Lễ cúng tất niên là lễ cúng quan trọng vào dịp cuối năm tại các gia đình, cơ quan, công ty… Mâm cúng tất niên thể hiện tấm lòng thành kính của gia chủ và còn mong cầu một năm mới tốt đẹp.
Giữa nhịp sống gấp gáp của thời hiện đại, khi mọi ranh giới không gian, thời gian dường như bị xóa nhòa bởi công nghệ, vẫn có một khoảnh khắc khiến người Việt ở bất cứ đâu cũng lặng đi, chậm lại và quay về. Đó là Tết Nguyên đán. Tết không chỉ là sự chuyển mùa của đất trời, mà là cuộc trở về sâu thẳm nhất trong tâm thức mỗi con người Việt Nam.
Lễ cúng Tất niên cuối năm mang nhiều ý nghĩa tâm linh quan trọng, là thời điểm để gia đình thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên.
Trong không khí khép lại năm cũ, chuẩn bị đón chào năm mới, lễ cúng gia tiên ngày 30 Tết từ lâu đã trở thành một nghi thức không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người Việt. Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, đây còn là dịp để mỗi gia đình thể hiện đạo lý 'uống nước nhớ nguồn', gắn kết các thế hệ và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống bền bỉ theo thời gian.
Văn khấn đón ông bà tổ tiên về nhà ăn Tết là cách gia chủ thể hiện lòng biết ơn, sự tưởng nhớ đối với công lao của tổ tiên và những người thân đã khuất.
Dù mang tên gọi và phong tục khác nhau, Tết Nguyên đán và các lễ hội năm mới đều tôn vinh gia đình, gìn giữ truyền thống và gửi gắm hy vọng cho khởi đầu mới tốt đẹp.
Với người Mường, túi Khót là biểu tượng tối thượng của niềm tin và quyền năng tâm linh. Mỗi vật phẩm trong đó là một câu chuyện về rừng núi, tổ tiên và sự tiếp nối thiêng liêng của nghề Mo.
'Hiếu' là một trong những giá trị đạo đức cốt lõi trong văn hóa Việt Nam. Từ ngàn xưa, đạo hiếu được xem là nền tảng của nhân cách, là thước đo phẩm hạnh con người.
Giữa nhịp sống hiện đại đang đổi thay từng ngày, người Dao ở Thanh Hóa vẫn gìn giữ 'Tết năm cùng' như một phong tục thiêng liêng, nơi mâm cỗ truyền thống trở thành sợi dây gắn kết gia đình và lưu giữ bản sắc dân tộc.
Trong khoảnh khắc thiêng liêng khi năm cũ khép lại và năm mới sắp mở ra, mâm cơm cúng gia tiên chiều 30 Tết không chỉ là một nghi lễ tâm linh quen thuộc mà còn là biểu tượng sâu sắc của văn hóa hiếu đạo, tinh thần đoàn viên và sự kết nối bền chặt giữa các thế hệ người Việt suốt hàng nghìn năm lịch sử.
Thắp nhang dịp lễ Tết là nét văn hóa truyền thống, song khói nhang có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe nếu tiếp xúc thường xuyên.
Cuối năm, nhiều gia đình tại TP Hồ Chí Minh tìm về nghĩa trang để tảo mộ, dọn dẹp và thắp nén nhang tưởng nhớ tổ tiên. Giữa tiết trời xuân, nghi thức ấy trở thành sợi dây kết nối các thế hệ và gìn giữ nét đẹp truyền thống lâu đời.
Dòng người hối hả đổ về các nghĩa trang dọn dẹp mộ phần tổ tiên những ngày cuối Chạp. Đây không chỉ là nghi thức tất niên mà còn mở đầu cho mùa tảo mộ kéo dài xuyên suốt mùa xuân, thể hiện đạo lý hiếu nghĩa vẹn tròn của người Việt.
Dịp giáp Tết, trong nhiều gia đình Việt, có những việc không được ghi trong lịch nhưng đã thành nếp, năm nào cũng diễn ra. Đó là lúc cả nhà cùng lau lại bàn thờ, dọn dẹp nhà cửa, gói bánh chưng... Những việc tưởng chừng nhỏ ấy lại là 'sợi dây' lặng lẽ kết nối các thế hệ, giữ cho Tết không trôi đi vội vã giữa nhịp sống hiện đại.
Chỉ còn ít ngày nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ, nhiều gia đình đã có mặt nghĩa trang tảo mộ, tưởng nhớ và thành kính mời tổ tiên về sum họp, đón năm mới cùng con cháu.
Ngày cuối năm, tôi nhận được một tin nhắn từ một phụ huynh, đại ý: 'Nhà em gói bánh chưng ngon lắm, gửi bác một cặp để thắp hương Tổ tiên'. Một lời nhắn giản dị nhưng khiến tôi bồi hồi nhớ lại nhiều kỷ niệm trong nghề.
Tục gói chưng ngày Tết để dâng cúng Tổ tiên, là nét văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam, được lưu truyền từ thời vua Hùng đến tận ngày nay, thể hiện nét đẹp của nền văn hóa lúa nước.
Lễ cúng Tất niên cuối năm mang nhiều ý nghĩa tâm linh quan trọng, là thời điểm để gia đình thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên; cầu mong sức khỏe, tài lộc và hạnh phúc trong năm mới.
Cúng nguyên con hay chặt miếng? Quay đầu ra đường hay hướng về bàn thờ? Những chi tiết tưởng nhỏ trong mâm lễ lại ẩn chứa lớp nghĩa văn hóa sâu xa. Dù hình thức có thể linh hoạt, tinh thần tôn kính tổ tiên và sự hòa thuận trong gia đình mới là giá trị cốt lõi làm nên ý nghĩa của nghi lễ đầu năm.
Khi những nụ đào đá tự nhiên đua nhau khoe sắc từ chân thác Khe Vằn đến dọc con đường lên núi, đó cũng là lúc 20 hộ người Dao ở bản Khe Vằn, xã Bình Liêu (Quảng Ninh) đón Tết sớm.
Niềm tin tâm linh, phong tục truyền thống sẽ tiếp tục được gìn giữ, nhưng trong một diện mạo mới, nhân văn hơn, bền vững và phù hợp hơn với nhịp sống hiện đại.
Lễ cúng tất niên Tết Bính Ngọ 2026 không chỉ là bữa cơm cuối năm mà còn là nghi thức tri ân tổ tiên, gắn kết gia đình và gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống Việt.
Gián có thể sống sót khi mất đầu, chạy nhanh và sinh sản độc đáo, giúp chúng tồn tại hàng triệu năm trước cả thời khủng long.
Từ giữa tháng Chạp, khi đào phai vừa chạm ngõ xuân, người Dao ở các xã vùng cao tỉnh Quảng Ninh đã rộn ràng vào Tết. Không ồn ào, Tết sớm của người Dao diễn ra bình dị nhưng đượm sâu nghĩa tình dòng tộc và tín ngưỡng tổ tiên.
Nghi lễ truyền thống tất niên ngày cuối năm là một trong những phong tục riêng của người Việt, các nghi lễ để kết thúc năm cũ và chuẩn bị bước sang năm mới.
Mâm cỗ cúng tất niên là biểu tượng của sự hội tụ tinh thần gia đình, đức hiếu nghĩa và mong ước mùa màng bội thu. Theo tín ngưỡng, năm mới sung túc bắt đầu bằng mâm cúng trọn vẹn.
Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Dao đỏ, Lễ cúng Bàn Vương là một nghi lễ thiêng liêng, mang ý nghĩa sâu sắc. Đây không chỉ là dịp để đồng bào Dao bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng, gắn kết cộng đồng.
Sau khi cúng tất niên - nghi thức quan trọng chuẩn bị khép lại năm cũ - có bắt buộc phải hóa vàng ngay không là băn khoăn của nhiều gia đình dịp Tết.
Mỗi dịp năm mới đến, đồng bào Khơ Mú ở phường Nghĩa Lộ lại tổ chức nghi lễ cầu mùa để khấn trời đất, tổ tiên và các thần linh phù hộ một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đời sống no ấm. Đây là sinh hoạt tín ngưỡng đặc sắc, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tăng cường sự gắn kết cộng đồng, tạo nên bản sắc riêng của người Khơ Mú giữa đại ngàn Tây Bắc.
Theo tư vấn của một số chuyên gia phong thủy, tháng Chạp năm Ất Tỵ có ba ngày được xem là phù hợp để tiến hành lễ cúng Tất niên.
Nghề chùi bóng lư đồng là nét đặc trưng rất riêng của vùng đất Tây Đô, đây là một công việc thời vụ kiếm thêm thu nhập và là cách người dân giữ gìn sự trang trọng cho bàn thờ gia tiên trong ngày Tết.
Trên những sườn núi xanh ngát của Tuyên Quang, nơi mây trắng vờn quanh nương ngô, nếp nhà truyền thống của người Mông, Dao, Tày hiện lên như những nét chấm mộc mạc giữa bức tranh xuân vùng cao. Mỗi ngôi nhà là một thế giới riêng, phản chiếu nếp sống, niềm tin và tâm hồn của người miền núi với hy vọng về mùa xuân mới ngập tràn niềm vui.
Mùa xuân trên non cao xứ Thanh, khi hoa mận, hoa đào nở trắng sườn núi cũng là mùa nam thanh nữ tú người Mông hòa nhịp con tim xây dựng tổ ấm hạnh phúc riêng. Hôn lễ của người Mông nơi bản cao là hành trình đưa cô dâu vượt dốc núi về nhà chồng, là bảy vòng rượu thách cưới gửi gắm lời dặn của cha mẹ, là nghi lễ báo tổ tiên bên bếp lửa và khoảnh khắc cánh cửa nhà gái khép lại, mang theo cả một đời con gái.
Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện có hơn 357 nghìn người dân tộc Tày, chiếm gần 20% số dân, sinh sống chủ yếu ở các xã vùng cao, khu vực phía Bắc. Trong nhịp sống hiện đại, nhiều phong tục tốt đẹp của đồng bào Tày vẫn được gìn giữ, nhất là những nét đặc trưng ngày Tết.
Giữa những ngày cuối năm bận rộn, bữa cơm Tất niên hiện lên như một khoảng lặng ấm áp, nơi con người tạm gác lo toan để trở về với gia đình.
Mâm cỗ tết có đủ từ những món ăn truyền thống đến hiện đại nhằm lưu giữ những giá trị văn hóa bền bỉ của người Việt suốt bao thế hệ.
Lễ Tất niên không chỉ là bữa cơm sum họp mà còn thể hiện lòng biết ơn, sám hối và hy vọng về một năm mới bình an, thịnh vượng.
Theo TS Vũ Thế Khanh, tảo mộ cuối năm không nặng lễ vật hay đúng ngày giờ, điều quan trọng là sự thanh tịnh, việc sửa sang mộ phần và tâm niệm của con cháu.
Tết - là dịp nghỉ ngơi, sum họp, tận hưởng những thành quả của một năm lao động. Nhưng trong chiều sâu tâm thức Á Đông, Tết mang ý nghĩa vượt xa những giá trị vật chất. Đó là thời điểm giao thoa giữa trời – đất – con người – tổ tiên, là khoảnh khắc con người tạm dừng lại để nhìn về và biết ơn nơi mình bắt đầu…
Vượt ra khỏi giá trị của một công trình thủy lợi cổ được cho là có từ thời Chăm, giếng mội Đôộng Chùa ở thôn Nhĩ Thượng, xã Gio Linh từ lâu đã trở thành 'linh hồn' trong đời sống tinh thần của người dân địa phương. Nổi tiếng với mạch nước ngọt trong vắt, giếng mội hàng trăm năm tuổi nằm trong khuôn viên nhà thờ họ Nguyễn này hiện vẫn được con cháu dòng họ gìn giữ, bảo tồn như một di sản vô giá của tổ tiên để lại.
Truyền thống gói bánh tét ngày Tết ở miền Tây Nam Bộ là nét văn hóa đặc trưng, thể hiện sự sum vầy, lòng biết ơn tổ tiên và mong ước no ấm của người dân nơi đây.
Lễ cúng Tất niên không chỉ là nghi thức khép lại năm cũ mà còn chứa đựng nhiều quan niệm tâm linh và phong tục cần được gìn giữ cẩn trọng.
Bánh chưng không chỉ là món ăn truyền thống mà còn là biểu tượng của sự đoàn viên, gắn kết và lòng biết ơn tổ tiên. Nghệ thuật gói và nấu bánh chưng ở xã Hùng Việt, tỉnh Phú Thọ được xem như một cách gìn giữ hồn Tết Việt qua bao thế hệ.
Lễ rước Gia tiên được thực hiện vào những ngày giáp Tết để mời tổ tiên về sum họp cùng con cháu. Bài văn khấn dưới đây được chép lại theo mẫu truyền thống trong các gia đình xưa.
Ở làng nghề mây tre đan Phú Vinh (xã Phú Nghĩa, TP Hà Nội), nơi từng sợi nan tre gắn liền với sinh kế bao thế hệ, Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Văn Trung (74 tuổi) không chỉ giữ nghề tổ tiên mà còn 'phá lệ làng', mang kỹ thuật mây tre đan truyền dạy cho hàng nghìn người khuyết tật, phụ nữ nghèo khắp các vùng miền.