Nhân nuôi loài gà quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng trong tự nhiên

Ông Bạch Thanh Hải, Giám đốc Ban quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu - Khe Nước Trong (tỉnh Quảng Trị) cho biết, đơn vị đang phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Việt thực hiện dự án bảo tồn, nhân nuôi gà lôi lam mào trắng quý hiếm.

Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu - Khe Nước Trong làm việc với Trung tâm bảo tồn Thiên Nhiên Việt và Quỹ đối tác về các hệ sinh thái trọng yếu (CEPF) với mục tiêu hợp tác, huy động nguồn lực quốc tế cho công tác bảo tồn thiên nhiên.

Theo ông Hải, gà lôi lam mào trắng là loài đặc hữu ở khu vực rừng Trung Trường Sơn. Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu - Khe Nước Trong là khu vực từng ghi nhận sự phân bố của loài gà này. Nhưng hơn 20 năm qua, sau hàng loạt đợt bẫy ảnh, khảo sát nghiên cứu vẫn chưa phát hiện lại cá thể gà lôi lam mào trắng nào trong tự nhiên thuộc lâm phần.

Loài gà này hiện được xếp ở mức cực kỳ nguy cấp (CR) trong Sách đỏ của IUCN (Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế). Đây là mức báo động cao nhất trước khi bị coi là tuyệt chủng. Nhiều chuyên gia lo ngại loài này có thể đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên.

Động Châu – Khe Nước Trong là khu vực từng ghi nhận sự phân bố của loài gà lôi lam mào trắng.

Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu - Khe Nước Trong được đánh giá có sự đa dạng sinh học rất cao, là nơi sinh sống của nhiều loài động, thực vật nguy cấp, quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng cần bảo tồn. Khu vực này cũng sở hữu nhiều sinh cảnh sống phù hợp cho gà lôi lam mào trắng và được đánh giá là một trong những khu vực then chốt cho nỗ lực bảo tồn và phục hồi loài gà này trong tự nhiên.

Động Châu - Khe Nước Trong là một trong những khu vực đầu tiên được chọn để thực hiện Chương trình bảo tồn nhân nuôi gà lôi lam mào trắng. Các hoạt động chủ yếu của dự án là xây dựng vận hành trạm nhân nuôi bảo tồn gà lôi lam mào trắng và trung tâm giáo dục môi trường. Chuẩn bị nguồn giống với số lượng, chất lượng phù hợp cho chương trình tái thả, phục hồi loài này trong tự nhiên. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức và sự tham gia của cộng đồng trong việc bảo vệ động vật hoang dã nói chung, gà lôi lam mào trắng nói riêng.

Các nhà khoa học khảo sát hệ sinh thái ở Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu - Khe Nước Trong.

Để đáp ứng việc nhân nuôi, Công ty TNHH MTV Bảo tồn Thiên nhiên Việt tiến hành xây dựng "Trạm nhân nuôi bảo tồn gà lôi lam mào trắng và Trung tâm Giáo dục môi trường" tại bản Bang, xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị.

Hiện chuồng trại nhân nuôi gà lôi lam mào trắng đã hoàn thành, sẵn sàng đón nhận gà giống bố mẹ sẽ chuyển từ châu Âu về trong nửa đầu năm 2025. Các chuyên gia sẽ áp dụng biện pháp nhân nuôi sinh sản tự nhiên, cho gà mẹ tự ấp và nuôi con. Cùng với đó huấn luyện cho gà các tập tính hoang dã, thích nghi với khí hậu vùng sinh cảnh từng ghi nhận loài này trú ngụ.

Hạng mục chuồng nuôi đã hoàn thành, sẵn sàng đón gà giống để thực hiện chương trình.

Dự kiến khoảng năm 2027, những con gà lôi lam mào trắng đầu tiên sẽ được thả về môi trường tự nhiên tại Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu - Khe Nước Trong. Tiếp đó, các đơn vị liên quan sẽ thực hiện giám sát, bảo vệ gà tránh tác động của săn bắt. Cùng với đó, đánh giá sự thích nghi, sinh trưởng của những cá thể mới này trong tự nhiên.

Song song với hoạt động của các nhà khoa học là việc nâng cao nhận thức và sự chung tay của cộng đồng. Qua tuyên truyền, người dân hiểu và cùng chung tay bảo vệ gà lôi lam mào trắng. Từ mối đe dọa của loài gà quý hiếm, người dân địa phương sẽ góp sức vào việc nhân nuôi và bảo vệ loài này sinh trưởng an toàn dưới tán rừng Trường Sơn.

Hùng Trần