Phát triển đô thị gắn với nâng cao chất lượng cuộc sống

Với Đồng Nai, Luật PTĐT cùng với Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 21-7-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 (Nghị quyết số 16) sẽ tạo ra cơ chế, chính sách thuận lợi để xây dựng đô thị sân bay, đô thị ven sông, đa trung tâm, đa mục tiêu, xanh và thông minh. Trong hành trình đó, người dân kỳ vọng thành phố phát triển mạnh nhưng không đánh đổi những giá trị tự nhiên và chất lượng môi trường sống.

Tuyến đường Nguyễn Ái Quốc, phường Trấn Biên. Ảnh: Hoàng Lộc

Phát triển đô thị vì chất lượng sống

Ngày 24-8-2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật PTĐT, gồm 5 chương, 66 điều và có hiệu lực từ ngày 1-10-2026. Luật xác lập các cơ chế, chính sách thúc đẩy PTĐT, tăng cường phân cấp, phân quyền và tạo thêm điều kiện huy động nguồn lực cho phát triển.

Với thành phố Đồng Nai, Nghị quyết số 16 định hướng quy hoạch theo không gian mở, cấu trúc đa trung tâm, đa tầng; lấy hệ thống sông và hệ sinh thái tự nhiên làm trục cảnh quan, hướng đến đô thị xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đến năm 2035, thành phố được định hướng trở thành đô thị sân bay, đô thị ven sông, đa trung tâm, đa mục tiêu; đến năm 2045 là đô thị văn minh, an toàn, đáng sống, hạnh phúc và đến năm 2065 trở thành thành phố kết nối toàn cầu, có chất lượng sống cao.

Đây là định hướng nhận được sự đồng tình của người dân. Bà Nguyễn Anh Đài, ở xã Bàu Hàm cho rằng: Người dân ủng hộ việc phát triển hạ tầng, mở rộng đô thị, bởi những công trình mới sẽ tạo thêm điều kiện phát triển kinh tế, nâng cao đời sống. Tuy nhiên, theo bà Đài, môi trường phải được tính ngay từ đầu trong quy hoạch.

“Ai cũng mong muốn các khu dân cư, tuyến đường, công trình mới được đầu tư đồng bộ với cây xanh, công viên, hệ thống thoát nước, thu gom rác và xử lý nước thải. Đô thị càng phát triển thì môi trường sống càng phải tốt hơn” - bà Đài nói.

Quan điểm PTĐT vì con người được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai vào ngày 18-5-2026. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Đồng Nai hướng tới những chuẩn mực phát triển cao hơn, làm cho thành phố phát triển cao hơn, văn minh hơn, “sáng, xanh, sạch, đẹp, đáng sống hơn”. Theo đó, một thành phố phát triển không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế, thu nhập hay những công trình hiện đại mà trước hết là chất lượng cuộc sống của người dân.

Từ định hướng đó, môi trường sống cần được xem là một phần quan trọng của chất lượng đô thị. Thành phố hiện đại không chỉ có những tòa nhà cao tầng, tuyến đường lớn hay các khu đô thị mới mà còn phải có không gian xanh, công viên, môi trường trong lành và hệ thống hạ tầng phục vụ tốt đời sống người dân.

Ðể thành phố trở nên đáng sống

Đồng Nai có lợi thế lớn về sông, hồ, rừng và các vùng sinh thái. Nếu được bảo tồn và khai thác hợp lý, những giá trị tự nhiên này không chỉ tạo nên cảnh quan mà còn trở thành một phần bản sắc của đô thị.

Khu vực công viên Biên Hùng, phường Trấn Biên. Ảnh: Hoàng Lộc

Thực tế cũng cho thấy, Đồng Nai được thiên nhiên ưu đãi với hệ sinh thái sông, hồ, núi rừng phong phú, trong đó có sông Đồng Nai, hồ Trị An, núi Chứa Chan, Vườn quốc gia Cát Tiên, rừng Mã Đà... Đây là những tài nguyên quý giá gắn với lịch sử, văn hóa và sự phát triển của vùng đất.

Đáng chú ý, tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp do Thành ủy Đồng Nai tổ chức ngày 3-6-2026, lãnh đạo Thành ủy cũng yêu cầu tăng cường quản lý, bảo vệ hành lang sinh thái sông Đồng Nai; xử lý tình trạng phân lô bán nền, xây dựng tự phát và các dự án nhỏ lẻ ảnh hưởng đến cảnh quan, môi trường. Đồng thời, việc quy hoạch khu vực ven sông phải bảo đảm phục vụ lợi ích cộng đồng, phát triển không gian công cộng và cảnh quan sinh thái bền vững.

Đây là yêu cầu đáng chú ý khi đặt trong mối liên hệ với Nghị quyết số 16. Nghị quyết xác định quy hoạch và phát triển sông Đồng Nai trở thành trục không gian chiến lược, giữ vai trò trung tâm về sinh thái, văn hóa, cảnh quan và phát triển đô thị.

Như vậy, sông Đồng Nai không đơn thuần là một yếu tố địa lý mà cần được nhìn nhận như một phần của không gian xanh và bản sắc đô thị. Những hành lang sinh thái, mặt nước, không gian ven sông nếu được bảo vệ tốt sẽ góp phần tạo cảnh quan, điều hòa môi trường, phục vụ cộng đồng và nâng cao sức hấp dẫn của thành phố.

Ông Nguyễn Xuân Anh, ở phường Trảng Dài rất đồng tình với định hướng xây dựng Đồng Nai thành đô thị xanh, thông minh và đáng sống. Ông Anh mong rằng những định hướng đó được thể hiện ngay trong từng khu dân cư, từng tuyến đường và công trình.

“Một khu đô thị mới không chỉ có nhà ở mà cần được quy hoạch đồng bộ trường học, công viên, cây xanh, giao thông, hệ thống thoát nước, thu gom và xử lý rác thải. Nếu những yêu cầu này được tính toán ngay từ đầu, thành phố sẽ tránh được nhiều bất cập khi dân số tăng lên” - ông Anh chia sẻ.

Theo luật sư Ngô Văn Định, Đoàn Luật sư thành phố, Luật PTĐT tạo thêm hành lang pháp lý cho việc tổ chức không gian và huy động nguồn lực PTĐT; nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào việc các quy hoạch, dự án được triển khai đồng bộ, bảo đảm lợi ích lâu dài của cộng đồng. Luật PTĐT mở thêm hành lang pháp lý, Nghị quyết số 16 xác định tầm nhìn dài hạn, còn quy hoạch và cách tổ chức thực hiện sẽ quyết định diện mạo thành phố Đồng Nai trong tương lai.

Từ luật đến nghị quyết, từ định hướng của lãnh đạo đến mong muốn của người dân, điểm chung là yêu cầu PTĐT phải hướng đến chất lượng sống. Để làm được điều đó, những vấn đề về môi trường, không gian xanh, cảnh quan, hạ tầng kỹ thuật và không gian công cộng đang được thành phố tính toán ngay trong quy hoạch và quá trình đầu tư, chứ không chờ đến khi phát sinh bất cập mới khắc phục.