'Việc làm ma' đang bủa vây người trẻ

Trong bối cảnh thất nghiệp thanh niên gia tăng, hiện tượng “ghost job” - tin tuyển dụng cho những vị trí không tồn tại hoặc đã được tuyển xong - đang trở thành nỗi ám ảnh mới của sinh viên tốt nghiệp ở nhiều nước, trong đó có Anh.

Ảnh minh họa: The Times

Sau khi tốt nghiệp Đại học Leeds với bằng khá giỏi ngành lịch sử năm 2024, Anna Eddolls đặt mục tiêu theo đuổi sự nghiệp trong lĩnh vực marketing và quan hệ công chúng. Với kinh nghiệm thực tế trong ngành tổ chức sự kiện từ trước, cô kỳ vọng sẽ sớm tìm được một vị trí khởi điểm phù hợp. Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn khác.

Ở tuổi 24, Eddolls đã nộp hơn 100 hồ sơ xin việc nhưng không nhận được kết quả tích cực. Cô từng vượt qua nhiều vòng phỏng vấn nhưng cuối cùng vẫn bị từ chối. Điều khiến cô mệt mỏi nhất không chỉ là thất bại, mà còn là sự im lặng từ phía nhà tuyển dụng.

“Điều đó khiến bạn kiệt quệ về cảm xúc”, cô chia sẻ. “Có rất nhiều công việc tôi nộp đơn, rồi gần như ngay lập tức nhận email từ chối, hoặc yêu cầu cung cấp thêm thông tin. Nhưng sau khi cung cấp xong thì vẫn bị loại”.

Anna Eddolls đã nộp hơn 100 hồ sơ xin việc nhưng không nhận được kết quả tích cực. Ảnh: The Times

Trải nghiệm của Eddolls phản ánh thực trạng chung của hàng trăm nghìn thanh niên đang thất nghiệp. Theo số liệu mới từ cơ quan thống kê Anh, khoảng 16,1% người trong độ tuổi 16 - 24 ở nước này hiện không có việc làm, tương đương hơn 700.000 người.

“Việc làm ma” - hiện tượng ngày càng phổ biến

Nếu chỉ nhìn vào các nền tảng tuyển dụng trực tuyến, người ta có thể nghĩ rằng cơ hội việc làm vẫn dồi dào. Tuy nhiên, nhiều người tìm việc cho biết không ít tin tuyển dụng thực chất là “ghost job” (“việc làm ma”) - những vị trí có thể đã được tuyển xong từ trước, hoặc thậm chí chưa từng tồn tại.

Một nghiên cứu của tổ chức tư vấn nghề nghiệp StandOut CV ước tính khoảng một phần ba tin tuyển dụng trên nền tảng Indeed có thể thuộc nhóm này. Phân tích hơn 61.000 tin đăng trong 20 ngành nghề phổ biến cho thấy trung bình 34,4% vị trí có khả năng không tồn tại. Một số ngành có tỷ lệ cao hơn đáng kể, như y tá thú y gần 60%, hay các lĩnh vực công nghệ và bảo hiểm trên 40%.

Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân có thể đến từ việc doanh nghiệp quên gỡ tin sau khi đã tuyển xong, muốn tạo hình ảnh công ty đang phát triển nên tuyển dụng liên tục, hoặc nhằm thu thập dữ liệu ứng viên tiềm năng. Trong một số trường hợp, tin tuyển dụng còn được sử dụng như “mồi nhử” để dẫn dắt ứng viên sang các vị trí khác kém hấp dẫn hơn.

Nhiều người tìm việc cho biết không ít tin tuyển dụng thực chất là “ghost job” - những việc đã tuyển xong, hoặc thậm chí chưa từng tồn tại. Ảnh: Getty Images

Đáng chú ý, việc tạo ra một tin tuyển dụng giả không hề khó khăn. Trong một thử nghiệm, một tin tuyển dụng cho công ty hư cấu với mức lương lên tới 100.000 bảng Anh có thể được đăng chỉ trong vài phút nhờ công cụ AI tự động soạn mô tả công việc.

Rủi ro lừa đảo gia tăng

Không chỉ gây thất vọng, “việc làm ma” còn có thể dẫn đến các rủi ro nghiêm trọng hơn. Cơ quan phòng chống gian lận tài chính của Anh ghi nhận số vụ nghi ngờ lừa đảo liên quan đến tuyển dụng tăng 66% trong giai đoạn 2020 - 2024.

Các thủ đoạn phổ biến bao gồm yêu cầu ứng viên cung cấp thông tin ngân hàng, đóng phí trước khi nhận việc hoặc mua thiết bị làm việc. Một số đối tượng còn tổ chức phỏng vấn trực tuyến giả mạo để tạo lòng tin trước khi thực hiện hành vi lừa đảo.

Một nữ sinh tốt nghiệp Đại học Cambridge suýt trở thành nạn nhân của một vụ lừa đảo như vậy. Sau nhiều vòng phỏng vấn trực tuyến, cô bắt đầu nghi ngờ khi được yêu cầu đăng nhập vào hệ thống để trả lời phỏng vấn lúc 8 giờ tối.

“Tôi đã rất tuyệt vọng và nghĩ đó có thể là cơ hội của mình”, cô nói. “Khi biết đã bị lừa, tôi cảm thấy mình như một kẻ thất bại”.

"Việc làm ma" không chỉ là câu chuyện về những tin tuyển dụng thiếu minh bạch, mà còn là phép thử đối với niềm tin của người trẻ vào cơ hội nghề nghiệp

Phép thử với niềm tin

Trong một thị trường lao động ngày càng số hóa và cạnh tranh khốc liệt, hiện tượng “việc làm ma” không chỉ là vấn đề kỹ thuật của thị trường lao động số, mà còn phản ánh những biến đổi sâu sắc trong cách doanh nghiệp và người lao động tiếp cận cơ hội nghề nghiệp trong kỷ nguyên công nghệ.

Đây cũng không chỉ là câu chuyện về những tin tuyển dụng thiếu minh bạch, mà còn là phép thử đối với niềm tin của người trẻ vào cơ hội nghề nghiệp. Khi thời gian, công sức và kỳ vọng liên tục bị đặt vào những vị trí không tồn tại, hệ lụy không dừng lại ở thất nghiệp mà còn lan sang sức khỏe tinh thần và động lực phát triển của cả một thế hệ lao động mới.

Điều này đòi hỏi các nền tảng tuyển dụng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý phải tăng cường trách nhiệm kiểm chứng thông tin, đồng thời người tìm việc cũng cần trang bị kỹ năng nhận diện rủi ro - bởi trong kỷ nguyên công nghệ, cơ hội có thể nhiều hơn, nhưng những “cái bẫy vô hình” cũng không hề ít hơn.

Hồng Nhung