Phát triển du lịch văn hóa xứng tầm

Những gam màu sinh động

Ước tính của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, trong 9 ngày nghỉ Tết Nguyên đán, ngành du lịch đã đón và phục vụ khoảng 14 triệu lượt khách, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2025, ghi dấu mùa du lịch rộn ràng, an toàn và tăng trưởng ấn tượng trên phạm vi cả nước. Đáng chú ý, bức tranh du xuân có những gam màu sôi động từ phân khúc du lịch gắn với các điểm di tích, văn hóa.

Có thể kể đến chùa Hương (Hà Nội), trong 3 ngày đầu năm đã đón hơn 60.000 lượt khách; Khu du lịch tâm linh - sinh thái Tây Yên Tử (Bắc Ninh) ghi nhận từ mùng 1 - 5 Tết đón khoảng 30.000 lượt khách. Nhiều điểm đến tại Quảng Ninh ghi nhận lượng khách tăng mạnh như đền Cửa Ông khoảng 80.000 lượt; chùa Cái Bầu khoảng 158.000 lượt; Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Bạch Đằng khoảng 104.000 lượt; Khu di tích nhà Trần khoảng 81.000 lượt… Đặc biệt, Khu di tích danh thắng Yên Tử triển khai hàng loạt chính sách kích cầu, thu hút khoảng 171.000 lượt khách, tăng 2,2 lần so với cùng kỳ năm 2025. “Nóc nhà Nam Bộ” núi Bà Đen tiếp tục khẳng định vị thế điểm đến tâm linh hàng đầu khi thu hút trên 300.000 lượt khách, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2025…

Di sản tín ngưỡng, tôn giáo đang chứng minh sức mạnh đòn bẩy để kích thích phát triển kinh tế xanh. Ảnh: TH

Sự bùng nổ lượng khách tới các điểm du lịch văn hóa, gắn với lịch sử, tâm linh đã được dự báo. Để đáp ứng nhu cầu của đông đảo Nhân dân, nhiều địa phương đã tăng cường đầu tư xây dựng sản phẩm mới, tăng thêm trải nghiệm cho du khách. Các doanh nghiệp du lịch đồng loạt tổ chức tour du lịch văn hóa, nhiều điểm du lịch đã kết hợp với doanh nghiệp làm mới tour, nâng cấp chất lượng điểm đến.

Đơn cử tại chùa Hương, mùa lễ hội năm nay, lần đầu tiên Ban tổ chức đẩy mạnh ứng dụng công nghệ AI và chuyển đổi số trong công tác tổ chức, quản lý. Công tác bán vé, kiểm soát vé thắng cảnh và dịch vụ đò thuyền được thực hiện bằng phương thức điện tử, mã QR, góp phần bảo đảm công khai, minh bạch và hạn chế tình trạng ùn tắc, quá tải...

Tạo bệ phóng vững chắc

Có thể thấy, du khách ngày càng có xu hướng tìm về các không gian thiêng để cân bằng tâm lý và chiêm nghiệm các giá trị truyền thống. Sự hội tụ giữa cảnh quan thiên nhiên và giá trị tâm linh, hệ thống đền, chùa, miếu mạo… trở thành “mỏ vàng” tiềm năng cho ngành du lịch phát triển.

Để dòng chảy du lịch gắn với văn hóa, lịch sử không dừng ở tính mùa vụ, cần bệ phóng vững chắc từ thể chế. Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, Nghị quyết số 33-NQ/TW về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đặc biệt gần đây, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam đã tạo định hướng rõ ràng trên cơ sở thống nhất quan điểm: phát triển du lịch gắn liền với việc tôn trọng, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản. Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 cũng nhấn mạnh mục tiêu phát triển du lịch bền vững trên nền tảng tăng trưởng xanh. Đây là cơ sở quan trọng để ngành du lịch thúc đẩy tăng trưởng bứt phá cho hoạt động du lịch văn hóa.

Theo thống kê, Việt Nam có hơn 80.000 cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo và khoảng 8.000 lễ hội, phần lớn gắn với hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo. Đây là tài nguyên phong phú để phát triển du lịch. Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển du lịch (ITDR) Nguyễn Anh Tuấn phân tích, lượng khách du lịch tới cơ sở tâm linh, tín ngưỡng, tôn giáo ngày càng tăng, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu khách du lịch, đặc biệt là khách nội địa. Xu hướng này cũng đang dịch chuyển khi du khách không chỉ đi lễ, vãn cảnh thuần túy mà nảy sinh nhu cầu tìm hiểu sâu sắc về kiến trúc, lịch sử hay thực hành thiền định, đòi hỏi sự đa dạng hóa và nâng cấp toàn diện sản phẩm du lịch. Vì vậy, các địa phương cần đổi mới quản lý, hướng tới xây dựng không gian tâm linh văn minh, an toàn và thân thiện, chú trọng đầu tư đồng bộ hệ thống nghỉ dưỡng, khách sạn, nhà hàng và các dịch vụ đi kèm, nâng tầm trải nghiệm…

Tổng Biên tập Tạp chí Dân tộc và Thời đại, PGS. TS. Lê Ngọc Thắng nhận định, du lịch dựa trên yếu tố văn hóa mang lại những giá trị tinh thần quan trọng; là loại hình đặc thù, là nơi du khách đến với các “không gian thiêng” - các địa điểm tôn giáo, tín ngưỡng, hành hương đến những vùng đất thiêng như đền, chùa, nhà thờ, miếu… để thụ hưởng, cảm nhận, tìm kiếm sự bình an tinh thần, khám phá giá trị văn hóa, tham gia các nghi lễ nhằm thỏa mãn các nhu cầu tâm linh, tinh thần. Cần nắm bắt đặc trưng này để tối ưu hóa tiềm năng, giải quyết căn cơ bất cập như quá tải cục bộ hay xu hướng thương mại hóa, biến tướng.

Thời gian tới, cần tăng cường đầu tư, khai thác xứng tầm với tiềm năng tài nguyên du lịch để tạo ra sản phẩm tương xứng; tăng tính liên kết trong xây dựng sản phẩm giữa các địa phương trong quá trình khai thác tài nguyên văn hóa, tạo được những sản phẩm du lịch có chất lượng bền vững…

“Trong bối cảnh mới, cần đưa du lịch văn hóa trở thành ngành công nghiệp văn hóa, tạo ra những sản phẩm chạm tới cảm xúc của du khách. Việc nhận thức vai trò, giá trị di sản văn hóa lịch sử, tâm linh, tín ngưỡng là một yêu cầu khách quan, tất yếu để tạo nên hành trang không thể thiếu, đưa đất nước bước vào tương lai một cách bền vững”, PGS. TS. Lê Ngọc Thắng nhận định.

Khôi Nguyên