Vui hội Ví đu của người Mường tại Hà Nội

Đây là lần đầu tiên nghi lễ dân gian này được giới thiệu và tái hiện tại Hà Nội, mang đến cho du khách cơ hội tiếp cận gần hơn với đời sống văn hóa truyền thống của cộng đồng người Mường. Không gian hội xuân được tái hiện sinh động với các hoạt động dựng cây đu, diễn xướng dân gian, hát ví đu và những nghi thức cầu may mắn, mùa màng bội thu.

Cây đu - biểu tượng văn hóa trong hội xuân của người Mường

Ngay từ sáng sớm, các nghệ nhân người Mường đã bắt tay vào việc dựng cây đu - một công đoạn quan trọng trong nghi lễ Ví đu. Cây đu được làm từ những thân tre và gỗ chắc chắn, cao vút giữa không gian làng Mường, vừa mang ý nghĩa trò chơi dân gian vừa là trung tâm của các hoạt động văn hóa trong ngày hội.

Lễ cúng trước khi dựng cây đu tại làng

Việc dựng cây đu đòi hỏi sự khéo léo, kinh nghiệm và tinh thần đoàn kết của cộng đồng. Các nghệ nhân phải lựa chọn những thân tre, gỗ đủ độ chắc chắn, sau đó lắp dựng cẩn thận để bảo đảm cây đu đứng vững. Công việc này không chỉ đơn thuần mang tính kỹ thuật mà còn thể hiện sự tôn trọng đối với nghi lễ cổ truyền đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Trong đời sống của người Mường, cây đu không chỉ là trò vui ngày xuân dành cho nam thanh nữ tú mà còn là biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng. Vào mỗi dịp hội, người dân trong bản làng tụ họp quanh cây đu để tham gia các hoạt động vui chơi, giao lưu, hát đối và chia sẻ niềm vui sau một năm lao động.

Phụ nữ Mường tham gia phần hội trên cây đu truyền thống

Tiếng cười, tiếng reo hò cùng nhịp đu lên cao tạo nên bầu không khí rộn ràng của ngày hội. Những chàng trai, cô gái thay phiên nhau lên đu, vừa chơi vừa cất lên những câu hát đối đáp mộc mạc. Từ đó, cây đu trở thành điểm tụ hội của niềm vui, nơi kết nối tình làng nghĩa xóm và lưu giữ những nét đẹp văn hóa truyền thống.

Không gian Ví đu - nơi lưu giữ ký ức văn hóa cộng đồng

Bên cạnh việc dựng cây đu, phần diễn xướng “Vui hội ví đu” cũng được tái hiện sinh động trong khuôn khổ chương trình. Đây là một sinh hoạt văn hóa đặc sắc của cộng đồng người Mường tại xã Yên Lập, Phú Thọ, nơi hội Ví đu đã tồn tại từ lâu đời trong đời sống cộng đồng.

Trong lễ hội truyền thống, sau khi cây đu được dựng xong, người dân sẽ tổ chức các nghi thức mở hội như đánh chiêng, hát ví và cầu chúc bình an cho bản làng. Phần lễ mang ý nghĩa tâm linh, thể hiện mong muốn về một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no.

Điểm đặc sắc của hội Ví đu chính là những làn điệu hát ví, hay còn gọi là hò đu. Những câu hát đối đáp được cất lên giữa không gian hội xuân, khi người chơi vừa đu vừa hát. Nội dung các bài hát thường ca ngợi vẻ đẹp của lao động, tình yêu đôi lứa và tình cảm gắn bó với quê hương, bản Mường.

Ví đu là hình thức hát đối đáp giao duyên giữa nam và nữ, thường diễn ra trong các dịp lễ hội mùa xuân, lễ xuống đồng, mở cửa rừng hoặc những buổi sinh hoạt cộng đồng khi nông nhàn

Lời hát ví giản dị nhưng giàu cảm xúc, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của người Mường. Trong tiếng chiêng vang vọng và tiếng reo vui của người xem, những câu hát đối đáp trở thành sợi dây kết nối cộng đồng, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về truyền thống của dân tộc mình.

Qua nhiều thế hệ, Ví đu không chỉ là hình thức vui chơi mà còn là phương tiện truyền tải các giá trị văn hóa truyền miệng. Những câu hát, điệu hò được truyền từ người già sang lớp trẻ, trở thành một phần ký ức văn hóa của cộng đồng.

Ngày nay, việc tái hiện nghi lễ Ví đu tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam góp phần giới thiệu và lan tỏa giá trị văn hóa phi vật thể của người Mường đến với đông đảo du khách. Trong bối cảnh nhiều loại hình văn hóa dân gian đang đứng trước nguy cơ mai một, những hoạt động phục dựng và trình diễn trực tiếp như vậy có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn di sản.

Đối với du khách, sự kiện không chỉ mang lại cơ hội tìm hiểu một nghi lễ truyền thống mà còn tạo ra trải nghiệm văn hóa sống động. Người tham dự có thể hòa mình vào không khí hội xuân, lắng nghe những làn điệu Ví đu vang lên giữa không gian làng Mường và cảm nhận nhịp sống văn hóa đang được tái hiện ngay giữa lòng Thủ đô.

Thông qua việc phục dựng các nghi lễ truyền thống như Ví đu, du khách có thêm cơ hội nhận diện, trân trọng và tiếp nối, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam.

Hoàng Bằng - Mộc Miên