Sau vụ gian lận thi tại Tuyên Quang, đề xuất tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học được đặt ra như một giải pháp ngăn chặn tiêu cực. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng vấn đề cốt lõi không nằm ở mô hình kỳ thi mà ở những lỗ hổng trong khâu tổ chức, giám sát và quản trị khảo thí. Tranh luận vì thế không chỉ xoay quanh việc 'tách hay không tách', mà còn là cách bảo đảm một kỳ thi công bằng, minh bạch và hiệu quả hơn.
Từ kỳ thi '3 chung', kỳ thi '2 trong 1' đến thời kỳ các trường đại học tự chủ tuyển sinh, hệ thống thi cử và tuyển sinh đại học ở Việt Nam đã trải qua nhiều cuộc cải cách lớn trong gần 25 năm qua nhưng cũng ghi nhận những gian lận rúng động.
Đề xuất nghiên cứu tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học của đồng chí Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tại cuộc họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 14/7 đang nhận được sự quan tâm của dư luận. Đây cũng là vấn đề đã được đặt ra trong nhiều năm qua và càng được quan tâm hơn sau vụ việc gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Tuyên Quang.
Được kỳ vọng giúp giảm tải áp lực, tiết kiệm hàng ngàn tỷ đồng và chấm dứt cảnh về Hà Nội, TPHCM 'lai kinh ứng thí', kỳ thi '2 trong 1' đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của nó trong một giai đoạn nhất định. Thế nhưng, khi triết lý chương trình Giáo dục Phổ thông 2018 đi vào thực tiễn và đặc biệt là khi quyền tự chủ đại học được luật hóa, kỳ thi '2 trong 1' bắt đầu bộ lộ những bất cập.