Huế chạy đua với thời gian: 'Lật' từng thớ đất tìm hài cốt liệt sĩ

Đây không chỉ là một nhiệm vụ chính trị, mà như Phó Chủ tịch UBND TP Huế Nguyễn Văn Mạnh khẳng định: Đó là trách nhiệm thiêng liêng, là "món nợ nghĩa tình" canh cánh của thế hệ hôm nay.

Tính đến ngày 16/7/2026, chiến dịch đã đi được nửa chặng đường, các phần mộ đã kiểm tra là 3.612 phần mộ liệt sĩ.

Áp lực thời gian trên những tọa độ đỏ

Dù đang quản lý 61 nghĩa trang liệt sĩ và 84 công trình ghi công, đền thờ anh hùng, song trăn trở lớn nhất của chính quyền và nhân dân Cố đô là vẫn còn nhiều liệt sĩ chưa được tìm thấy, hoặc đã yên nghỉ trong lòng đất nhưng trên bia mộ vẫn vẹn nguyên dòng chữ "Chưa xác định thông tin".

Hành trình tìm kiếm từ năm 1992 đến nay là một chuỗi nỗ lực bền bỉ: Đội Quy tập 192 đã cất bốc được 981 hài cốt liệt sĩ tại nước bạn Lào và 2.134 hài cốt trên địa bàn thành phố.

Tuy nhiên, khi bước vào "Chiến dịch 500 ngày đêm", khó khăn đang tăng lên theo cấp số nhân: Nhân chứng thưa dần, những cựu chiến binh, người biết chuyện đều đã ở tuổi xưa nay hiếm; Quá trình đô thị hóa nhanh chóng và thiên tai khắc nghiệt làm thay đổi các dấu vết địa hình thời chiến; Chất lượng các mẫu sinh phẩm suy giảm nghiêm trọng theo thời gian dưới tác động của thổ nhưỡng.

Công an thành phố Huế đang rà soát dữ liệu trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, phấn đấu thu nhận mẫu sinh phẩm của tối thiểu 70% số thân nhân đủ điều kiện.

"Nỗi mong mỏi, khắc khoải từng ngày của thân nhân các liệt sĩ chính là mệnh lệnh, là động lực để cả hệ thống chính trị không ngừng nỗ lực trên hành trình tri ân đầy ý nghĩa này." – Phó Chủ tịch UBND TP Huế Nguyễn Văn Mạnh chia sẻ.

Để vượt qua những rào cản đó, TP. Huế quyết tâm tổng lực huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị: Lực lượng vũ trang làm nòng cốt giải mã ký hiệu, phiên hiệu quân đội; cấp ủy địa phương vận động cựu chiến binh cung cấp thông tin; đồng thời tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ban Công tác đặc biệt hai tỉnh Salavan và Sekong (Lào) để đưa các chiến sĩ tình nguyện về với đất mẹ.

Chiến dịch lấy mẫu AND - Chắt chiu từng hy vọng

Trọng tâm cốt lõi của chiến dịch hiện nay là triển khai đợt lấy mẫu sinh phẩm quy mô lớn chưa từng có tại 42 nghĩa trang liệt sĩ thuộc 21 xã, phường, hướng tới 7.283 phần mộ chưa rõ thông tin.

Tính đến ngày 16/7/2026, chiến dịch đã đi được nửa chặng đường với những kết quả và thách thức đan xen: Phần mộ đã kiểm tra là 3.612 phần mộ; Mẫu đạt chuẩn giám định AND là 1.866 mẫu; Không thể lấy mẫu (đã phân hủy) là 1.746 phần.

Trọng tâm của chiến dịch là đợt lấy mẫu sinh phẩm quy mô lớn chưa từng có tại 42 nghĩa trang liệt sĩ thuộc 21 xã, phường, hướng tới 7.283 phần mộ.

Con số 1.746 phần mộ không thể lấy mẫu vì xương cốt đã phân hủy hoàn toàn là một nốt lặng đau xót, minh chứng cho việc chúng ta đang phải "chạy đua" khốc liệt thế nào với thời gian.

Nhiều ngôi mộ đã qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo khiến việc tiếp cận hiện trạng gặp rất nhiều rào cản. Dù vậy, Ban Chỉ đạo 515 thành phố vẫn đặt quyết tâm sắt đá sẽ hoàn thành việc lấy mẫu tại toàn bộ các nghĩa trang còn lại ngay trong tháng 8/2026.

Song song với đó, chiến dịch lấy mẫu đối chiếu từ phía thân nhân cũng được đẩy mạnh. Thực hiện Kế hoạch số 337/KH-UBND ngày 12/6/2026, Công an thành phố đang rà soát dữ liệu trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, phấn đấu thu nhận mẫu sinh phẩm của tối thiểu 70% số thân nhân đủ điều kiện.

Hiện tại, hai đợt bàn giao với tổng cộng 697 mẫu sinh phẩm hài cốt đã được gửi đến Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam để phân tích.

Lãnh đạo thành phố Huế tặng quà, động viên lực lượng chức năng tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Công nghệ số "mở đường" xác nhận nhân thân liệt sĩ

Trong chương tiếp theo của hành trình, TP. Huế xác định công nghệ chính là "chìa khóa" để rút ngắn khoảng cách và thời gian: Số hóa dữ liệu, phối hợp cùng Viettel Huế ứng dụng phần mềm chuyên dụng để đồng bộ, quản lý dữ liệu liệt sĩ và thân nhân, tạo bản đồ tìm kiếm chính xác.

Tăng cường ứng dụng các thiết bị dò tìm hiện đại dưới mặt đất (radar xuyên đất), kết hợp ảnh chụp từ không trung, tư liệu lịch sử và hồ sơ quân sự để khoanh vùng các khu vực nghi có mộ tập thể; Đẩy nhanh tiến độ thực chứng, đối chiếu hồ sơ thực tế với kết quả phân tích ADN để sớm trả lại tên cho các anh.

Hành trình tìm kiếm và trả lại danh tính cho những người đã ngã xuống tại mảnh đất Cố đô vẫn còn vạn dặm gian nan. Nhưng với sự hiệp lực của công nghệ, mệnh lệnh từ trái tim của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của nhân dân, TP. Huế quyết tâm làm tròn nghĩa vụ thiêng liêng, viết tiếp đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" cao đẹp của dân tộc.