Mỹ ôm đồm hai 'chảo lửa' cùng lúc tại Geneva?

Quang cảnh khách sạn Intercontinental tại Geneva (Thụy Sĩ), nơi diễn ra vòng đàm phán mới giữa các phái đoàn Nga, Ukraine và Mỹ vào ngày 17/2 nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt cuộc xung đột kéo dài 4 năm qua. Một nguồn tin thân cận với phái đoàn Nga tiết lộ, các cuộc thảo luận do Mỹ làm trung gian giữa quan chức Ukraine và Nga diễn ra "rất căng thẳng". Tuy nhiên, người này cũng cho biết các cuộc họp sẽ tiếp tục vào ngày 18/2. Ảnh: AFP

Ngày 17/2, Geneva (Thụy Sĩ) chứng kiến một lịch trình ngoại giao dày đặc và có phần "kỳ lạ". Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff cùng con rể Tổng thống Trump là Jared Kushner đã phải thực hiện ngoại giao con thoi, di chuyển liên tục giữa hai địa điểm đàm phán khác nhau để giải quyết hai cuộc xung đột riêng biệt.

Giới chuyên gia nhận định, việc dồn hai hồ sơ nóng bỏng vào cùng một ngày với cùng một đội ngũ đàm phán làm dấy lên lo ngại về sự quá tải và thiếu chiều sâu.

Một quan chức khu vực thân cận với giới lãnh đạo Iran ví von: "Cách tiếp cận này giống như một phòng cấp cứu với hai bệnh nhân nguy kịch, nhưng chỉ có một bác sĩ duy nhất chạy qua chạy lại. Người này không thể dành sự chú ý liên tục cho bất kỳ ai, làm tăng nguy cơ thất bại cho cả hai ca".

Brett Bruen, cựu cố vấn ngoại giao thời chính quyền Obama, nhận xét: "Ông Trump dường như đang tập trung vào số lượng hơn là chất lượng, thay vì đi sâu vào những chi tiết khó khăn của ngoại giao. Giải quyết cả hai vấn đề cùng lúc, cùng chỗ chẳng mang lại nhiều ý nghĩa".

Màn "chào sân" tại Geneva bắt đầu với hồ sơ Iran. Sau 3 tiếng rưỡi thảo luận gián tiếp qua trung gian Oman, cả hai bên ghi nhận một số tiến triển nhưng không có thỏa thuận đột phá nào sắp xảy ra. Ngay sau đó, không chút nghỉ ngơi, phái đoàn Mỹ di chuyển thẳng từ phái bộ Oman sang khách sạn Intercontinental để bắt đầu đàm phán về xung đột Nga - Ukraine.

Giới quan sát cho rằng kỳ vọng về một bước đột phá trong cuộc chiến tại châu Âu là rất thấp. Việc ông Trump, người luôn tự hào về khả năng "đạt thỏa thuận" và tham vọng giải Nobel Hòa bình, sắp xếp các cuộc gặp này một cách vội vã khiến nhiều người lo ngại.

Sự vắng mặt của Ngoại trưởng Marco Rubio - nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ - tại Geneva cũng là một điểm gây tranh cãi. Thay vào đó, trọng trách được đặt lên vai Steve Witkoff và Jared Kushner - hai nhân vật xuất thân từ giới kinh doanh bất động sản New York và là thân tín của ông Trump.

Mohanad Hajj-Ali từ Trung tâm Carnegie Trung Đông tại Beirut bày tỏ sự lo ngại: "Việc giao cho một nhóm gồm ông Witkoff và ông Kushner nhiệm vụ giải quyết tất cả các vấn đề của thế giới, thành thật mà nói, là một thực tế gây sốc".

Các chuyên gia lo ngại họ thiếu chiều sâu kiến thức và kinh nghiệm để đối đầu với những nhà đàm phán lão luyện như Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi hay các đối tác Nga.

Phản bác lại các chỉ trích, người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly khẳng định ông Trump và đội ngũ của mình "đã làm nhiều hơn bất cứ ai để đưa các bên lại gần nhau nhằm chấm dứt giết chóc".

Các quan chức chính quyền Mỹ lâu nay vẫn bảo vệ vai trò của Witkoff và Kushner, viện dẫn kỹ năng đàm phán và sự tin tưởng tuyệt đối mà Tổng thống dành cho họ. Ông Witkoff thậm chí còn được mệnh danh là "đặc phái viên cho mọi thứ" nhờ phạm vi hoạt động rộng khắp.

Tuy nhiên, với việc bộ máy ngoại giao chuyên nghiệp tại Bộ Ngoại giao và Hội đồng An ninh Quốc gia bị cắt giảm nhân sự dưới thời ông Trump, nhiều nhà phân tích lo ngại Mỹ đang thiếu đi những "người trong nghề" để xử lý các vấn đề sống còn của thế giới.

Hoàng Bách