Trong lịch sử, giai đoạn Hậu kỳ đá mới là bước chuyển tiếp quan trọng từ thời kỳ đồ đá sang thời kỳ đồ đồng và đồ sắt – một chặng đường đến với thời kỳ dựng nước đầu tiên của dân tộc Việt Nam. Lạng Sơn in dấu giai đoạn phát triển này với nhiều di tích, di vật phong phú, đặc sắc, đỉnh cao là Văn hóa Mai Pha (khoảng 4.000-3.000 năm cách ngày nay).