Phía sau mỗi kết quả xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là hành trình khoa học kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Trong những phòng thí nghiệm vô trùng, các nhà khoa học, giám định viên pháp y, kỹ thuật viên ADN và chuyên gia dữ liệu kiên trì giải mã từng đoạn ADN. Đó không chỉ là thành tựu của khoa học công nghệ, mà còn là hành trình thực hiện lời hứa đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình bằng chính tên tuổi của mình.
Chiến tranh đã lùi xa nhưng vẫn còn khoảng 230 nghìn phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính, khoảng 175 nghìn hài cốt chưa được tìm thấy… Do vậy, hành trình trả lại tên cho các anh không chỉ là trách nhiệm, nghĩa vụ mà còn là 'Mệnh lệnh từ trái tim' của mỗi người con đất Việt.
Bên trong Trung tâm Giám định ADN, mỗi mẩu xương, chiếc răng được xử lý bằng công nghệ hiện đại và sự tỉ mỉ tuyệt đối nhằm tìm lại danh tính các liệt sĩ.
Một chiếc răng còn nguyên chân có thể mở ra cơ hội xác định danh tính liệt sĩ. Phía sau mỗi kết quả ADN là quy trình lấy mẫu nghiêm ngặt và công nghệ giám định mới.
Công nghệ giám định ADN đã trở thành 'chìa khóa' mở ra hy vọng trả lại đúng tên cho các anh hùng, liệt sĩ, giúp khép lại những cuộc tìm kiếm kéo dài hàng chục năm và đưa những người con của Tổ quốc trở về trong vòng tay gia đình, quê hương.
Ứng dụng công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới đang mở ra triển vọng lớn trong hành trình xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin. Phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc đã trao đổi với TS. Trần Trung Thành, Giám đốc Trung tâm Giám định ADN, Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) về những bước tiến công nghệ, cũng như kỳ vọng trong công tác giám định ADN hài cốt liệt sĩ.
Phía sau những cỗ máy hiện đại là hành trình lặng lẽ của các nhà khoa học giám định ADN, góp phần xác định danh tính liệt sĩ và mang hy vọng trở về cho nhiều gia đình sau hàng chục năm chờ đợi.
Trong một chiếc hộp nhựa trong suốt chỉ lớn bằng bàn tay là vài mẩu xương đã ngả màu theo thời gian. Trên nhãn hộp, một dãy ký hiệu thay cho tên tuổi. Nhiệm vụ của những nhà khoa học tại Trung tâm Giám định ADN là biến dãy ký hiệu ấy trở lại thành một cái tên - để một gia đình nào đó, sau nhiều thập kỷ, có thể đón người thân trở về.
Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh đi qua, hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn là một nhiệm vụ đặc biệt thiêng liêng nhưng cũng vô cùng gian khó. Khi những phương pháp truyền thống dần đối mặt với giới hạn của thời gian, thì khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đang mở ra cánh cửa mới: từ những dấu vết gene còn sót lại, từ những dữ liệu tưởng như rời rạc mở ra cơ hội, thắp lên hy vọng có thể tìm lại tên tuổi, quê hương của những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Từ những mảnh xương đã nằm dưới lòng đất hàng chục năm, các nhà khoa học thực hiện quy trình làm sạch, nghiền mẫu, tách chiết và giải trình tự ADN để tìm danh tính liệt sĩ bằng chứng cứ khoa học.
Hỏi: Địa bàn tiếp nhận, giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ được phân công cụ thể cho các bộ, cơ quan như thế nào?
Dù hàng trăm nghìn hài cốt liệt sĩ đã được quy tập, việc xác định danh tính vẫn gặp nhiều khó khăn do ADN bị phân hủy nghiêm trọng sau nhiều thập kỷ. Trước thực tế đó, các nhà khoa học của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) đã từng bước làm chủ các công nghệ giám định ADN thế hệ mới, mở thêm cơ hội xác định danh tính đối với nhiều trường hợp mà các phương pháp truyền thống chưa thể giải quyết.
Quá trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng tiếp tục cho kết quả khả quan khi có thêm hài cốt được phát hiện.
Bằng việc làm chủ công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới và các phương pháp giám định ADN tiên tiến, các nhà khoa học Việt Nam đang mở thêm cơ hội đưa các liệt sĩ trở về với tên tuổi và gia đình.
Mỗi mẫu hài cốt liệt sĩ được tìm thấy là một câu chuyện còn dang dở. Mỗi kết quả giám định ADN thành công là niềm hạnh phúc, sự đoàn tụ của những gia đình đã chờ đợi hàng chục năm.
Trong hành trình tri ân các Anh hùng liệt sĩ, việc xác định danh tính cho hàng trăm nghìn ngôi mộ còn thiếu thông tin luôn là niềm trăn trở khắc khoải của Đảng, Nhà nước và nhân dân.
Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027), với quy mô quốc gia, 'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ' (Chiến dịch 500 ngày đêm) đã và đang huy động sự vào cuộc đồng bộ từ quân đội, chính quyền địa phương và sự tham gia đông đảo của các chuyên gia, nhà khoa học, cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ…
Trong khuôn khổ Chiến dịch 500 ngày đêm triển khai từ 15/3/2026 đến 27/7/2027, Trung tâm giám định ADN thuộc Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam đang nỗ lực thực hiện một sứ mệnh lịch sử: xác định danh tính cho hàng nghìn hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Sau gần 60 năm, sự xuất hiện của các kỷ vật và nỗ lực xác minh bằng công nghệ ADN đã nhen lên tia hy vọng cho những gia đình liệt sĩ đang mỏi mòn chờ tin người thân.
Chiến dịch cao điểm 500 ngày đêm sẽ giám định 6.623 mẫu hài cốt liệt sĩ bằng công nghệ ADN thế hệ mới, mở thêm cơ hội xác định danh tính những liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trên khắp các nghĩa trang trong cả nước vẫn còn hàng trăm nghìn phần mộ mang dòng chữ 'Liệt sĩ chưa xác định được danh tính'. Hành trình tìm lại tên tuổi cho những người đã ngã xuống luôn là nhiệm vụ thiêng liêng, đồng thời cũng là một trong những bài toán khó nhất của khoa học giám định ADN.
Từ những mẩu hài cốt đã nằm dưới lòng đất hơn nửa thế kỷ, các nhà khoa học kiên trì giải mã ADN để tìm lại tên cho những người lính vô danh, đưa họ trở về với gia đình.
Hành trình tri ân đang được nối dài và niềm hy vọng đoàn tụ của gia đình có người thân là các liệt sĩ chưa biết danh tính vẫn tiếp tục được nuôi dưỡng từng ngày trong phòng thí nghiệm.
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đang từng bước làm chủ công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới NGS-SNP, mở ra bước đột phá trong giám định ADN hài cốt liệt sĩ. Kết quả thử nghiệm cho thấy tỷ lệ tách chiết ADN thành công đạt 93%, góp phần nâng cao hiệu quả xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng yêu cầu của 'Chiến dịch 500 ngày đêm'.
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng hành trình tìm lại họ tên cho những người đã ngã xuống vẫn chưa khép lại.
Hơn nửa thế kỷ qua, hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn luôn được các thế hệ tiếp nối. Những ngày này, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Giồng Riềng, tỉnh An Giang, công tác lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN đang được khẩn trương triển khai. Đó là hành trình đầy thách thức trước sự bào mòn của thời gian, sự thay đổi của thiên nhiên khắc nghiệt, nhưng đồng thời cũng thắp lên hy vọng tìm được danh tính và đưa các liệt sĩ trở về quê hương.
Chiến dịch 500 ngày đêm cùng công nghệ NGS-SNP đang tạo bước tiến mới trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, hiện thực hóa khát vọng đoàn tụ của nhiều gia đình.
Nhằm thực hiện 'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ', hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), xã Phù Đổng đang tích cực triển khai việc lấy mẫu hài cốt đối với 11 liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ Yên Viên trên địa bàn.
'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ' ('Chiến dịch 500 ngày đêm') đang được LLVT phối hợp với các ban, bộ, ngành và địa phương trên toàn quốc triển khai quyết liệt. Mục tiêu không chỉ đưa hài cốt liệt sĩ trở về nghĩa trang mà còn phải xác định được danh tính hài cốt liệt sĩ. Vậy cần làm gì để tìm lại tên tuổi cho các liệt sĩ nhanh và chính xác nhất?
Bộ Khoa học và Công nghệ vừa phê duyệt Chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên giai đoạn 2026 - 2035 (PEBR), với mục tiêu hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh mang tầm quốc tế, tạo nền tảng tri thức cho phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và nâng cao vị thế khoa học của Việt Nam trong dài hạn.
Những năm qua, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đẩy nhanh với nhiều giải pháp đồng bộ, ứng dụng khoa học công nghệ và huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Nỗ lực này không chỉ góp phần trả lại tên cho các anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh mà còn đáp ứng nguyện vọng của thân nhân, thể hiện đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn' của dân tộc.
Trong nỗ lực thúc đẩy hợp tác quốc tế phục vụ công tác nhân đạo, đại diện Dự án TTU–VWAI đã có buổi làm việc và dùng bữa trưa cùng đại diện Ủy ban Quốc tế về Người Mất tích (ICMP) tại Hà Nội. Cuộc gặp có sự tham dự của Thiếu tá Daniel Romans, Tùy viên Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ tại Việt Nam. Tất cả đều diễn ra trong không khí cởi mở, chân thành và xây dựng, hướng tới mục tiêu chung là góp phần tìm kiếm, xác minh và định danh những người còn mất tích sau chiến tranh.
Tự chủ chiến lược về khoa học, công nghệ được xác định là nền tảng bảo vệ chủ quyền số, chủ quyền dữ liệu, đồng thời tạo động lực quan trọng đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên số.
Ngày 10.4, Ban Chỉ đạo Quân khu 2 về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (gọi tắt là BCĐ 515) tổ chức Hội nghị trực tuyến triển khai thực hiện 'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ'.
Sáng ngày 10/4, Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 2 tổ chức hội nghị trực tuyến triển khai thực hiện 'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ'.
Trong hai ngày 3 và 4-2, UBND xã Yên Minh đã phối hợp với Sở Nội vụ và Trung tâm Giám định ADN – Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức lấy mẫu ADN đối với 31 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được đầy đủ thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ Yên Minh.
Ngày 29/12, tại Nghĩa trang Liệt sĩ liên huyện Đất Đỏ - Long Điền (xã Đất Đỏ, TP.HCM), các cơ quan chức năng phối hợp khai quật 16 ngôi mộ để lấy mẫu hài cốt giám định ADN, phục vụ xác định danh tính 4 liệt sĩ Tiểu đoàn 18 Đặc công miền Đông Nam Bộ.
Công nghệ mới cho phép giám định hiệu quả các trường hợp hài cốt phân hủy nặng, thiếu thông tin thực chứng hoặc không còn thân nhân có quan hệ họ hàng gần, góp phần khắc phục những 'nút thắt kỹ thuật' của phương pháp giám định ADN ti thể đang được áp dụng.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, trong bối cảnh khoa học và công nghệ ngày càng giữ vai trò then chốt đối với tăng trưởng nhanh và bền vững, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) xác định tiếp tục phát huy vai trò là cơ quan nghiên cứu khoa học và công nghệ hàng đầu của đất nước, giữ vị trí trụ cột trong hệ thống khoa học – công nghệ quốc gia.
Các sự kiện nổi bật khoa học - công nghệ (KH-CN) 2025 được bình chọn trên các lĩnh vực: cơ chế chính sách, khoa học xã hội và nhân văn, khoa học ứng dụng, vinh danh nhà khoa học, hợp tác quốc tế.
Ngày 11/12, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) tổ chức sự kiện công bố kết quả làm chủ, áp dụng thành công quy trình công nghệ giám định ADN mới (NGS-SNP) và trao kết quả xác định danh tính liệt sĩ.
Phương pháp mới đặc biệt phù hợp với các mẫu hài cốt phân hủy nặng, ADN đứt gãy thành các đoạn rất ngắn, trường hợp mà các phương pháp giám định truyền thống thường không đưa ra được kết luận.
Hướng tới kỷ niệm 81 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12/1944 - 22/12/2025), ngày 11/12, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) tổ chức Lễ trao kết quả giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng quy trình công nghệ giám định ADN (NGS - SNP).
Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đang nỗ lực tháo gỡ rào cản để thương mại hóa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
Viện Công nghệ sinh học (nay là Viện Sinh học), Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam là 1 trong 3 đơn vị chủ chốt được giao nhiệm vụ phân tích ADN để định danh cho các mẫu hài cốt liệt sĩ, bên cạnh Viện Pháp Y Quân đội (Bộ Quốc Phòng) và Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an).
Việc ứng dụng công nghệ trong thu thập thông tin và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ giúp rút ngắn thời gian, 'trả lại tên' cho liệt sĩ.
Cả nước hiện còn khoảng 300.000 mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin và 180.000 hài cốt cần được quy tập. Với mục tiêu đến năm 2030 xác định được danh tính cho 20.000 liệt sĩ thông qua giám định ADN, các cơ quan chức năng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại, mở rộng hợp tác quốc tế nhằm nâng cao hiệu quả công tác này.
Hiện tại cả nước có khoảng 300 nghìn mộ liệt sĩ thiếu thông tin, khoảng 180 nghìn mộ cần được quy tập, mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 20 nghìn hài cốt liệt sĩ được xác định danh tính bằng phương pháp phân tích ADN.
Những năm qua, hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh là điểm sáng trong quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ và được lãnh đạo cấp cao hai nước cam kết mạnh mẽ, coi đây là ưu tiên trong quan hệ song phương. Trong dịp kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước, khắc phục hậu quả chiến tranh một lần nữa được nhắc tới như nền tảng để Việt Nam và Hoa Kỳ gác lại quá khứ, mở ra tương lai hòa bình và tràn đầy tiềm năng hợp tác, phát triển.
Phòng thí nghiệm do Hoa Kỳ và Việt Nam hợp tác đặt tại Trung tâm Giám định ADN của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST).