Văn hóa: Nghĩ từ nếp nhà

Với quan điểm “Gia đình là hạt nhân của xã hội”, những năm qua, Ban Chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” từ tỉnh đến cơ sở luôn chú trọng xây dựng gia đình văn hóa. Tuy nhiên, để phong trào phát triển sâu rộng và thực chất thì cần có cái nhìn bao quát, nắm bắt sâu sát các tiêu chí.

Tuyên truyền, phổ biến nội dung, hướng dẫn xây dựng gia đình văn hóa, tổ chức hội thi, giao lưu, tọa đàm và biểu dương các gia đình tiêu biểu… là những nỗ lực của các địa phương. Bên cạnh đó, nhiều tổ chức, hội, đoàn thể cũng có cách làm sáng tạo, gắn xây dựng gia đình văn hóa với các phong trào thi đua. Điển hình là Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh với phong trào “Phụ nữ tích cực học tập, lao động, sáng tạo xây dựng gia đình hạnh phúc”, cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”; Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp với cuộc vận động xây dựng gia đình “Ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo” gắn với xây dựng “Gia đình hiếu học, dòng họ hiếu học”… Hàng năm, việc bình xét, công nhận danh hiệu gia đình văn hóa được các địa phương tiến hành chặt chẽ, sâu sát, không chạy theo số lượng. Kết quả, năm 2020, toàn tỉnh có 82% số hộ được công nhận đạt danh hiệu này, xứng đáng là những hạt nhân tích cực trong các cuộc vận động, là tấm gương tiêu biểu trong phát triển kinh tế-xã hội, qua đó góp phần đẩy lùi tệ nạn xã hội tại địa phương.

Bà Phạm Thị Kim Tuyết (TP. Pleiku) giảm tiền thuê phòng trọ cho người mù gặp khó khăn bởi dịch Covid-19. Ảnh: Phương Duyên

Để có được kết quả trên, sau khi Nghị định 122/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xét tặng danh hiệu gia đình văn hóa, thôn văn hóa, làng văn hóa, ấp văn hóa, bản văn hóa và tổ dân phố văn hóa được ban hành, ngày 21-3-2019, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 12/2019/QĐ-UBND quy định thang điểm áp dụng xét tặng các danh hiệu trên. Với danh hiệu gia đình văn hóa, thang điểm áp dụng là 100 điểm với 3 tiêu chuẩn và 24 tiêu chí. Theo đó, các tiêu chuẩn chung gồm: gương mẫu chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tích cực tham gia các phong trào thi đua của địa phương nơi cư trú; gia đình hòa thuận, hạnh phúc, tiến bộ, tương trợ giúp đỡ mọi người trong cộng đồng; tổ chức lao động, sản xuất, kinh doanh, công tác, học tập đạt năng suất, chất lượng và hiệu quả. Nhiều tiêu chí đòi hỏi các gia đình không chỉ chăm lo “vun vén” cho mình mà còn phải học cách chia sẻ với cộng đồng như: chung tay giảm thiểu “gánh nặng” ô nhiễm môi trường; tích cực tương trợ, giúp đỡ những người khó khăn, hoạn nạn; tham gia các phong trào từ thiện, nhân đạo, đền ơn đáp nghĩa, khuyến học khuyến tài; không vi phạm các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng-chống dịch bệnh…

Điều này một lần nữa khẳng định mối quan hệ mật thiết, không thể tách rời giữa gia đình và xã hội. Một khi đã “gia cố” chắc chắn nền móng gia đình thì mỗi thành viên sẽ tìm thấy sự ổn định, hạnh phúc thực sự, từ đó không ngần ngại chia sẻ. Đây chính là cơ sở nâng cao chất lượng phong trào, tạo sức lan tỏa, xây dựng xã hội văn minh. Chính vì vậy, Ban chỉ đạo các địa phương càng phải thực chất, sâu sát, không châm chước, qua loa trong đánh giá bình xét danh hiệu gia đình văn hóa. Ví dụ, một gia đình đổ rác không đúng giờ, đúng nơi quy định; ngoảnh mặt với những lời kêu gọi hỗ trợ công tác phòng-chống dịch Covid-19; hoặc kê bàn ra giữa phố uống trà, chụp ảnh nuôi Facebook bất chấp các quy định nghiêm ngặt về giãn cách xã hội như một trường hợp vừa bị xử phạt mới đây… thì không thể là gia đình văn hóa.

Không gì sống động và xác thực bằng chính là thực tế cuộc sống đang diễn ra xung quanh, hàng ngày. Gia đình thuận hòa, kinh tế ổn định, các thành viên chấp hành tốt quy định pháp luật, vệ sinh môi trường được đảm bảo, văn hóa sẻ chia trở thành nếp sống tự nhiên... là thước đo chuẩn xác nhất, phản ánh chất lượng phong trào cũng như chất lượng cuộc sống người dân, sự văn minh của một xã hội. Đầu tư theo chiều sâu là điều mà mỗi người, mỗi gia đình và ngành Văn hóa đều hướng tới.