Kỳ tích đáng tự hào của hai học sinh ở bản Đoòng

Những đứa trẻ lớn lên giữa núi rừng, nhiều khi chỉ biết đến thế giới bên ngoài qua những câu chuyện kể của người lớn sau mỗi lần băng rừng ra trung tâm xã. Thế nhưng, từ bản làng xa xôi ấy, hai học sinh người Bru – Vân Kiều đã mang những ý tưởng sáng tạo từ chính cuộc sống vùng cao đến các cuộc thi khoa học và khởi nghiệp, ghi dấu ấn đáng tự hào.

Bản Đoòng được xem là nơi "biệt lập" giữa đại ngàn Trường Sơn

Những bước chân vượt núi đến lớp học

Con đường đến trường của nhiều học sinh ở bản Đoòng vẫn là những lối mòn xuyên rừng. Mùa mưa phải lội suối, mùa nắng phải vượt những con dốc dài. Hành trình tìm con chữ vì thế chưa bao giờ là điều dễ dàng. Trong điều kiện còn nhiều thiếu thốn, khát vọng học tập của học sinh nơi đây vẫn âm thầm lớn lên qua từng lớp học nhỏ giữa rừng sâu.

Đề tài “Lừa đảo trên không gian mạng – phương pháp nhận diện và bảo vệ bản thân bằng nâng cao kỹ năng sống” đạt giải Nhì cuộc thi Nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp tỉnh dành cho học sinh trung học.

Trong số đó, hai em Nguyễn Thị Ne và Nguyễn Văn Lụt, học sinh lớp 8 Trường PTDTBT TH – THCS Tân Trạch (xã Thượng Trạch), đã tạo nên dấu ấn đáng tự hào với những ý tưởng sáng tạo xuất phát từ chính cuộc sống của mình.

Từ những quan sát trong quá trình học tập, Lụt cùng các bạn đã thực hiện đề tài “Lừa đảo trên không gian mạng – phương pháp nhận diện và bảo vệ bản thân bằng nâng cao kỹ năng sống”. Ý tưởng xuất phát từ thực tế học sinh vùng cao ngày càng tiếp cận internet nhưng chưa có nhiều kỹ năng nhận diện các chiêu trò lừa đảo trên mạng.

Những đứa trẻ bàn Đoòng lớn lên với những trò chơi tự tưởng tượng, nhũng thứ đồ chơi dành cho trẻ em đó là một thứ "xa xỉ" mà nhiều đứa trẻ chưa bao giờ được nhìn thấy. Ở đó, các em không được xem ti vi, không được xem điện thoại hay tiếp cận công nghệ số đang cập nhật từng giờ...

Chia sẻ về đề tài, Lụt nói: “Ở vùng cao, nhiều bạn bắt đầu dùng điện thoại và mạng xã hội nhưng chưa hiểu hết những nguy cơ trên mạng. Chúng em muốn xây dựng những bài học đơn giản để giúp các bạn nhận biết lừa đảo và biết cách bảo vệ mình.”

Từ ý tưởng ban đầu ấy, nhóm học sinh đã xây dựng chương trình giáo dục kỹ năng sống với nhiều tình huống thực tế, giúp học sinh nhận diện các dấu hiệu lừa đảo, biết cách kiểm chứng thông tin và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống nghi ngờ.

Thầy Nguyễn Thanh Bình, giáo viên hướng dẫn đề tài, nhận xét: “Điều đáng quý là các em xuất phát từ chính cuộc sống của mình để hình thành ý tưởng. Những nội dung các em xây dựng không chỉ có giá trị học tập mà còn rất thiết thực với học sinh vùng cao – nơi các em đang bắt đầu tiếp cận môi trường số.”

Trong điều kiện đó, đề tài khoa học của 2 học sinh bản Đoòng đạt giải khoa học kỹ thuật là thành tích đáng tự hào của các em

Khởi nghiệp từ sản vật đại ngàn

Không chỉ dừng lại ở nghiên cứu khoa học, các học sinh vùng cao còn mang đến những ý tưởng khởi nghiệp gắn với chính tài nguyên của quê hương. Dự án “Đặc sản đại ngàn Thượng Trạch” của nhóm học sinh Trường PTDTBT TH – THCS Tân Trạch đã thu hút sự quan tâm tại cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” lần thứ VIII.

Ý tưởng xuất phát từ thực tế tại xã Thượng Trạch – nơi có nguồn măng nứa và chuối rừng dồi dào nhưng phần lớn chỉ được bán tươi cho thương lái với giá thấp. Từ trăn trở đó, nhóm học sinh đã đề xuất mô hình chế biến sâu với các sản phẩm như măng khô, măng ngâm chua cay và chuối sấy, nhằm nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Đường đến bản Đoòng chỉ là những bước chân băng rừng lội suối

Dự án “Đặc sản đại ngàn Thượng Trạch” đạt giải Nhì cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” lần thứ VIII ở lĩnh vực Nông nghiệp – môi trường – năng lượng.

Em Nguyễn Thị Ne chia sẻ: Bà con trong bản thường bán măng và chuối tươi nên thu nhập không cao. Nhóm em nghĩ nếu chế biến thành sản phẩm khô thì có thể bảo quản lâu hơn và giúp bà con bán được giá tốt hơn.

Dự án còn hướng tới sản xuất sạch, ứng dụng công nghệ sấy lạnh, hút chân không và gắn mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm, góp phần nâng cao niềm tin của người tiêu dùng.

Thầy giáo hướng dẫn và hai học sinh tiếp cận thông tin xây dựng đề tài khoa học

“Chúng em mong muốn kết hợp chế biến nông sản với trải nghiệm du lịch rừng – nơi du khách có thể cùng người dân vào rừng tìm măng, hái chuối và tìm hiểu văn hóa bản địa. Theo tính toán của nhóm, mô hình có thể tạo nguồn thu ổn định và mở ra cơ hội việc làm cho người dân địa phương”, Ne cho biết.

Thầy giáo Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường PTDTBT TH – THCS Tân Trạch, cho biết: Học sinh ở các bản vùng cao đi học rất vất vả, nhiều em phải đi bộ qua rừng, qua suối mới đến trường. Vì vậy những thành tích các em đạt được tại các cuộc thi là điều rất đáng trân trọng. Quan trọng hơn, các em đã biết suy nghĩ, tìm cách giải quyết những vấn đề từ chính cuộc sống của bản làng mình.

Giữa đại ngàn Trường Sơn, nơi con đường đến trường vẫn còn nhiều gian nan, những thành tích mà các học sinh bản Đoòng đạt được không chỉ là niềm tự hào của nhà trường mà còn cho thấy khát vọng vươn lên mạnh mẽ của thế hệ trẻ vùng cao.

Mỗi chuyến "hành quân" đến với bản Đoòng để hòa mình vào điều kiện sống của bà con là trải nghiệm khó quên của cán bộ, của du khách thập phương

Từ những lớp học nhỏ giữa rừng sâu, những ý tưởng giản dị nhưng giàu tính thực tiễn đang được nuôi dưỡng từng ngày. Và biết đâu, từ những hạt mầm sáng tạo ấy, một ngày không xa sẽ nảy nở thành những giải pháp thiết thực, góp phần làm đổi thay cuộc sống nơi bản làng xa xôi.

VĨNH QUÝ