UGV 'bước ra ánh sáng' ngoài chiến trường

Sự gia tăng số lượng UGV ngoài chiến trường đánh dấu xu hướng chuyển dịch của chiến tranh trên bộ hiện đại.

Chủ yếu do chiến trường mang đặc điểm là môi trường rủi ro cao, giờ đây UGV thường xuyên đảm nhận những nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm mà trước đây cần đến binh lính.

Phương tiện mặt đất không người lái (UGV) đang ngày càng phổ biến ở cấp độ chiến thuật - Ảnh: ARX Robotics

Vai trò chiến thuật

Phương tiện mặt đất không người lái đã trở thành thiết bị tiêu chuẩn cho nhiệm vụ sơ tán y tế, khi xe cứu thương truyền thống rất dễ bị tổn thương trước máy bay không người lái (UAV). Một số mẫu UGV được thiết kế để vận chuyển nhiều người bị thương chỉ bằng một chuyến, đem lại giải pháp sơ tán nhanh chóng giúp tăng cơ hội cứu chữa.

Ngoài vai trò hỗ trợ, UGV có vũ trang ngày càng trực tiếp tham chiến nhiều hơn. Chiếc DevDroid TW 12.7 thuộc Lữ đoàn Tấn công số 3 của Ukraine từng lập kỷ lục một mình giữ vững vị trí tiền tuyến suốt 45 ngày vào cuối năm 2025, không có bộ binh nào bên cạnh.

Phương tiện dựa vào ảnh nhiệt, hệ thống hướng dẫn tự động cùng súng máy hạng nặng Browning M2 chặn đứng bước tiến quân Nga. UGV cảm tử như mẫu Ratel-S dễ dàng chui xuống gầm xe tăng hoặc cầu đặt thuốc nổ.

Hiện tại UGV vẫn chủ yếu đảm nhận nhiệm vụ vận chuyển lương thực, đạn dược, nhiên liệu đến các đơn vị quân biệt lập trong khu vực chiến sự. Chúng thay thế hiệu quả binh lính, giảm thiểu thương vong và đảm bảo vật tư đến đích.

Hình ảnh một binh sĩ Nga bị thương được sơ tán bằng UGV - Ảnh: Militarnyi

Cuộc đua triển khai UGV

Triển khai tích cực nhất là Ukraine. Trang Rubryka cho biết chỉ tính riêng tháng 1.2026, nước này đã thực hiện hơn 7.000 nhiệm vụ bằng UGV – chủ yếu là rà phá bom mìn, vận chuyển đạn dược, sơ tán thương binh. Các mẫu phương tiện mặt đất không người lái như PROTECTOR, BUFALO, FRDM D-21-12, DevDroid TW 12.7 xuất hiện khắp chiến trường.

Nga cũng không thua kém khi phát triển hàng loạt mẫu UGV đa nhiệm như Depesha, Buggy chuyên vật chuyển vật tư hay thực hiện nhiệm vụ cảm tử nhắm vào binh lính hay công trình của địch.

Quân đội Mỹ thì đang thử nghiệm hệ thống SQRL hoạt động trong đô thị cùng mẫu SMET vận chuyển trang bị cho bộ binh. Gần đây Ấn Độ ra mắt UGV Sapperscout 2.0 tự phát triển, chuyên rà phá bom mìn.

Tại triển lãm Enforce Tac 2026, Quantum Systems trưng bày mẫu phương tiện MANDRILL tích hợp liền mạch với mạng lưới máy bay không người lái.

Cải tiến công nghệ

UGV hiện đại không phải phương tiện chỉ biết di chuyển hay mang vũ khí. Các mẫu mới được trang bị AI để hoạt động tốt ở môi trường nhiều chướng ngại vật (rừng cây, đống đổ nát, chiến hào) mà không cần con người can thiệp.

Nhằm chống lại mối đe dọa từ UAV trên không, một số UGV sở hữu cả hệ thống gây nhiễu bảo vệ chính chúng lẫn thương binh trong phương tiện. Lúc cần thiết UGV sẵn sàng tham gia tác chiến điện tử.

Điểm yếu cần khắc phục

AI và hệ thống gây nhiễu đã giúp UGV khắc phục được 2 điểm yếu là khả năng tự hành hạn chế, dễ bị UAV tấn công. Tuy nhiên loại phương tiện này vẫn còn vài vấn đề cần cải tiến.

Di chuyển trên mặt đất tiêu tốn rất nhiều năng lượng. UGV chạy điện thường phải quay về trạm sạc hoặc thay pin chứ chưa thể hoạt động thời gian dài ngoài chiến trường. Dùng hydro nhiên liệu hoặc quay về diesel là giải pháp khả dĩ.

Ngoài ra chi phí đầu tư ban đầu cho cảm biến hoặc AI tích hợp UGV còn khá cao, cùng với đó là khó khăn trong hiệu chuẩn và bảo trì số lượng lớn thiết bị trong điều kiện khắc nghiệt.

Cẩm Bình