Khi dám tin người trẻ, BĐVN mới có điều kiện cần để phát triển!

Nhưng đặt trong quá trình phát triển dài lâu, đây là lựa chọn cho thấy bóng đá Việt Nam (BĐVN) đang dám tin nhiều hơn vào chính những cầu thủ trẻ của mình - yếu tố từng tạo nên những bước ngoặt quan trọng nhất trong lịch sử.

Phó chủ tịch truyền thông VFF Nguyễn Xuân Vũ thông báo BCH Liên đoàn bóng đá Việt Nam đề xuất Cục Thể dục thể thao Việt Nam cử đội U21 tham dự môn bóng đá ASIAD 2026, thay vì U23+3 như điều lệ.

Năm 2018, những Quang Hải, Công Phượng, Văn Hậu, Duy Mạnh, Văn Thanh, Văn Toàn, Tiến Dũng… đều được trao cơ hội khi còn rất trẻ. Niềm tin ấy không chỉ mang về ngôi á quân U23 châu Á và chức vô địch AFF Cup, mà quan trọng hơn là đã tạo ra một thế hệ cầu thủ dám chơi, dám chịu trách nhiệm và dám đứng trước áp lực lớn.

Tin vào cầu thủ trẻ là đầu tư

Trong nhiều năm, khi tham dự ASIAD, BĐVN thường đến với tâm thế dự giải với lực lượng mạnh nhất có thể. Nhưng thực tế cho thấy, kể cả khi tung đội hình tối ưu, BĐVN cũng hiếm khi tạo ra khác biệt lớn ở sân chơi này khi thành tích cao nhất là vào bán kết ASIAD 2018. Ngược lại, việc quá phụ thuộc vào nhóm cầu thủ đã thành danh khiến chu trình phát triển bị chậm lại, trong khi lớp kế cận thiếu cơ hội cọ xát ở đẳng cấp cao.

Việc sử dụng U21 cho ASIAD 2026 là cách VFF tái định nghĩa vai trò của giải đấu: cầu thủ trẻ không chỉ để tích lũy, mà phải được đặt vào môi trường cạnh tranh thực sự, nơi họ buộc phải trưởng thành nhanh hơn. Với những gương mặt sinh từ 2005 trở về sau như Cao Văn Bình, Nguyễn Tân, Lê Văn Thuận, Nguyễn Công Phương, Nguyễn Lê Phát cùng nhiều cầu thủ 2006 - 2007 khác, ASIAD chính là bài kiểm tra cần thiết để đo lường năng lực, bản lĩnh và khả năng thích nghi của các cầu thủ U21 hiện nay của BĐVN.

Cầu thủ trẻ cần sân chơi lớn

BĐVN đã trải nghiệm rất rõ về hiệu quả của việc trao cơ hội sớm cho các tài năng trẻ. Tại ASIAD 19 diễn ra năm 2023, hàng loạt cầu thủ mới ở độ tuổi U21 như Khuất Văn Khang, Nguyễn Công Phương, Nguyễn Thái Sơn, Nguyễn Phi Hoàng, Nguyễn Đình Bắc, Nguyễn Thanh Nhàn, Nguyễn Quốc Việt được thi đấu vượt lứa. Họ không mang về huy chương, nhưng mang về điều quan trọng hơn: sự trưởng thành về tư duy, tâm lý và bản lĩnh thi đấu.

Chính lớp cầu thủ này đã trở thành trụ cột của U23 Việt Nam vô địch U23 Đông Nam Á 2025, đoạt vé dự vòng chung kết U23 châu Á 2026 và đặc biệt là chiếc HCV SEA Games 33 bóng đá nam. Thành công ấy không đến từ may mắn, mà từ niềm tin được đặt đúng chỗ, đúng thời điểm.

Bài học từ Nhật Bản: niềm tin tạo ra chiều sâu

Con đường hướng tới Olympic Los Angeles 2028 khắc nghiệt hơn rất nhiều khi châu Á chỉ còn 2 suất tham dự. Muốn đi đến đó, Việt Nam không thể trông chờ vào việc “vá” đội hình bằng vài cầu thủ quá tuổi, mà buộc phải xây dựng một thế hệ U23 thực sự mạnh ngay từ gốc.

Điều này chỉ có thể đạt được nếu các cầu thủ trẻ được thi đấu thường xuyên ở cấp độ cao, được tin tưởng trong những giải đấu lớn và được phép… mắc sai lầm. Không có sự trưởng thành nào đến từ băng ghế dự bị hay những giải đấu an toàn.

Thủ môn Nguyễn Tân (cao nhất trong ảnh) là một trong những cầu thủ khi đoạt huy chương vàng SEA Games 33 còn tuổi tham dự ASIAD 2026 với đội hình U21.

Trong khi Hàn Quốc thường sử dụng lực lượng U23 kèm ngôi sao quá tuổi ở ASIAD, Nhật Bản lại chọn con đường khác: lặng lẽ cử U21 dự giải. Bóng đá Nhật Bản không xem nhẹ thành tích, nhưng đó là cách làm bóng đá của họ. Ví dụ như cách họ chuẩn bị cho chiến dịch Olympic Tokyo 2020 và xa hơn là World Cup 2022, 2026, tại ASIAD 2018 họ đã cử đội U21, thậm chí là U19, U20.

Nhật Bản chấp nhận rủi ro ngắn hạn để đổi lấy chiều sâu dài hạn. Lứa cầu thủ được đưa đi ASIAD tiếp tục được “thử lửa” ở U20 World Cup, U23 châu Á, các giải giao hữu chất lượng cao tại châu Âu. Đến năm 2020, họ bước sang tuổi 23, thậm chí chưa đến tuổi 23, nhưng với nền tảng kinh nghiệm dày dặn, họ đã đủ sức cạnh tranh ở đẳng cấp Olympic và cao hơn nữa là World Cup như cách họ đã chứng minh tại World Cup 2022.

Trong khi đó, nhiều cầu thủ Việt Nam cùng lứa, ví dụ rõ nhất là thế hệ cầu thủ tạo nên chiến tích với danh hiệu á quân giải U23 châu Á 2018 chỉ có vài sân chơi lớn mang tính thời điểm, thiếu một lộ trình tích lũy liên tục. Khoảng cách không nằm ở tài năng, mà ở số lần được tin và được đặt vào thử thách lớn.

Dám tin người trẻ: cần nhưng chưa đủ

BĐVN sẽ không thể tiến xa nếu chỉ lặp lại những công thức cũ và tiếp tục đặt thành tích ngắn hạn lên trên quá trình phát triển con người. Thành công chỉ đến khi dám tin vào cầu thủ trẻ, dám trao cho họ trách nhiệm sớm hơn và dám chấp nhận những bước lùi cần thiết.

ASIAD 2026, vì thế, không phải là canh bạc. Đó là một phép thử có tính chiến lược, nơi niềm tin vào cầu thủ trẻ sẽ quyết định tương lai của BĐVN.

VFF đúng, nhưng chưa chắc đúng nếu không làm đến cùng. Vì nhìn tổng thể, VFF đúng về tư duy chiến lược khi dám tin cầu thủ trẻ, tuy nhiên quyết định này chỉ thực sự đúng và nhiều hy vọng thành công nếu được triển khai bằng một hệ thống điều kiện đi kèm. Nếu không, nó có thể trở thành sai lầm.

Sai lầm sẽ xuất hiện nếu “trẻ hóa” chỉ dừng ở việc cử U21 dự ASIAD, trong khi: cầu thủ trẻ không được ra sân thường xuyên ở V-League, ASIAD không nằm trong một chuỗi thi đấu quốc tế liên tục, không có tiêu chí đánh giá, sàng lọc và sử dụng cầu thủ rõ ràng sau giải đấu.

Khi đó, ASIAD 2026 sẽ chỉ là một giải “đi cho biết”, không tạo ra giá trị phát triển thực chất.

Một rủi ro khác nằm ở việc đặt mục tiêu Olympic quá cao so với nền tảng hiện có. Khi châu Á chỉ còn hai suất dự Olympic, việc coi ASIAD là bước đệm trực tiếp cho Olympic rất dễ rơi vào ngộ nhận. Đừng quên, giành vé tham dự Olympic còn khó hơn cả giảnh vé tham dự vòng chung kết World Cup. Do đó, ASIAD chỉ có ý nghĩa nếu nó nằm trong một chuỗi phát triển liên hoàn: V-League - đội trẻ - U23 - đội tuyển quốc gia. Nếu chuỗi này bị đứt đoạn, chiến lược sẽ sụp đổ từ gốc.

ASIAD 2026 vì thế có thể trở thành dấu mốc mở ra một chu kỳ phát triển mới cho BĐVN, hoặc cũng có thể chỉ là một cơ hội bị bỏ lỡ. Ranh giới giữa đúng và sai không nằm ở quyết định hôm nay, mà nằm ở cách VFF triển khai chiến lược ấy trong cả chặng đường phía trước.

Dám tin người trẻ là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Điều quyết định thành bại nằm ở việc tin như thế nào, tin đến đâu và có làm đến cùng hay không.

Đúng về hướng đi, nhưng thành - bại hoàn toàn phụ thuộc ở cách làm.

Đặng Hoàng