Trung Quốc, Canada kỳ vọng quan hệ đối tác chiến lược mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (bên phải) tiếp đón Thủ tướng Canada Mark Carney tại Bắc Kinh ngày 16/1: Ảnh: Xinhua

Theo tờ Global Times, phát biểu tại cuộc gặp Thủ tướng Carney ngày 16/1, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi hai nước thúc đẩy xây dựng quan hệ đối tác chiến lược mới với tinh thần trách nhiệm đối với lịch sử, nhân dân hai nước và cộng đồng quốc tế. Hai bên cần đưa quan hệ song phương trở lại quỹ đạo phát triển lành mạnh, ổn định và bền vững, nhằm mang lại lợi ích thiết thực.

Đây là chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo Canada tới Trung Quốc trong 9 năm. Thủ tướng Mark Carney khẳng định, quan hệ Trung Quốc - Canada đang đứng trước cơ hội tạo ra những “lợi ích mang tính lịch sử” nếu biết tận dụng thế mạnh bổ sung của nhau.

Chuyến thăm của ông Carney diễn ra trong bối cảnh Canada tìm cách đa dạng hóa quan hệ kinh tế đối ngoại, khi môi trường thương mại với Mỹ, đối tác truyền thống và lớn nhất, trở nên khó đoán định hơn.

Việc chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp thuế lên một số hàng hóa Canada, cùng những tuyên bố gây tranh cãi gần đây về quan hệ song phương, khiến quốc gia Bắc Mỹ này phải cân nhắc lại mức độ phụ thuộc vào một thị trường duy nhất; đồng thời thúc đẩy nhu cầu mở rộng thị trường xuất khẩu nhằm bù đắp những sức ép kinh tế từ nước láng giềng.

Thủ tướng Carney cho rằng, Canada cần tăng gấp đôi kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường ngoài Mỹ vào năm 2035 trong nỗ lực giảm mức độ phụ thuộc.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng đang chịu tác động từ các biện pháp thuế quan của Mỹ kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng năm 2025. Trong bối cảnh đó, việc tăng cường hợp tác với một quốc gia thuộc Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) như Canada mang ý nghĩa không chỉ về kinh tế, mà còn về thông điệp chính trị: Bắc Kinh tiếp tục thúc đẩy hợp tác, đối thoại và thương mại mở với các đối tác toàn cầu.

Phái đoàn Trung Quốc và Canada hội đàm tại Bắc Kinh ngày 16/1: Ảnh: Xinhua

Các cuộc đàm phán thuế quan hiện vẫn tiếp diễn. Trong các cuộc làm việc tại Bắc Kinh, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường khẳng định, Trung Quốc sẵn sàng mở rộng hợp tác với Canada trong các lĩnh vực như năng lượng sạch, công nghệ số, nông nghiệp hiện đại, hàng không vũ trụ, sản xuất tiên tiến và tài chính, coi đây là những động lực tăng trưởng mới cho quan hệ song phương.

Hai bên ký kết nhiều văn kiện hợp tác về thương mại, hải quan, năng lượng, xây dựng, văn hóa và an ninh công cộng.

Theo số liệu chính thức, Trung Quốc hiện là đối tác thương mại song phương lớn thứ hai của Canada, với kim ngạch thương mại hai chiều đạt 118,7 tỷ USD trong năm 2024.

Cuộc khảo sát gần đây của Ipsos cho thấy hơn một nửa người dân Canada ủng hộ việc tăng cường quan hệ thương mại với Trung Quốc, phản ánh nhận thức ngày càng rõ ràng rằng đa dạng hóa thị trường là lựa chọn chiến lược cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

Dù triển vọng hợp tác được đánh giá tích cực, song quan hệ Trung Quốc - Canada vẫn còn những điểm nghẽn chưa được tháo gỡ hoàn toàn. Theo hãng tin Reuters, năm 2024, chính phủ tiền nhiệm của Canada áp thuế đối với xe điện Trung Quốc, với lập luận các nhà sản xuất Trung Quốc hưởng lợi từ trợ cấp nhà nước, tạo ra cạnh tranh không công bằng. Trung Quốc sau đó đáp trả bằng việc áp thuế lên hơn 2,6 tỷ USD hàng nông sản và thực phẩm của Canada, khiến nhập khẩu hàng hóa Canada vào Trung Quốc năm 2025 giảm hơn 10%.

Giới phân tích cho rằng, Canada khó có khả năng tách rời hoàn toàn khỏi quỹ đạo an ninh và chính trị do Mỹ dẫn dắt. Tuy nhiên, cách tiếp cận kinh tế thực dụng và tự chủ hơn với Trung Quốc có thể giúp Ottawa mở rộng dư địa chính sách, đồng thời góp phần ổn định môi trường thương mại toàn cầu.

Về phía Trung Quốc, việc duy trì và mở rộng hợp tác với Canada cũng củng cố thông điệp ủng hộ chủ nghĩa đa phương, thương mại tự do và đối thoại, trong bối cảnh xu hướng bảo hộ và đơn phương vẫn hiện hữu.

Tín hiệu tích cực trong quan hệ Trung Quốc - Canada cho thấy ngoại giao kinh tế vẫn là kênh quan trọng để các quốc gia tìm kiếm điểm cân bằng giữa lợi ích quốc gia và trách nhiệm quốc tế. Nếu được triển khai nhất quán và thực chất, đối tác chiến lược mới này không chỉ mang lại lợi ích song phương, mà còn góp phần định hình môi trường hợp tác ổn định hơn cho thương mại và phát triển toàn cầu.

THƯ LÊ