Thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu bán tháo

Ảnh minh họa - Ảnh: Getty/CNBC.

Thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu bán tháo trong phiên giao dịch ngày 18/8, đẩy chi phí đi vay dài hạn ở khắp các quốc gia từ Mỹ đến Đức và Nhật Bản lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.

Nguyên nhân chính của hiện tượng này là nợ công gia tăng và tình hình địa chính trị phức tạp dẫn tới rủi ro lạm phát cao hơn lâu hơn.

Giá trái phiếu sụt giảm dẫn tới lợi suất trái phiếu tăng cao.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm đạt mức cao nhất kể từ năm 2007 trước khi giảm trở lại vào cuối phiên. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng có lúc đạt mức cao nhất kể từ năm 2007.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm được ghi nhận ở mức cao nhất trong 15 năm, trong khi lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp cùng kỳ hạn đạt mức cao nhất kể từ năm 2008.

Lợi suất trái phiếu 10 năm của Nhật Bản tăng lên 2,941%, vượt qua mức cao nhất trong 30 năm đã thiết lập trong thời gian gần đây. Lợi suất trái phiếu chính phủ của Anh, Italy, Thụy Sĩ và Canada cũng đồng loạt leo thang.

NHỮNG NGUYÊN NHÂN CỦA BÁN THÁO

Giới phân tích nhận định xu hướng tăng của lợi suất trái phiếu chính phủ trên toàn cầu trong năm nay, bao gồm phiên bán tháo ngày 18/8, cho thấy thị trường trái phiếu đang bước vào một kỷ nguyên mới, nơi triển vọng lạm phát và lãi suất trở nên bất định hơn và các rủi ro tăng cao hơn.

Chính sách của Tổng thống Mỹ Donald Trump, từ thuế quan đến chiến tranh, đã làm đảo lộn trật tự toàn cầu. Mức nợ ở các nước phát triển đang đạt đến ngưỡng có vẻ ngày càng không bền vững, với nợ công của Mỹ gần chạm mốc 40 nghìn tỷ USD. Cuộc chiến tại Iran kéo dài, đẩy giá dầu và lạm phát lên cao, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Ngoài ra, việc các công ty công nghệ vay mượn ồ ạt để xây dựng cơ sở hạ tầng AI cũng đang cạnh tranh với nhu cầu trái phiếu chính phủ.

Sự gia tăng gần đây của lợi suất trái phiếu "cho thấy các nhà đầu tư đang mất kiên nhẫn với tình trạng chi tiêu tài khóa mạnh tay” - ông Jonas Goltermann, nhà kinh tế trưởng thị trường tại công ty Capital Economics, nói với hãng tin Reuters. Ông cho rằng lợi suất tăng "hoàn toàn không đáng ngạc nhiên, bởi triển vọng tài khóa ở một số nền kinh tế lớn đang gặp vấn đề, và các chính trị gia đã tỏ ra ít quan tâm đến việc giải quyết vấn đề này”.

Với quan điểm tương tự, ông Gennadiy Goldberg - một nhà phân tích tại công ty TD Securities - viết trong một báo cáo: “Niềm tin của nhà đầu tư giảm xuống mức thấp có thể khiến lợi suất chịu áp lực tăng liên tục trong ngắn hạn”.

Ông Dan Coatsworth, trưởng bộ phận thị trường tại công ty AJ Bell, cho rằng những nỗ lực nhằm chấm dứt cuộc chiến tranh ở Vùng Vịnh chưa mang lại kết quả, cùng với việc giá dầu thô Brent tăng trở lại ngưỡng 91 USD/thùng, đã đưa mối lo về lạm phát và khả năng tăng lãi suất lên vị trí hàng đầu trong tâm trí các nhà đầu tư.

Ông nói thêm: "Lợi suất trái phiếu dài hạn tăng không chỉ do kỳ vọng về lãi suất cao hơn và mối lo ngại lạm phát. Sự gia tăng đó cũng có thể phản ánh rằng mức độ vay nợ cao của các chính phủ dẫn tới việc các nhà đầu tư đòi hỏi phần bù lớn hơn cho rủi ro khi nắm giữ trái phiếu chính phủ dài hạn”.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2007 - Nguồn: LSEG/Reuters.

Theo ước tính của Fed chi nhánh New York, phần bù kỳ hạn đối với trái phiếu kho bạc Mỹ - tức phần lợi suất mà nhà đầu tư đòi hỏi tăng thêm khi họ cho Chính phủ Mỹ vay tiền trong mỗi khoảng thời gian 10 năm - đang ở mức khoảng 0,8 điểm phần trăm, gần mức cao nhất trong 12 năm.

Chuyên gia Jim Reid của ngân hàng Deutsche Bank cho biết không có một chất xúc tác duy nhất nào cho sự sụt giảm trên thị trường trái phiếu toàn cầu trong 24 giờ qua, "nhưng với ít dấu hiệu cho thấy Mỹ và Iran có thể đạt được bất kỳ thỏa thuận nào, điều đó có nghĩa là các nhà đầu tư đã định giá khả năng tình trạng đóng cửa eo biển Hormuz kéo dài hơn”.

TẦM QUAN TRỌNG CỦA MỐC LỢI SUẤT 5%

Ngoài những yếu tố nêu trên, mối lo ngại về chính sách truyền thông mới của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Kevin Warsh cũng làm trầm trọng thêm tình trạng bán tháo trên thị trường trái phiếu. Chủ trương của ông Warsh là cắt giảm tối đa việc phát tín hiệu về đường đi của lãi suất, đưa ra những tuyên bố ngắn gọn nhất có thể, và thậm chí có khả năng sẽ giảm bớt số cuộc họp lãi suất của Ủy ban Thị trường mở Liên bang (FOMC).

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm, ở mức khoảng 4,71%, một ngưỡng đã từng khiến giới chức Mỹ lo ngại trong quá khứ. Mốc 5% đối với lợi suất của kỳ hạn này đang là con số được theo dõi.

"Mốc lợi suất này sẽ rất quan trọng, không chỉ đối với thị trường trái phiếu, mà còn đối với các tài sản tài chính khác vì bất kỳ sự bứt phá nào cao hơn của lợi suất cũng có thể làm suy yếu niềm tin. Với tầm quan trọng của mức lợi suất này, Bộ Tài chính có thể sẽ hành động để lợi suất không tăng cao hơn”, ông Guy Miller, chiến lược gia trưởng thị trường của công ty Zurich Insurance Group, cho biết.

Các nhà phân tích cũng chỉ ra rằng quyết định bất thường của Bộ Tài chính Mỹ gần đây là bán euro thay vì USD trong đợt can thiệp tỷ giá phối hợp với Nhật Bản nhằm bảo vệ tỷ giá đồng yên cho thấy Washington không muốn gia tăng sức ép lên thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ, trong bối cảnh các các ngân hàng trung ương nước ngoài đang bán trái phiếu kho bạc để huy động ngân quỹ cho các hoạt động hỗ trợ tiền tệ.

Lượng nắm giữ trái phiếu kho bạc Mỹ của nước ngoài đã giảm trong tháng 6, dẫn đầu là sự sụt giảm trong lượng nắm giữ của Nhật Bản - chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ - cùng với của Anh và Trung Quốc.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản tăng - dù lợi suất của kỳ hạn 30 năm hiện mới chỉ trên 4%, thấp hơn nhiều so với mức 5,3% của trái phiếu kho bạc Mỹ cùng kỳ hạn - cũng đã bắt đầu thu hút các nhà đầu tư Nhật Bản, lực lượng vốn là một nguồn cầu quan trọng trên thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ. Sự rút lui của dòng vốn từ Nhật Bản đặt ra một trở ngại khác cho thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ.

Tuy nhiên, ông Christopher Dembik, cố vấn đầu tư cao cấp tại công ty Pictet, không tỏ ra bi quan về tình trạng bán tháo trên thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu. "Chúng tôi đang đầu tư dài hạn. Tôi không cho là đợt bán tháo trái phiếu hiện tại sẽ kéo dài”, ông nói.