Tăng hiệu quả quản lý thuế đơn vị kinh doanh nông sản

Thanh long - mặt hàng phần lớn xuất khẩu tiểu ngạch, khó kiểm soát hóa đơn, nguồn gốc nghĩa vụ thuế. Ảnh minh họa: C.Thành

Thanh long là một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực tại khu vực phía Đông Nam tỉnh. Tuy nhiên, đặc thù sản xuất manh mún, giao dịch tiền mặt phổ biến và chính sách thuế đối với nông sản còn nhiều điểm đặc thù khiến lĩnh vực này tiềm ẩn không ít rủi ro về thuế.

Theo Thuế cơ sở 6, trong năm 2025, đơn vị đã thực hiện kiểm tra 8 doanh nghiệp kinh doanh thanh long. Tổng số tiền kiến nghị xử lý qua kiểm tra đạt hơn 289 triệu đồng, trong đó thuế truy thu 181 triệu đồng, xử phạt vi phạm hành chính 75 triệu đồng; giảm lỗ 1,34 tỷ đồng và giảm khấu trừ thuế giá trị gia tăng 2,67 tỷ đồng.

Qua kiểm tra cho thấy, phần lớn doanh nghiệp xuất khẩu thanh long có thị trường tiêu thụ chính là Trung Quốc, ngoài ra xuất đi Đài Loan, Ấn Độ và một số nước châu Âu như Đức, Hà Lan... Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, nhiều doanh nghiệp còn để xảy ra các sai sót và vi phạm về thuế. Phổ biến nhất là việc lập hợp đồng giao dịch mua bán có giá trị lớn nhưng nội dung sơ sài, sử dụng mẫu hợp đồng chung cho nhiều đối tác khác nhau. Một số doanh nghiệp không xuất hóa đơn hoặc xuất hóa đơn không đúng thời điểm đối với hàng hóa mua bán thanh long xuất khẩu, đặc biệt đối với các lô hàng xuất khẩu tiểu ngạch.

Ngoài ra, tình trạng thanh toán chậm, kéo dài thời hạn thanh toán đối với các hợp đồng xuất khẩu cũng gây khó khăn cho việc xác định doanh thu, chi phí thực tế. Tình trạng doanh nghiệp chưa phân biệt rõ doanh thu chịu thuế và không chịu thuế đối với hàng nông sản; kê khai doanh thu chưa phản ánh đầy đủ thực tế giao dịch; lợi dụng chính sách miễn thuế, không chịu thuế đối với một số mặt hàng nông sản để kê khai chưa đúng quy định...

Đánh giá kết quả bước đầu, lãnh đạo Thuế cơ sở 6 cho biết, việc tập trung kiểm tra chuyên đề đối với mặt hàng thanh long đã giúp nhận diện rõ hơn các rủi ro trong lĩnh vực kinh doanh nông sản xuất khẩu. Qua đó, kịp thời chấn chỉnh, xử lý vi phạm và góp phần tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong chấp hành pháp luật thuế của doanh nghiệp.

Theo Thuế cơ sở 6, qua thực tế vẫn còn những khó khăn bất cập trong công tác quản lý thuế nói chung, quản lý doanh nghiệp kinh doanh hàng nông sản nói riêng. Nguồn nhân lực làm công tác kiểm tra còn mỏng, nhiều cán bộ mới luân chuyển, kinh nghiệm thực tế chưa nhiều. Công tác phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro chưa khai thác hết hiệu quả của hệ thống công nghệ thông tin. Một bộ phận người nộp thuế chưa nắm vững chính sách thuế, ý thức chấp hành pháp luật thuế còn hạn chế.

Từ thực tiễn đó, cơ quan thuế xác định tiếp tục tăng cường phân tích rủi ro, lựa chọn đúng đối tượng kiểm tra có dấu hiệu vi phạm; đẩy mạnh đối chiếu hóa đơn, chứng từ đầu vào và đầu ra; chú trọng kiểm tra các khoản chi phí, doanh thu liên quan đến hoạt động kinh doanh nông sản. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng chính sách thuế, hóa đơn, chứng từ, giúp doanh nghiệp nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Việc triển khai chuyên đề kiểm tra thuế đối với đơn vị kinh doanh nông sản được xem là bước đi cần thiết trong bối cảnh hoạt động xuất khẩu nông sản ngày càng mở rộng, phương thức giao dịch ngày càng đa dạng. Kết quả bước đầu cho thấy, nếu được thực hiện đồng bộ, công tác quản lý thuế trong lĩnh vực này sẽ góp phần hạn chế thất thu ngân sách và tạo môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh cho doanh nghiệp xuất khẩu nông sản trên địa bàn tỉnh.

Thanh Duyên .