'Phòng thí nghiệm' công nghệ hàng không

Singapore Airshow 2026 góp phần định hình tương lai hàng không toàn cầu. Ảnh: Asian Journeys

Từ máy bay đến hệ sinh thái bầu trời

Theo The Straits Times, diễn ra từ ngày 3 - 8/2 tại Trung tâm Triển lãm Changi, sự kiện quy tụ hơn 100.000 khách tham dự, cùng khoảng 1.000 doanh nghiệp đến từ hơn 50 quốc gia.

Triển lãm được ví như “bản đồ thu nhỏ” của hệ sinh thái công nghệ đang hình thành, nơi hàng không dân dụng, quốc phòng, trí tuệ nhân tạo, robot và công nghệ không gian hội tụ trong cùng chuỗi giá trị.

Trong bối cảnh châu Á - Thái Bình Dương được dự báo chiếm hơn một nửa tăng trưởng hàng không toàn cầu trong hai thập kỷ tới, Singapore dần trở thành nơi thử nghiệm các mô hình tương lai trước khi lan rộng ra thế giới.

Khác với các kỳ trước vốn thiên về trình diễn sản phẩm, năm nay nổi bật là thông điệp hàng không đang bước vào kỷ nguyên chuyển đổi kép - số hóa và xanh hóa.

Các hãng hàng không không chỉ cạnh tranh bằng tốc độ hay tầm bay, mà quan trọng hơn là cả dữ liệu, năng lượng và khả năng vận hành bền vững. Tại sự kiện này, người ta vẫn bắt gặp những biểu tượng quen thuộc của sức mạnh hàng không như F-35, P-8 Poseidon, tiêm kích J-10C, A350...

Song, nếu chỉ nhìn vào hình dáng và tốc độ, người xem sẽ bỏ lỡ điều quan trọng nhất. Đó là cuộc cách mạng đang diễn ra không nằm ở khí động học mà ở dữ liệu.

Trong logic của thế kỷ 20, ưu thế hàng không được quyết định bởi động cơ mạnh hơn, khung thân nhẹ hơn và bán kính chiến đấu lớn hơn. Trong tư duy chiến lược mới, ưu thế thuộc về bên hiểu rõ nhất điều đang diễn ra dưới mặt đất.

Chiếc P-8 không chỉ là máy bay tuần thám chống ngầm mà là trạm cảm biến. Vệ tinh SAR không chỉ chụp ảnh mà theo dõi nhịp đập kinh tế, môi trường và giao thông toàn cầu. Máy bay không người lái drone vận tải không chỉ chở hàng mà trở thành mắt xích của chuỗi logistics tự động.

Sự thay đổi này cho thấy vai trò của bầu trời đang được định nghĩa lại. Không gian trên cao không còn đơn thuần là tuyến vận tải, mà đang trở thành lớp hạ tầng số bao phủ Trái đất, nơi cảm biến, mạng lưới và thuật toán liên tục trao đổi dữ liệu.

Máy bay, theo nghĩa đó, đang tiến hóa từ phương tiện di chuyển thành “máy chủ bay” và ưu thế trên không giờ đây phụ thuộc vào khả năng xử lý thông tin nhiều không kém khả năng bay. Ở mảng hàng không dân dụng, cạnh tranh còn mang ý nghĩa kinh tế toàn cầu.

Việc Trung Quốc thúc đẩy máy bay C919 tìm kiếm chứng nhận quốc tế cho thấy tham vọng phá thế độc quyền lâu nay của Boeing và Airbus. Nếu thành công, thị trường hàng không sẽ chuyển từ mô hình “song cực” sang “tam cực”.

Sự đa dạng này cho thấy ngành hàng không đang bước vào giai đoạn cạnh tranh tích cực, nơi các hãng hàng không có nhiều lựa chọn tối ưu chi phí và môi trường hơn.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng thế giới đang chuyển biến, máy bay thương mại cũng trở thành sản phẩm mang tính chiến lược tương tự chip bán dẫn.

Điều này không chỉ ảnh hưởng các hãng bay mà còn tác động chuỗi cung ứng công nghệ cao: động cơ, vật liệu composite, điện tử hàng không và dữ liệu bay - những lĩnh vực gắn chặt với an ninh quốc gia.

Kỷ nguyên xanh và không gian số

Song song với số hóa là chuyển đổi năng lượng - thách thức sống còn của ngành bay khi nhiên liệu chiếm tới 30 - 40% chi phí vận hành.

Theo Royal Aeronautical Society, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) trở thành tâm điểm. Rolls-Royce trình diễn động cơ có khả năng vận hành hoàn toàn bằng SAF, trong khi Pratt & Whitney giới thiệu thế hệ động cơ GTF cải tiến giúp giảm đáng kể mức tiêu thụ nhiên liệu.

Đây không chỉ là bước tiến môi trường mà còn là giải pháp kinh tế, giúp các hãng bay giảm chi phí trong bối cảnh nhu cầu vận tải tăng mạnh.

Cùng lúc, giao thông hàng không đô thị bắt đầu hiện hữu. Máy bay điện cất hạ cánh thẳng đứng (eVTOL), bãi đáp trên mái nhà và phương tiện bay hiệu ứng mặt đất AirFish mở ra khả năng di chuyển cự ly ngắn trong đô thị bằng đường không.

Ranh giới giữa đường bộ, đường biển và đường không đang dần bị xóa nhòa, khi thành phố tương lai vận hành theo mô hình giao thông ba chiều.

Điểm mới của triển lãm năm nay là Hội nghị thượng đỉnh không gian (Space Summit), diễn đàn dành riêng cho công nghệ vũ trụ.

Singapore công bố kế hoạch thành lập Cơ quan vũ trụ quốc gia và phát triển vệ tinh radar NeuSAR-2 nhằm phục vụ quy hoạch đô thị, giám sát môi trường và quản lý thiên tai. Công nghệ không gian vì thế không còn xa vời mà trở thành công cụ phục vụ đời sống thường nhật.

Song song đó, các giải pháp phân tích ảnh vệ tinh bằng AI được nghiên cứu để hỗ trợ nông nghiệp, giao thông và biến đổi khí hậu. Không gian được nhìn nhận như phần mở rộng của hạ tầng số trên Trái đất.

Triển lãm cho thấy ngành hàng không không chỉ nói về bay xa hơn, mà còn bay thông minh hơn, xanh hơn và gần gũi hơn với đời sống con người.

Từ robot bảo dưỡng, drone vận tải, taxi bay đô thị đến vệ tinh quan sát Trái đất, nơi mọi đổi mới đều hướng tới mục tiêu chung: di chuyển an toàn, bền vững và hiệu quả.

THƯ LÊ