Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi tăng ngân sách quốc phòng Mỹ lên 1.500 tỷ USD

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hôm 7/1 rằng vì lợi ích của đất nước, ngân sách quốc phòng năm 2027 sẽ là 1.500 tỷ USD thay vì 1.000 tỷ USD, đặc biệt là trong thời điểm đầy khó khăn và nguy hiểm hiện nay. Quyết định này được đưa ra sau những cuộc thảo luận dài và khó khăn với các nghị sĩ, bộ trưởng và chính trị gia.

Đây là mức tăng hơn 50% so với ngân sách quốc phòng trị giá 901 tỷ USD cho năm tài khóa 2026, được quốc hội Mỹ thông qua tháng 12/2025.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất ngân sách quốc phòng kỷ lục 1.500 tỷ USD cho năm 2027. Ảnh: Lục quân Mỹ.

Theo ông Trump, ngân sách này sẽ cho phép Mỹ xây dựng "quân đội trong mơ" để đảm bảo an toàn và an ninh trước mọi đối thủ. Ông cho biết có thể bổ sung 500 tỷ USD "nhờ nguồn thu khổng lồ từ thuế áp vào những nước khác, nhiều quốc gia trong số đó đã lợi dụng Mỹ ở mức độ chưa từng có".

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia bày tỏ nghi ngờ khả năng quốc hội Mỹ thông qua ngân sách 1.500 tỷ USD cho quốc phòng, dù đảng Cộng hòa vẫn chiếm đa số tại lưỡng viện quốc hội và gần như không phản đối những kế hoạch chi tiêu của Tổng thống Trump.

Byron Callan, chuyên gia tại công ty tư vấn Capital Alpha Partners có trụ sở tại thủ đô Washington, đặt câu hỏi liệu ngân sách sẽ được dùng như thế nào và liệu ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ có thể tiếp nhận, giải ngân được toàn bộ hay không.

Theo Callan, lần gần nhất ngân sách quốc phòng Mỹ tăng hơn 50% là năm 1951, khi Chiến tranh Triều Tiên đang diễn ra. Trong giai đoạn cao điểm của Chiến tranh Lạnh vào thập niên 1980, chi tiêu quân sự của Mỹ tăng mạnh nhất với mức lần lượt 25% và 20% trong giai đoạn 1981-1982.

Tổng thống Trump cùng ngày tuyên bố đã ký sắc lệnh cấm các tập đoàn quốc phòng Mỹ trả cổ tức hoặc mua lại cổ phiếu cho đến khi họ "có thể xuất xưởng sản phẩm với chất lượng vượt trội, đúng thời hạn và ngân sách".

Sắc lệnh yêu cầu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth xác định các doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả trong vòng 30 ngày. Sau khi được Lầu Năm Góc liên hệ, những công ty này có 15 ngày để trình kế hoạch khắc phục tình hình. Nếu Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth đánh giá kế hoạch được trình lên không đáp ứng, chính phủ Mỹ có thể thực hiện những động thái để đảm bảo giải quyết vấn đề, trong đó có hoạt động cưỡng chế.

Cùng ngày, Tổng thống Donald Trump tiếp tục gia tăng sức ép lên các tập đoàn quốc phòng, đặc biệt là Raytheon, khi đe dọa cắt hợp đồng nếu doanh nghiệp này không chấm dứt mua lại cổ phiếu và đầu tư mạnh hơn vào năng lực sản xuất vũ khí. Động thái này nằm trong khuôn khổ một sắc lệnh hành pháp yêu cầu Lầu Năm Góc rà soát các nhà thầu hoạt động kém hiệu quả nhưng vẫn ưu tiên lợi ích cổ đông.

Tổng thống Trump cũng cho rằng lương của giám đốc điều hành các công ty quốc phòng Mỹ "quá cao và không thể biện minh được", cho rằng cần giới hạn ở mức 5 triệu USD. CEO của những doanh nghiệp này thường kiếm được 20 triệu USD mỗi năm, bao gồm lương và cổ tức.

Đồng thời tuyên bố, kể từ thời điểm này trở đi, CEO công ty quốc phòng phải xây dựng nhà máy sản xuất mới và hiện đại, phục vụ cung cấp và bảo trì khí tài quan trọng, cũng như chế tạo những mẫu thiết bị quân sự mới nhất trong tương lai.

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu của nhiều tập đoàn quốc phòng lớn đã giảm mạnh sau các tuyên bố trên, phản ánh lo ngại về những thay đổi sâu rộng trong chính sách quốc phòng và công nghiệp quân sự Mỹ.

Gia Linh - Theo AFP, Reuters, AP, New York Times