Sau hơn 10 năm vận hành theo mô hình '2 trong 1', kỳ thi tốt nghiệp THPT tiếp tục là chủ đề tranh luận khi đồng thời thực hiện hai chức năng: Xét công nhận tốt nghiệp và cung cấp dữ liệu phục vụ tuyển sinh đại học.
Lịch sử Kỳ thi tốt nghiệp THPT cho thấy, mỗi lần đổi mới đều xuất phát từ yêu cầu phát triển của giáo dục và thực tiễn xã hội.
Trao đổi với Tiền Phong, TS Lê Viết Khuyến, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) cho rằng, chưa nên bỏ kỳ thi tốt nghiệp THPT, điều quan trọng lúc này là tập trung xây dựng hệ thống khảo thí độc lập, minh bạch và đánh giá đúng năng lực học sinh.
Chia sẻ với Tiền Phong, PGS.TS. Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) nhìn nhận, câu hỏi đặt ra hiện nay không chỉ là có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học hay không, mà còn làm thế nào để vừa bảo đảm chất lượng đánh giá quốc gia, vừa phát huy quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học, đồng thời giảm áp lực cho người học và xã hội.
Trước câu hỏi có nên tách kỳ thi Tốt nghiệp THPT và thi đại học, trả lời PV Tiền Phong, TS. Phan Quốc Nghĩa – Phó Giám đốc Đại học Trà Vinh cho rằng, mấu chốt nằm ở xây dựng một hệ thống khảo thí chuẩn hóa, dùng chung để bảo đảm tự chủ đại học, vừa giảm áp lực thi cử cho học sinh.
Theo PGS.TS Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường ĐHSP, ĐH Đà Nẵng muốn có một kỳ thi chuẩn hóa đúng nghĩa, phải đầu tư bài bản cho khoa học khảo thí.
Bộ GD&ĐT cho rằng duy trì kỳ thi tốt nghiệp THPT là cần thiết để đánh giá chuẩn đầu ra thống nhất, đồng thời cung cấp dữ liệu cho tuyển sinh.
Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia không chỉ là yêu cầu theo chủ trương, quy định, mà còn là yêu cầu từ thực tiễn để hướng tới một nền giáo dục công bằng, chất lượng, trung thực.
Sau những vấn đề phát sinh ở kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, một lần nữa câu chuyện có nên tiếp tục duy trì kỳ thi '2 trong 1' hay tách riêng kỳ thi tốt nghiệp và tuyển sinh đại học lại được đặt ra. Tuy nhiên, theo TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ Giáo dục và Đào tạo), nếu chỉ quy mọi bất cập cho mô hình 1 kỳ thi là chưa đúng bản chất. Điều Việt Nam cần lúc này không phải thay đổi 'chiếc vỏ' của kỳ thi, mà là một cuộc cải cách toàn diện về khảo thí, từ ra đề, quản trị, giám sát đến ứng dụng công nghệ và xây dựng đội ngũ khảo thí chuyên nghiệp.
Sau hơn 10 năm áp dụng mô hình kỳ thi '2 trong 1', nhiều chuyên gia cho rằng cần nhìn nhận lại những ưu điểm và hạn chế để có hướng điều chỉnh phù hợp.
Một kỳ thi cùng lúc gánh hai nhiệm vụ xét tốt nghiệp và tuyển sinh đại học đang tạo ra thế lưỡng nan trong công tác ra đề và có những bất cập nhất định. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, tách bạch hai mục tiêu là hướng cải cách Việt Nam cần sớm tính đến.
Trước những bất cập kéo dài của kỳ thi THPT quốc gia/tốt nghiệp THPT kể từ khi gộp '2 trong 1' từ năm 2015, PGS.TS Bùi Ngọc Sơn, nguyên Phó Hiệu trưởng, Trường Đại học Ngoại thương đã có cuộc trao đổi thẳng thắn với phóng viên báo Tiền Phong, góp ý cho Diễn đàn 'Có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học?'.
PGS.TS Trần Xuân Nhĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT cho rằng, vẫn cần thiết duy trì một kỳ thi Tốt nghiệp THPT nhằm đánh giá học sinh sau 12 năm học đồng thời các trường có thể sử dụng kết quả xét tuyển. Còn tổ chức nhiều kỳ thi tuyển sinh đại học sẽ 'trăm hoa đua nở', phát sinh thêm nhiều chi phí cho người học.
Do vụ việc gian lận trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT ở Tuyên Quang, trên mạng xã hội những ngày gần đây xuất hiện nhiều ý kiến đề xuất các trường đại học đồng loạt quay trở lại tổ chức kỳ thi tuyển sinh riêng biệt.
Nhìn từ bục giảng, tâm tư các nhà giáo, cuộc tranh luận đang diễn ra: Nên duy trì kỳ thi chung hay tách riêng 2 mục tiêu tốt nghiệp và tuyển sinh đại học được lý giải như thế nào? Vấn đề cốt lõi nằm ở mô hình hay khâu thực hiện?