về Trung ương công tác 30 năm, nhưng tôi vẫn một lòng đau đáu với quê hương. Dù ở bất kỳ cương vị công tác nào, tôi đều mong muốn đưa hình ảnh và trí tuệ người An Giang vươn xa, xứng đáng là con cháu Bác Tôn”.

Trong ký ức của ông, có một cảm xúc được gọi tên “biết ơn”, trải dài đến tận hôm nay. “Tôi biết ơn Trung ương khi giới thiệu tôi về An Giang ứng cử liên tục nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII, XIV, tham gia vào Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trong 10 năm ân tình ấy, chúng tôi được tham gia đóng góp vào quá trình phát triển của Quốc hội, của đất nước cả chiều rộng lẫn chiều sâu, với tinh thần tranh luận cởi mở, sôi nổi.

Môi trường ấy kích hoạt trí tuệ từng ĐBQH một cách sâu sắc”, ông Nguyễn Văn Giàu nhớ lại. Khi giữ vai trò Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế, vị ĐBQH này tham gia vào quá trình sửa đổi Hiến pháp 2013 mà ông khẳng định là “rất kỳ công về nội dung, chứa nhiều tư duy chiến lược lâu dài”. Ông cũng đóng góp công sức vào quá trình lấy ý kiến toàn dân về Luật Đất đai, chủ trì thẩm tra và trình Quốc hội ban hành. Đây là một đạo luật rất khó, ảnh hưởng sâu rộng đến toàn xã hội, để lại nhiều dấu ấn khó quên trong hành trình làm đại biểu dân cử của ông.

Đại biểu Quốc hội tỉnh các khóa hội ngộ tại buổi họp mặt kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên. Ảnh: GIA KHÁNH

Đến khi giữ vai trò Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại, ông Giàu nói vui rằng mình trước giờ chỉ làm kinh tế, nay thêm nghề tay trái đối ngoại. Ít tháng sau, ông được giao trọng trách Ủy viên Ban Chấp hành, rồi Phó Chủ tịch Liên minh Nghị viện Thế giới (2016 - 2019). Chức danh này rất quan trọng, giúp ông bảo vệ quyền lợi đất nước Việt Nam nhiều hơn, tham gia quyết sách nhiều vấn đề lớn liên quan đến hòa bình, nhân quyền, viện trợ… Dấu ấn mạnh mẽ nhất là ông góp phần ký kết các hiệp định về phân giới cắm mốc đất liền giữa Việt Nam - Campuchia, Việt Nam - Lào; phối hợp bộ, ngành Trung ương xúc tiến các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới…

“Năm 2021, tôi nghỉ hưu, nhưng lòng vẫn nặng trĩu “món nợ” với người dân đồng bằng sông Cửu Long. Về tam nông, câu chuyện “được mùa mất giá, được giá mất mùa” liên tục diễn ra. Về cơ sở hạ tầng, giao thông, vùng đất này chưa được thông thương, liền mạch. Đến cuối nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, 2 vấn đề này được tháo gỡ dần, ĐBQH thời kỳ trước như chúng tôi mới nhẹ nhõm phần nào”, ông Giàu bày tỏ.

Ông Danh Út tham gia ĐBQH 3 khóa (IX, XII, XIII), từng giữ cương vị Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh. Kinh nghiệm của ông xoay quanh cụm từ “tinh thần trách nhiệm”. Trách nhiệm ở đây là phải lắng nghe dân, nhận được sự tín nhiệm của dân qua các cuộc tiếp xúc cử tri. Nếu không làm tốt điều này, chắc chắn không thể mang tiếng nói của dân đến nghị trường Quốc hội.

“Thời điểm đó, chúng tôi phân công rõ ràng trách nhiệm cho từng ĐBQH: Ai theo dõi lĩnh vực gì, phát biểu thế nào tại buổi thảo luận tổ, thảo luận tại hội trường… Có như thế, mỗi vị ĐBQH mới tăng cường chủ động, tích cực, hoạt động chặt chẽ trong suốt nhiệm kỳ. Việc chất vấn và giám sát cũng giữ vai trò đặc biệt quan trọng tại địa phương và cả nước. Khi tham gia, ĐBQH cần giữ tính trung thực, đóng góp ý kiến trên tinh thần xây dựng”, ông Danh Út chia sẻ.

Những lời kể của các vị ĐBQH dọc theo lịch sử đất nước tạo thành mạch nguồn nuôi dưỡng đạo đức công vụ của các thế hệ kế tiếp. Đó là tinh thần lắng nghe dân, trọng chữ “tín” với cử tri, giữ gìn sự liêm chính trong mỗi phát biểu tại nghị trường. Những giá trị ấy không phai mờ theo thời gian, vẫn tiếp tục lan tỏa, trở thành kim chỉ nam cho hành trình người đại biểu hôm nay và mai sau.

(Còn tiếp)

GIA KHÁNH