Mùa Xuân của Mẹ

Nội dung: Khánh Ly / Trình bày: Hồng Toại • 08/02/2026

---------------o0o---------------

Trong căn nhà nhỏ ấm mùi hương trầm giữa những ngày đầu Xuân gợi hương vị Tết và sự sum vầy, Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Kim Oanh – người đã hiến dâng hai người con trai cho Tổ quốc – lặng lẽ ngồi bên con cháu, mỉm cười hiền hậu. Mùa Xuân của mẹ không chỉ là mùa của đất trời đổi mới, mà còn là mùa của ký ức lắng sâu theo năm tháng, của yêu thương, của sự tri ân sâu nặng mà Đảng, Nhà nước và nhân dân dành cho những hy sinh lặng thầm suốt một đời người.

Đầu năm mới, khi nắng Xuân dịu dàng trải xuống từng con phố, chúng tôi đến ngôi nhà nhỏ của Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Kim Oanh ở khối Hồng Vinh, phường Trường Vinh. Không gian tĩnh lặng, ấm áp đến lạ. Mái tóc bạc phơ, ánh mắt hiền từ và nụ cười đôn hậu của mẹ gợi lên hình ảnh người phụ nữ Việt Nam tảo tần, kiên trung, “biết hy sinh mà chẳng nói nhiều lời”.

Bên ấm chè xanh nghi ngút khói, mẹ Oanh chậm rãi kể cho chúng tôi nghe về niềm vui lớn nhất trong năm qua, một món quà tinh thần vô giá. Đó là buổi chiều mùa Thu, khi Tổng Bí thư Tô Lâm cùng đoàn công tác Trung ương và tỉnh Nghệ An đến thăm mẹ và gia đình tại nhà riêng.

Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm và đoàn công tác trò chuyện, thăm hỏi, động viên Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Kim Oanh. Ảnh: Thành Cường

Mẹ nhớ rất rõ cái nắm tay ấm áp, lời hỏi han ân cần về sức khỏe của Tổng Bí thư; nhớ sự trân trọng mà người đứng đầu của Đảng dành cho một người mẹ bình dị nơi phố nhỏ. Trong không khí gần gũi, thân tình, Tổng Bí thư bày tỏ lòng tri ân trước những hy sinh của mẹ và gia đình, chúc mẹ sống vui, sống khỏe, tiếp tục là điểm tựa tinh thần cho con cháu.

Bức ảnh lưu niệm chụp cùng đoàn công tác của Trung ương và tỉnh Nghệ An, trong đó có Tổng Bí thư Tô Lâm; Đại tướng Phan Văn Giang – Bộ trưởng Bộ Quốc phòng… được con cháu mẹ trân trọng đặt ở nơi trang trọng nhất trong nhà.

Với mẹ Oanh và gia đình, đó không chỉ là niềm vinh dự mà còn là minh chứng sống động cho mạch nguồn tri ân của dân tộc – mạch nguồn chưa bao giờ vơi cạn trong dòng chảy lịch sử.

Tổng Bí thư Tô Lâm và Đại tướng Phan Văn Giang - Bộ trưởng Bộ Quốc phòng tặng quà đến Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Kim Oanh. Ảnh: Thành Cường

Xuân này, Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Kim Oanh đã bước vào tuổi 93, trí nhớ không còn mạch lạc, nhưng từ những mảnh ghép ký ức của mẹ và chia sẻ của người thân, chân dung người mẹ giàu đức hy sinh dần hiện rõ.

Sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng ở xã Hưng Tiến (Hưng Nguyên cũ) nay là xã Lam Thành (tỉnh Nghệ An), tuổi trẻ của mẹ gắn với những năm tháng miệt mài lao động tại Hợp tác xã may mặc Thống Nhất. Mười chín tuổi, mẹ nên duyên với thầy giáo Nguyễn Ngọc Hoan dạy Toán hiền lành, mực thước, yêu nghề, thương trò có tiếng ở thành phố Vinh cũ. Tám người con (5 trai, 3 gái), lần lượt chào đời trong hoàn cảnh còn nhiều khó khăn, thiếu thốn.

Mẹ Nguyễn Thị Kim Oanh và con gái Nguyễn Thị Kim Thanh. Ảnh: K.L

Khi chiến tranh biên giới Tây Nam nổ ra, hưởng ứng lời kêu gọi của Tổ quốc, anh Nguyễn Ngọc Hà (sinh năm 1958 - con trai thứ 3 của mẹ) nhập ngũ năm 1978, dù trong tay đã có giấy báo trúng tuyển khoa Toán, Trường Đại học Sư phạm Vinh (nay là Đại học Vinh), trở thành lính trinh sát. Không lâu sau, người em kế tiếp là Nguyễn Ngọc Hải (sinh năm 1960) cũng tình nguyện lên đường, trở thành lính đặc công. Hai lần tiễn con đi, mẹ Oanh chờ các con trở về, chờ một mùa Xuân đoàn tụ. Nhưng mùa Xuân ấy đã dừng lại ở tuổi đôi mươi của các anh...

Tháng 2/1979, liệt sĩ Nguyễn Ngọc Hà hy sinh tại Campuchia. Hai năm sau, ngày 20/10/1981, liệt sĩ Nguyễn Ngọc Hải ngã xuống khi đang làm nhiệm vụ quốc tế cao cả để lại những khoảng trống không gì bù đắp nổi trong lòng mẹ. Nhưng trong sâu thẳm, mẹ vẫn tự hào: "Các con đã sống, chiến đấu, hoàn thành nghĩa vụ cao cả của một người lính, góp phần gìn giữ hòa bình, hữu nghị giữa hai dân tộc Việt Nam – Campuchia".

Vượt lên mất mát, mẹ gượng dậy bằng nghị lực phi thường. Mẹ hiểu mình phải sống mạnh mẽ để làm chỗ dựa cho những đứa con còn lại đang tuổi ăn, tuổi học, để chồng yên tâm cống hiến cho sự nghiệp trồng người.

Mẹ Nguyễn Thị Kim Oanh trò chuyện cùng con gái và con rể. Ảnh: K.L

Ở Hợp tác xã may mặc Thống Nhất, mẹ Oanh nổi tiếng là xã viên chăm chỉ, khéo tay. Các phong trào “cắt nhanh”, “may đẹp”, “vá giỏi” đều có dấu ấn của mẹ. Những đường kim mũi chỉ không chỉ nuôi sống gia đình mà còn góp phần nâng cao năng suất, xây dựng hợp tác xã phát triển vững mạnh.

Sau này khi HTX giải thể, mẹ lui về chăm sóc gia đình. Tuổi cao, mắt mờ, tay run, nhưng mỗi khi nhìn thấy kim, chỉ, kéo, vải vóc, mẹ vẫn vô thức chạm vào – như một phản xạ tự nhiên của cả đời gắn bó. Trong khối xóm, mẹ luôn được kính trọng bởi lối sống giản dị, chan hòa, giàu nghĩa tình.

Năm 2014, mẹ Nguyễn Thị Kim Oanh được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng. Đó là sự ghi nhận xứng đáng cho những hy sinh thầm lặng, kiên cường của người mẹ "hai lần khóc thầm lặng lẽ".

Ở mẹ Oanh, người ta không thấy sự bi lụy hay kể công. Chỉ có sự bình thản của một người phụ nữ đã quen với hy sinh, quen với việc giấu nỗi đau vào sâu trong lòng để làm điểm tựa cho con, cháu.

Chị Nguyễn Thị Kim Thanh – con gái thứ 6 hiện đang sống cùng mẹ kể rằng, hồi trẻ, mẹ Oanh trắng trẻo, hiền hậu nên được mọi người gọi là “Oanh Bông". Dẫu đông con, vất vả, nhưng ông bà luôn yêu thương, gắn bó như hình với bóng. Những buổi tối dắt tay nhau đi xem phim, xem kịch, nghe dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh vẫn là ký ức đẹp đẽ của gia đình.

Cán bộ MTTQ phường Trường Vinh trò chuyện với mẹ Nguyễn Thị Kim Oanh cùng con gái và con rể. Ảnh: K.L

Khi cụ Hoan qua đời do bệnh hiểm nghèo, mẹ Oanh về sống cùng gia đình chị Thanh. Bên cạnh vòng tay con cháu, những năm qua, mẹ luôn nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương và đoàn thể các cấp. Bên cạnh đó, mẹ còn được cơ quan Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An phụng dưỡng nhiều năm nay.

Vào dịp lễ, Tết, cán bộ, phóng viên, nhân viên Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An đã thường xuyên tới thăm hỏi, động viên mẹ và người thân trong gia đình. “Những nghĩa cử ấm áp ấy là sự an ủi to lớn để mẹ chúng tôi tiếp tục sống vui, khỏe, sum vầy bên con cháu”- chị Nguyễn Thị Kim Thanh xúc động.

Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An thăm hỏi, trao quà cho Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Kim Oanh tại phường Trường Vinh. Ảnh tư liệu: Xuân Thương

Đồng chí Phan Văn Thắng - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, Phó Tổng Biên tập Báo và Phát thanh, Truyền hình Nghệ An cùng các thành viên trong đoàn thăm, tặng quà tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Kim Oanh). Ảnh tư liệu: Thu Hương

Đoàn viên thanh niên bày tỏ lòng biết ơn đối với người mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Kim Oanh. Ảnh: Xuân Thương

Ở tuổi xưa nay hiếm, niềm hạnh phúc lớn nhất của mẹ Nguyễn Thị Kim Oanh là thấy con cái có cuộc sống ổn định, gia đình yên ấm; 13 cháu và 10 chắt ngoan ngoãn, hiếu thuận.

Cuộc đời mẹ cũng như bao Mẹ Việt Nam anh hùng khác – lặng lẽ nhận về mất mát, để đất nước có những mùa Xuân hòa bình...