Nuôi thủy sản tập trung - hướng phát triển bền vững

Xây dựng các mô hình ứng dụng công nghệ nuôi sông trong ao giúp người dân dễ dàng trong quản lý môi trường, dịch bệnh và thu hoạch.

PTĐT - Những năm qua, các cấp, các ngành liên quan của tỉnh cùng các địa phương đã tập trung chỉ đạo huy động nguồn vốn đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng để hình thành các vùng sản xuất nuôi thủy sản tập trung, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Nhờ vậy, tỉnh đã khai thác có hiệu quả tiềm năng diện tích mặt nước, nâng cao năng suất, giá trị sản phẩm, hướng đến phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững.

Với mục tiêu năm 2020 ngành thủy sản có tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 8,8%/năm, duy trì ổn định diện tích nuôi trên 10.500 nghìn ha, tổng sản lượng đạt trên 40 nghìn tấn, tạo việc làm cho 10 ngàn lao động, tỉnh đã xác định quy hoạch vùng sản xuất thủy sản tập trung gắn với chuyển dịch cơ cấu giống theo hướng nâng cao năng suất, giá trị sản phẩm là giải pháp hiệu quả. Đến nay, toàn tỉnh có 54 khu nuôi thủy sản tập trung với tổng diện tích trên 1.300ha tại các huyện: Lâm Thao, Tam Nông, Thanh Thủy, Cẩm Khê… trong đó có 11 khu ương nuôi tập trung với quy mô trên 225ha tăng gấp 2 lần so với năm 2011.
Hàng năm các khu ương nuôi tập trung đã cung ứng ra thị trường trên 1,6 tỷ con giống thủy sản các loại, chủ yếu là cá truyền thống như trắm, trôi, mè... Đối với các loại giống đặc sản, người dân lựa chọn các cơ sở uy tín, đảm bảo chất lượng ở các tỉnh lân cận để ương nuôi lên cá bột. Song song với các khu ương nuôi giống thủy sản, các khu nuôi thủy sản tập trung cũng đã phát huy được vai trò, khẳng định hiệu quả của việc quy hoạch vùng sản xuất. Sản lượng nuôi thủy sản ở các khu nuôi tập trung chiếm trên 23% tổng sản lượng thủy sản của toàn tỉnh. Huyện Lâm Thao có diện tích nuôi thủy sản trên 800ha, trong đó diện tích chuyên canh 530ha. Với diện tích nuôi thủy sản lớn, huyện đã rà soát diện tích ở từng địa phương, tiến hành phân khu và thực hiện quy hoạch thành công 7 vùng nuôi thủy sản tập trung với tổng diện tích 214ha với sự tham gia của trên 300 hộ. Về khu nuôi thủy sản tập trung Đồng Trẩu, xã Thạch Sơn - nơi có diện tích vùng nuôi thủy sản tập trung lớn nhất huyện Lâm Thao với trên 65ha liền kề của 122 hộ chúng tôi được biết, nhiều hộ đã tiến hành dồn đổi diện tích ao để tạo diện tích lớn, thuận tiện cho việc quản lý và chăm sóc. Đồng chí Lê Tùng Lâm- Phó Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện chia sẻ: “Việc quy hoạch sản xuất thủy sản tập trung sẽ giúp người dân có tâm lý yên tâm sản xuất, đầu tư cơ sở hạ tầng, hệ thống trang thiết bị máy móc và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật phát triển các mô hình nuôi thủy sản theo hướng bền vững. Đồng thời, tạo sự liên kết giữa các hộ để chia sẻ kinh nghiệm kỹ thuật nuôi, mua chung thức ăn, giống thủy sản của các cơ sở uy tín, đảm bảo tiêu chuẩn và tăng tính liên kết để tìm đầu ra cho sản phẩm, hạn chế sự ép giá của thương lái. Thời gian tới, huyện tiếp tục rà soát diện tích, cơ cấu lại sản xuất thủy sản theo hướng nâng cao giá trị và lợi nhuận kinh tế cho người dân”.Cùng với quy hoạch vùng sản xuất tập trung, huyện Lâm Thao cũng khuyến khích người dân chuyển đổi cơ cấu giống thủy sản phù hợp với tình hình thực tế. Nhiều hộ dân đã chuyển đổi diện tích ao nằm xen kẽ trong khu dân cư, nguồn nước không thuận lợi cho nuôi cá sang nuôi ốc nhồi thương phẩm. Ông Lê Việt Dũng, ở khu Bồng Lạng, xã Phùng Nguyên cho biết: “Nuôi ốc nhồi có ưu điểm là tận dụng được diện tích ao nuôi nhỏ lẻ, nguồn nước chỉ cần ổn định độ PH chứ không cần dòng chảy thường xuyên liên tục như nuôi cá nên phù hợp với những ao nuôi nằm xen canh trong khu dân cư. Từ năm 2018 đến nay, số hộ nuôi ốc nhồi thương phẩm trên địa bàn huyện ngày càng tăng, hiện có trên 30 hộ nuôi, cho hiệu quả kinh tế khoảng 50 triệu đồng/sào/năm”.

Gia đình ông Lê Việt Dũng, ở khu Bồng Lạng, xã Phùng Nguyên, huyện Lâm Thao chuyển đổi diện tích nuôi cá kém hiệu quả sang nuôi ốc nhồi thương phẩm, cho hiệu quả kinh tế khoảng 50 triệu đồng/sào/năm.

Sự chuyển dịch cơ cấu giống theo hướng tích cực khiến chất lượng thủy sản tăng lên, đây cũng là yếu tố góp phần giúp người dân xóa bỏ tư tưởng sản xuất nhỏ lẻ, mạnh ai người nấy làm thay vào đó là hình thành các trang trại, hợp tác xã, doanh nghiệp, khu nuôi tập trung, từng bước tạo dựng thương hiệu, địa vị pháp lý trong giao dịch mua bán. Toàn tỉnh hiện có 141 trang trại, 12 hợp tác xã, 5 doanh nghiệp tham gia phát triển sản xuất thủy sản tăng (tăng 69 trang trại, 8 hợp tác xã, 5 doanh nghiệp so với 2013). Trong đó, có 2 doanh nghiệp được chứng nhận VietGAP với quy mô 72 lồng; 22 hộ, nhóm hộ được cấp giấy chứng nhận ATTP với quy mô 362 lồng. Ngành thủy sản của tỉnh ngày càng phát triển, các dịch vụ cung cấp thức ăn thuốc thú y thủy sản và ngư cụ phục vụ cho ương nuôi, đánh bắt cũng từng bước được hình thành. Trước đó vào thời điểm năm 2011, trên địa bàn tỉnh chưa có đại lý cung ứng thức ăn công nghiệp, người dân chủ yếu dựa vào thức ăn từ tự nhiên đến nay đã có 7 đại lý cấp I; 27 cơ sở, đại lý cấp II của 11 hãng thức ăn công nghiệp. Trung bình mỗi năm sản lượng thức ăn công nghiệp cung ứng cho người nuôi khoảng 30 nghìn tấn. Dịch vụ cung ứng thuốc thú y thủy sản, hóa chất, chế phẩm sinh học… cũng đã đáp ứng được nhu cầu sản xuất. Những lợi ích tích cực trong việc quy hoạch vùng sản xuất tập trung gắn với tái cơ cấu lĩnh vực thủy sản không chỉ là tín hiệu vui cho người dân mà còn tạo điều kiện thuận lợi để tỉnh và các cơ quan chuyên môn thực hiện có hiệu quả các giải pháp về khoa học kỹ thuật, khuyến ngư và đào tạo nhân lực. Công tác kiểm tra định kỳ, giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh giống thủy sản, hướng dẫn người dân sử dụng con giống, áp dụng các quy trình, định mức kinh tế kỹ thuật, quản lý môi trường ao nuôi, phòng trừ dịch bệnh trên địa bàn tỉnh cũng trở nên đơn giản và thuận tiện hơn. Ông Nguyễn Thanh Tùng - Chi cục trưởng Chi cục thủy sản cho biết: “Thời gian tới, Chi cục tiếp tục khuyến khích người dân mở rộng diện tích nuôi thâm canh công nghiệp, bán công nghiệp lên trên 2.000ha; nâng cao tỷ lệ giống đặc sản, bản địa trong cơ cấu giống nuôi. Tăng cường quản lý phát triển cá lồng có kiểm soát, chú trọng phát triển mô hình nuôi cá lồng thâm canh trong các hồ chứa, giảm quy mô nuôi trên sông Đà; tiếp tục xây dựng các mô hình nuôi ứng dụng công nghệ nuôi sông trong ao gắn với các hồ chứa có quy mô dưới 5ha trở lên. Đồng thời, quản lý và khai thác có hiệu quả các dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nuôi thủy sản tập trung, phát triển thủy sản ở các khu vực đồng chiêm trũng và các công trình thủy lợi lớn như đập Ngòi Lao, hồ Ngòi Giành để có kế hoạch thu hút các tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng bờ vùng, bờ thửa theo hướng bền vững”.