Ai… cối xay… khép hông?
Chúng tôi rất ấn tượng khi đến nhà nghệ nhân Nguyễn Văn Phúc (55 tuổi, trú tổ 54, P. Hòa Thọ Đông, Q. Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng) bởi từ trong nhà ra ngoài ngõ trưng bày nhiều tác phẩm thủ công mỹ nghệ bằng tre, lồ ô, giang... rất đa dạng và độc đáo. Đặc biệt, trong phòng khách trưng bày gần kín các tác phẩm nghệ thuật trông như một vườn tượng cổ tích giữa đời thường.
Cùng với sự đi lên của đời sống và các xu hướng đô thị hóa thì văn hóa làng xã đang dần bị mai một. Song, đó đây vẫn giữ lại nét đặc trưng của hương thôn truyền thống, như một tín hiệu cho thấy giá trị trường tồn của bản sắc Việt. Chúng tôi về làng Phương Lang, xã Hải Ba, huyện Hải Lăng nhân dịp kỷ niệm 550 năm thành lập làng (1470 - 2020). Thật ngỡ ngàng xúc động bởi các giá trị văn hóa đã lắng kết thành 'trầm tích' làng vẫn được lưu giữ và đánh thức.
Đôi bàn tay nhăn nheo, chai sần của ông lão 82 tuổi khẽ vân vê bên chiếc cối xay lúa - vật tưởng như chỉ còn thấy ở trong các viện bảo tàng. Một khung cảnh thật nhiều hoài niệm. Gần suốt cuộc đời miệt mài đam mê, gắn bó với nghề làm cối xay lúa, có thể nói rằng hiện nay ông Nguyễn Trường ở đội 2, thôn Phương Lang, xã Hải Ba, huyện Hải Lăng, Quảng Trị là một trong số ít những 'nghệ nhân' còn chế tác ra những chiếc cối xay lúa cầu kỳ và chan chứa kỷ niệm của một thời thương khó.
'Các đồng chí ấy đã vui vẻ hy sinh hết thảy, hy sinh cả tính mệnh mình cho Đảng, cho giai cấp, cho dân tộc. Các đồng chí ấy đã đem xương máu mình vun tưới cho cây cách mạng, cho nên cây cách mạng đã khai hoa, kết quả tốt đẹp như ngày nay'- Hồ Chí Minh.
Khi chưa có ngày 27/2 cho thầy thuốc, thì ngày mồng 5 tháng 5 đã được coi là ngày Tết thầy thuốc. Người bệnh và các môn sinh thường mang gà, ngỗng biếu thầy thuốc nam dịp này.
Bỏ ra hơn 5 triệu đồng mua một chiếc quạt điều hòa của một thương hiệu khá lớn về dùng nhưng chỉ chưa đầy 5 ngày sau chị Hiền đã phải bán thanh lý vội vì quạt chạy quá ồn và không thể làm mát như quảng cáo của các đại lý và nhà sản xuất.
Phòng trưng bày nông cụ chỉ vọn vẹn 200m2 nhưng lại chứa đựng nhiều dụng cụ có giá trị lịch sử, văn hóa, giúp ghi nhớ và tái hiện lại quá trình lao động, sản xuất của cha ông ta ngày trước. Đồng thời, là minh chứng cụ thể để giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Cày, bừa, dụng cụ đánh bắt cá… được sưu tầm, trưng bày như tái hiện lại cuộc sống, sinh hoạt của đồng bào Khmer xưa tại vùng Bảy Núi. Người có công đầu trong sưu tầm, gìn giữ các hiện vật này là Hòa thượng Chau Sơn Hy, Trụ trì chùa Sà Lôn, xã Lương Phi, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang.
Nhiều người ở tổ dân phố La Chữ (P. Hương Chữ, thị xã Hương Trà, tỉnh TT- Huế) biết đến ông Trần Hữu Hám, một ông lão ở độ tuổi ngoài 90 với bộ sưu tập nông cụ thu nhỏ độc đáo. Bộ sưu tập ấy còn được xem là một 'bảo tàng nông cụ' độc đáo, nơi lưu lại nhiều ký ức về một thời không thể quên với mỗi người Việt Nam. Ông Hám còn được đặt cho biệt danh 'nhà nông cụ học'.
Gọi 'Tết xưa' nghe cứ xa lăng lắc như thời cổ tích. Nhưng không. Đó chỉ là thời còn chế độ bao cấp. Mới vài chục năm thôi chứ mấy.
Tranh thủ vụ đầu độc bằng trà sữa với chị họ vì nhỡ yêu anh rể ở Thái Bình, thành viên N.D tung chiêu quảng cáo đai nịt bụng khiến dân tình bức xúc.
Di sản văn hóa phi vật thể luôn đem đến cho chúng ta cảm giác vừa lạ, vừa quen. Đó là những báu vật vô giá, nhưng cũng hết sức quen thuộc, gần gũi với chúng ta hàng ngày, gắn liền với phong tục, tập quán, nề nếp lối sống, sinh hoạt, sản xuất của cộng đồng. Chính vì vậy không phải ai cũng có thể nhận diện được một cách đầy đủ những biểu hiện phong phú, cùng những giá trị sâu xa của chúng. Trong khi đó, các di sản văn hóa phi vật thể cùng các 'báu vật nhân văn sống' đang lưu giữ chúng đang ngày bị mai một theo thời gian.
Những hình ảnh xưa của làng quê Bắc bộ đã được tái hiện tại Bảo tàng Đồng quê (xã Giao Thịnh, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định), giúp du khách được sống lại những ký ức của một thời xa xưa do nhà giáo Ngô Thị Khiếu cùng chồng là Thiếu tướng Hoàng Kiền sáng lập để lưu giữ hồn quê Việt.
Thông qua những ghi chép, công trình nghiên cứu sử học, ngày nay chúng ta có một bức tranh sinh động, thú vị, đầy hấp dẫn về thuế - thứ hữu hiệu phản ánh thực trạng một xã hội.