Thu hẹp khoảng trống thế hệ

Tuy nhiên, số tuổi trung bình của đội tuyển tại giải lần này không khỏi khiến dư luận băn khoăn: Đội hình xuất phát trong 4 trận đã qua của HLV Kim Sang-sik có tuổi bình quân lên đến 29,5. Tức là với phần lớn cầu thủ, ASEAN Cup 2026 sẽ là kỳ giải cuối cùng của họ, nhất là với nhóm cầu thủ nhập tịch đều đã từ 30 tuổi trở lên.

Đội tuyển bóng đá Việt Nam tập luyện tại ASEAN Cup 2026

Sau 8 năm kể từ danh hiệu vô địch AFF Cup 2018, đội hình hiện tại chỉ còn sót lại đúng 3 gương mặt từ "thế hệ vàng" khi ấy là Đặng Văn Lâm, Đoàn Văn Hậu và Nguyễn Quang Hải. Đáng tiếc là các cầu thủ này đang dần đánh mất phong độ đỉnh cao do vấn đề tuổi tác, trong khi lớp kế cận chưa đủ sức khỏa lấp khoảng trống.

Trong danh sách 25 cầu thủ đăng ký, chỉ có 5 cái tên thuộc lứa U23 và duy nhất tiền đạo Nguyễn Đình Bắc là người thường xuyên được đá chính. Cuối năm 2018, chúng ta vô địch AFF Cup với 15 cầu thủ U23 từng tạo ra “kỳ tích Thường Châu” hồi đầu năm. Trong khi đó, thành phần đội tuyển U23 Việt Nam vừa đoạt hạng 3 châu Á thì chỉ mấy tháng sau đã gần như vắng bóng ở ASEAN Cup 2026.

Nghịch lý này không dừng lại ở cấp độ đội tuyển quốc gia. Tại đội tuyển Olympic chuẩn bị cho ASIAD 2026, kế hoạch ban đầu là ưu tiên lứa U21 để rèn quân cho tương lai dài hạn. Tuy nhiên, trước thực trạng thiếu hụt tài năng trầm trọng, ban huấn luyện đã phải bổ sung gấp nhiều cầu thủ lứa U23 để bảo đảm chất lượng cạnh tranh cho dù đã xác định không đặt nặng yếu tố thành tích.

Có thể thấy rất rõ thực tế khoảng cách giữa hai thế hệ cầu thủ vốn chỉ ở mức 2-3 năm trong giai đoạn 2018-2022 (như sự chuyển giao giữa Quang Hải, Hoàng Đức sang Khuất Văn Khang, Bùi Vĩ Hào) nay đã bị nới rộng lên đến 6-7 năm, điển hình là khoảng cách về trình độ, kinh nghiệm giữa lứa Quang Hải và Đình Bắc.

Việc các cầu thủ U23 không đủ khả năng lên tuyển chưa hẳn vì sự xuất hiện của các ngoại binh. Trên thực tế, 2 trong số 4 trận tại vòng bảng HLV Kim Sang-sik chỉ bố trí 1 cầu thủ nhập tịch trong đội hình xuất phát và chân sút trẻ từ U23 Nguyễn Đình Bắc vẫn là cầu thủ tấn công có thời gian thi đấu nhiều nhất, ghi nhiều bàn nhất.

Nói cách khác, khi nguồn lực nội địa gặp vấn đề về tính kế thừa, giải pháp sử dụng cầu thủ nhập tịch và Việt kiều bắt đầu được tính đến như một phương án "tình thế" để cải thiện thành tích trong ngắn hạn. Việc có hay không có cầu thủ nhập tịch, thì vấn đề về khoảng trống thế hệ vẫn còn nguyên.

HLV Kim Sang-sik có thể sử dụng đội hình chất lượng cao hiện tại để thi đấu vòng loại World Cup 2030 trong vòng 2 năm nữa, nhưng đội hình này khó thi đấu ở World Cup trong trường hợp chúng ta giành vé. Nếu bây giờ các cầu thủ U23 chưa đủ khả năng lên tuyển, liệu sau 4 năm nữa có đủ sức thi đấu ở đấu trường lớn nhất hành tinh?

Bài học từ nền bóng đá láng giềng như Thái Lan, Malaysia hay Indonesia vẫn nguyên giá trị. Dù sở hữu những CLB hùng mạnh thường xuyên góp mặt tại AFC Champions League nhờ dàn ngoại binh và cầu thủ nhập tịch hùng hậu, nhưng cả Thái Lan lẫn Malaysia đều đang loay hoay, thậm chí là bế tắc trong việc phát triển bóng đá nội địa và cạn kiệt tài năng trẻ.

Việc không kiểm soát được khoảng trống thế hệ đã khiến các nền bóng đá này phải trả giá bằng sự trồi sụt của đội tuyển quốc gia ở đấu trường quốc tế.

Việt Nam vẫn là ứng cử viên lớn nhất cho chức vô địch ASEAN Cup 2026, nhưng tính cả chặng đường vừa dài, bóng đá Việt Nam cần một thế hệ cầu thủ tài năng khác sẵn sàng tiếp nối. Sự chuẩn bị cho đội hình ấy phải bắt đầu từ hôm nay, không thể đợi đến lúc chiếc vé đã nằm trong tay.