Tăng cường kiểm soát buôn bán cá mập, cá đuối

Việc buôn bán quốc tế đối với các loài như cá mập trắng, cá đuối manta, cá đuối quỷ và cá mập voi sẽ bị cấm hoàn toàn do chúng có giá trị thương mại cao nhưng phục hồi chậm. Ảnh: AP

Theo quy định mới, việc buôn bán quốc tế đối với các loài như cá mập trắng, cá đuối manta, cá đuối quỷ và cá mập voi sẽ bị cấm hoàn toàn do chúng có giá trị thương mại cao nhưng phục hồi chậm. CITES đồng thời siết chặt kiểm soát đối với cá mập gulper, cá mập trơn và cá mập tope, yêu cầu chứng minh nguồn gốc hợp pháp và khai thác bền vững nếu muốn đưa vào giao dịch.

Một bước đi quan trọng khác là hạn ngạch xuất khẩu bằng 0 cho một số loài cá guitarfish và cá wedgefish, tương đương với việc chấm dứt phần lớn hoạt động thương mại quốc tế hợp pháp đối với các loài này. Những biện pháp mới được xem là mạnh mẽ hơn so với các kỳ họp trước, phản ánh mức độ lo ngại ngày càng lớn về tình trạng suy giảm của nhiều loài sinh vật biển có giá trị cao.

Giới bảo tồn đánh giá đây là kết quả mang tính bước ngoặt. Theo CNA dẫn lời Luke Warwick từ Hiệp hội Bảo tồn động vật hoang dã, sự đồng thuận rộng rãi giữa các quốc gia trên nhiều châu lục cho thấy cam kết mạnh hơn trong bảo vệ các loài nguy cấp.

Các tổ chức bảo tồn cho biết đánh bắt quá mức để lấy vây, thịt, dầu và mang tiếp tục là nguyên nhân chính khiến quần thể cá mập và cá đuối suy giảm, trong khi hoạt động thương mại liên quan vẫn thiếu minh bạch và kiểm soát hiệu quả. Hiện hơn 37% loài cá mập và cá đuối được xếp vào nhóm có nguy cơ tuyệt chủng.

Nhiều chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng, mặc dù cá mập thường bị gắn với hình ảnh gây nguy hiểm cho con người, nhưng trên thực tế, con người mới là mối đe dọa chủ yếu đối với chúng. Mỗi năm có hơn 100 triệu cá thể cá mập bị giết hại, gây mất cân bằng hệ sinh thái biển và đe dọa các chức năng sinh thái cốt lõi mà nhóm loài này đảm nhiệm.

Thời gian qua, CITES đã đóng vai trò đáng kể trong việc kiểm soát và hạn chế buôn bán bất hợp pháp các loài động vật nguy cấp như voi, tê giác, cá voi và rùa biển. Tuy vậy, hiệp ước vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là sự phụ thuộc vào năng lực thực thi của các quốc gia đang phát triển, nơi nguồn lực hạn chế khiến việc chống buôn bán trái phép gặp khó khăn, còn thị trường bất hợp pháp ngày càng mở rộng và tinh vi hơn.

Tại kỳ họp năm nay, các nước cũng xem xét một loạt đề xuất liên quan đến voi, tê giác và một số loài linh trưởng. Đa số đề xuất nhằm nới lỏng kiểm soát đối với sản phẩm từ voi và tê giác đã không được thông qua. Điều này được các tổ chức bảo tồn đánh giá là tín hiệu tích cực cho nỗ lực ngăn chặn săn trộm và buôn bán trái phép.

Tuy nhiên, các chính phủ đã đồng ý nới lỏng quy định về buôn bán sừng linh dương saiga từ Kazakhstan. Quyết định này gây tranh luận do lo ngại nguy cơ săn bắt gia tăng ở các quốc gia Trung Á lân cận. Dù vậy, những bên ủng hộ cho rằng việc Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) nâng cấp tình trạng bảo tồn của loài, từ “cực kỳ nguy cấp” lên “gần bị đe dọa”, phản ánh sự phục hồi rõ rệt, từ đó cho phép xem xét một mức độ thương mại hạn chế và có kiểm soát.

HÙNG LÂM