'Kinh tế tầm thấp' khởi động

Việc sử dụng các thiết bị bay không người lái để phun thuốc, bón phân cho cây trồng hiện nay đã khá phổ biến ở các địa phương

"Xuống tiền" thử nghiệm

Cuối năm 2025 CT Group công bố đầu tư Trung tâm Kinh tế tầm thấp (LAE Center) tại TP. Hồ Chí Minh với tổng vốn 6.000 tỷ đồng, quy mô diện tích sàn khoảng 500.000m², đặt tại khu vực lân cận sân bay Tân Sơn Nhất và theo quy hoạch kết nối với tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương).

Theo doanh nghiệp, trung tâm này được định hướng phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa các sản phẩm, dịch vụ trong hệ sinh thái kinh tế tầm thấp. Trung tâm được xây dựng theo mô hình không gian thử nghiệm mở (Living Lab), bao gồm: trung tâm điều hành và kết nối hạ tầng số, trung tâm an ninh mạng, khu nghiên cứu - trí tuệ nhân tạo - phòng thí nghiệm, trung tâm đào tạo nhân lực và nhà máy tạo mẫu nhanh ứng dụng công nghệ in 3D.

Ngoài dự án này, trong năm 2026, CT Group cũng công bố kế hoạch đầu tư khu liên hợp UAV tại tỉnh Tây Ninh với quy mô khoảng 400 ha, định hướng phát triển công nghệ bay, dữ liệu số và các ứng dụng gắn với kinh tế xanh, tín chỉ carbon. Doanh nghiệp này đồng thời cho biết đã thành lập Trung tâm CT UAV và xây dựng khu nghiên cứu, sản xuất tại phường Thuận An, TP. Hồ Chí Minh, tập trung phát triển các dòng sản phẩm UAV phục vụ chữa cháy khu công nghiệp, cũng như phun thuốc, bón phân và giám sát cây trồng tại các vùng trồng cao su trọng điểm.

Bên cạnh đó, theo thông tin từ các doanh nghiệp công nghệ, kinh tế tầm thấp đang được triển khai theo hướng thí điểm có kiểm soát tại một số tỉnh, thành. Cụ thể, Tập đoàn Viettel cho biết trong quý I và II/2026 sẽ xây dựng Đề án thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp, với trọng tâm là thiết lập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) tại tỉnh Bắc Ninh. Đề án hướng tới ứng dụng drone vận chuyển nhanh linh kiện, vật tư, hàng hóa giữa nhà máy - kho - xưởng trong phạm vi các khu công nghiệp, đồng thời phục vụ phòng thủ dân sự, đặc biệt là tìm kiếm cứu nạn.

Theo kế hoạch, trong các quý cuối năm 2026, tập đoàn viễn thông này với UBND tỉnh Bắc Ninh sẽ lắp đặt và vận hành thử nghiệm 3 trạm GNSS RTK, 5 trạm cất/hạ cánh tự động (Vertical Port). Đồng thời thử nghiệm vận chuyển lô hàng linh kiện điện tử dưới 20kg theo các tuyến bay cố định.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, nơi này đã phối hợp với Ban Quản lý Khu Công nghệ cao thành phố (SHTP) và làm việc trực tiếp với một số doanh nghiệp công nghệ như Saolatek, Real-time Robotics Việt Nam và Di Động Việt triển khai chương trình thử nghiệm ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) trong giao hàng.

Theo thông tin từ cơ quan chuyên môn, chương trình được triển khai theo mô hình thử nghiệm có kiểm soát, áp dụng Nghị quyết số 20/2024/NQ-HĐND của HĐND TP. Hồ Chí Minh, nhằm thu thập dữ liệu thực tiễn phục vụ công tác quản lý. Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ cho biết kết quả thử nghiệm sẽ là cơ sở để chuẩn hóa quy trình vận hành UAV và đề xuất hoàn thiện chính sách trước khi xem xét mở rộng ứng dụng.

Tiềm năng từ thị trường 10 tỷ USD

Cùng với logistics và hạ tầng công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao hiện nay được ghi nhận là một trong những lĩnh vực sớm ứng dụng công nghệ bay tầm thấp trên thực tế. Theo Tập đoàn Lộc Trời, doanh nghiệp này đã và đang triển khai rất thành công các mô hình “đồng ruộng không dấu chân”, gắn với cơ giới hóa và số hóa quy trình sản xuất lúa.

Ông Nguyễn Duy Thuận, Tổng giám đốc Lộc Trời, cho biết chương trình “xanh hóa” canh tác lúa có thể giúp doanh nghiệp tạo ra khoảng 10 triệu tín chỉ carbon mỗi năm, mở ra nguồn thu mới từ thị trường carbon bên cạnh hoạt động sản xuất nông nghiệp. Hầu hết các chuyên gia công nghệ đều có chung nhận định rằng kinh tế tầm thấp tại Việt Nam đang từng bước hình thành chuỗi ngành nghề mới, không chỉ bao gồm sản xuất UAV mà còn cả thiết bị, cảm biến, nền tảng quản lý bay, bản đồ số 3D, dịch vụ vận hành, bảo hiểm và đào tạo.

Ông Vũ Anh Tú, Giám đốc Công nghệ Tập đoàn FPT cho biết, cuối năm 2025 vừa qua Liên minh kinh tế tầm thấp Việt Nam đã được thành lập gồm khoảng 10 tập đoàn công nghệ, tài chính, startup và giới chuyên gia như FPT, VinaCapital và Mạng lưới UAV Việt Nam. Liên minh này kỳ vọng nền kinh tế mới này sẽ thúc đẩy hàng nghìn doanh nghiệp phụ trợ, tạo một triệu việc làm chất lượng cao và mang về hàng chục tỷ USD cho Việt Nam trong 10-15 năm tới.

Theo nhận định của các chuyên gia tại VinaCapital, các dự án và mô hình kinh tế tầm thấp đang được triển khai tại Việt Nam sẽ là yếu tố quan trọng thu hút dòng vốn đầu tư vào các trung tâm kinh tế tầm thấp và khu liên hợp UAV, đặc biệt trong các lĩnh vực có nhu cầu ứng dụng rõ rệt như logistics khu công nghiệp, giao hàng thử nghiệm, nông nghiệp chính xác, giám sát hạ tầng và y tế - cứu hộ.

Ông Don Lam, Tổng giám đốc VinaCapital cho rằng sự hình thành các dự án hạ tầng mô hình vận hành LAE sẽ mở ra không gian đầu tư mới cho khu vực tư nhân, trong đó có các sản phẩm tài chính gắn với tài sản công nghệ. Trong đó, đối với lĩnh vực tín dụng ngân hàng, các tổ chức tín dụng sẽ có thể phát triển thêm lĩnh vực cho thuê tài chính đối với nhóm tài sản có đặc thù vòng đời khấu hao nhanh như drone, pin và cảm biến.

Song song đó, nhu cầu vốn cho hạ tầng LAE sẽ kích thích các tổ chức tín dụng phát triển các dòng sản phẩm vay tài trợ theo chuỗi giá trị dựa trên hợp đồng dịch vụ; cho vay gắn với chuỗi liên kết với doanh nghiệp đầu mối và phát triển các dòng bảo hiểm, quản trị rủi ro cho hoạt động bay tích hợp trong các gói tín dụng lĩnh vực này.

Thạch Bình