Tính mạng con người là trên hết

Do địa hình đồi núi dốc, nhiều sông suối, nên mỗi khi mưa lớn cục bộ là thường xuất hiện lũ ống, lũ quét. Trận lũ gần đây nhất (tháng 8/2020) xãy ra trên địa bàn xã Nậm Nhừ, huyện Nậm Pồ, làm hư hỏng nhiều hạng mục của Trường PTDT bán trú Tiểu học Nậm Nhừ. Công trình hạ tầng: đường giao thông, hệ thống lưới điện sinh hoạt bị tàn phá nặng nề; nhiều nhà cửa, tài sản của dân Nậm Nhừ cũng bị cuốn trôi theo dòng lũ. Cũng trong những ngày cuối tháng 8/2020, mưa lũ diễn ra trên diện rộng, làm thiệt hại khoảng 150 tỷ đồng. Thiệt hại được ghi nhận tại hầu hết các địa phương trong tỉnh như: Nậm Pồ, Tủa Chùa, Mường Chà, Điện Biên… Trong đợt này, mưa lớn làm 125 nhà dân bị thiệt hại và phải di dời khẩn cấp; hơn 350ha lúa và hoa màu bị ngập úng, sạt lở, vùi lấp; hơn 50ha ao cá, gần 300 gia súc, gia cầm bị cuốn trôi; 19 điểm trường, 15 công trình thủy lợi và hàng chục công trình trụ sở xã, trạm y tế, nước sạch và vệ sinh môi trường, điện lưới… bị hư hỏng. Đặc biệt, có hơn 1.000 điểm sạt lở, nằm rải rác trên các tuyến giao thông trong tỉnh, với gần 400.000m3 đất, đá sạt lở…

Hiện tại, mặc dù Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn tỉnh chưa tổng kết tình hình mưa lũ năm 2020, nhưng có thể khẳng định, con số thiệt hại là rất lớn, lên đến hàng trăm tỷ đồng.

Bước vào năm 2021, mặc dù mới đầu mùa mưa, nhưng đã có 1 người dân tại xã Tênh Phông (huyện Tuần Giáo) bị sét đánh chết. Đó là vào ngày 5/5, trong khi đang thi công công trình xây dựng tại xã Tênh Phông thì trời đổ mưa. 2 công nhân đã chạy vào gốc cây gần đó để trú ẩn. Bất ngờ sét đánh trúng, hất văng 1 trong 2 người ra khỏi gốc cây, rơi xuống ta luy âm khoảng 1m và tử vong tại chỗ. Người còn lại may mắn thoát chết, nhưng cũng ảnh hưởng đến sức khỏe, do tia sét phóng vào.

Vào mùa mưa, khu vực tỉnh Điện Biên nói riêng, Tây Bắc nói chung thường xảy ra dông lốc, mưa đá, lũ bùn... Chiều tối 21/3, trên địa bàn xã Chà Nưa (huyện Nậm Pồ) xảy ra trận mưa đá lớn khiến nhiều nhà dân bị hư hỏng, thiệt hại về hoa màu. Theo Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Điện Biên, trong chiều 21/3, dông lốc cũng đã xảy ra tại các huyện: Điện Biên, Điện Biên Đông, Mường Ảng... làm thiệt hại nhiều hoa màu, tài sản của dân.

Do biến đổi khí hậu, nên thời tiết ngày càng cực đoan. Thể hiện ở chỗ, mưa đá xuất hiện ngày càng nhiều. Có những trận mưa đá như năm 2019 tại khu vực xã Thanh Nưa (huyện Điện Biên) đá chảy thành suối trắng xóa cả một vùng. Phải nhiều giờ sau đá mới tan hết. Tần suất mưa đá dày hơn, cục đá to hơn nên đã làm hư hỏng nhiều nhà dân; cây cối, hoa màu, nhất là rau xanh của bà con thường bị dập nát sau mỗi trận mưa đá.

Thiên tai bất thình lình. Có những việc con người biết để chủ động phòng tránh. Nhưng cũng có những tình huống bất ngờ, không biết phòng tránh bằng cách nào. Ví như trường hợp người dân bị sét đánh chết tại Tuần Giáo gần đây. Mặc dù đã được tuyên truyền, vận động là nếu xảy ra dông lốc, sấm sét, người dân không nên trú ngụ dưới gốc cây to, khu vực có nhiều vật kim loại. Nhưng giữa đồng không mông quạnh, trời nổi dông tố vần vũ, gió dật tứ bề, nếu không kịp trú ngụ vào gốc cây thì cũng không biết trốn vào đâu!

Nhiều vụ chết người do lũ ống, lũ quét bất ngờ xảy ra gần đây cho thấy, nếu mỗi người dân không chủ động ứng phó với thiên tai, bão lũ, không “tự mình cứu lấy mình” thì công tác tuyên truyền, vận động, cảnh báo... có làm tốt đến mấy cũng khó hạn chế được thiệt hại về người và tài sản. Lũ ống, lũ quét làm đường giao thông sạt lở, ngầm, tràn ngập sâu, bị cuốn trôi, không đảm bảo an toàn nhưng nhiều người vẫn cứ thế vượt qua. Một vài vụ tai nạn chết người gần đây tại Mường Chà, Điện Biên Đông, Tuần Giáo... nguyên nhân đều do lỗi chủ quan của con người.

Hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai, nhất là thiệt hại về người, thì mỗi người dân cần nâng cao ý thức phòng tránh. Vào mùa mưa, nhất là khi được dự báo mưa nhiều, mưa lâu và mưa trên diện rộng thì bà con hạn chế ra ngoài. Với người dân vùng cao, sống ven rừng, núi, nơi có cảnh báo sạt lở, nguy hiểm, cần đề cao cảnh giác, chủ động các phương án để kịp thời di chuyển khi có mưa lũ xảy ra, nhằm đảm bảo an toàn tính mạng và hạn chế tối đa thiệt hại về tài sản. Tính mạng con người là trên hết. Còn người là còn của. Con người làm ra của cải vật chất, chứ vật chất không làm ra con người.