Hãng chip Đài Loan TSMC bất ngờ nâng cấp nhà máy chip tại Nhật

Quyết định của TSMC sẽ làm sâu sắc quan hệ Tokyo - Đài Bắc

Thay vì chỉ tập trung vào các dòng chip tầm trung như dự kiến ban đầu, TSMC sẽ đưa dây chuyền sản xuất chip 3 nanometer (nm) tiên tiến nhất nhì thế giới hiện nay về Nhật Bản. Quyết định mang tính bước ngoặt này không chỉ phản ánh sự chuyển dịch khốc liệt của nhu cầu thị trường toàn cầu từ thiết bị viễn thông sang trí tuệ nhân tạo (AI), mà còn là một thắng lợi giòn giã cho chính quyền của Thủ tướng Sanae Takaichi trong nỗ lực khôi phục vị thế cường quốc bán dẫn. Với bước đi này, Nhật Bản không chỉ là nơi gia công, mà đang dần trở thành "pháo đài" cung cấp trái tim silicon cho kỷ nguyên AI.

Từ "kẻ đóng thế" hạng trung đến trung tâm công nghệ bán dẫn đỉnh cao

Câu chuyện về nhà máy thứ hai của TSMC tại tỉnh Kumamoto, đảo Kyushu, bắt đầu với một kịch bản khiêm tốn hơn nhiều. Khi việc xây dựng được khởi động vào mùa thu năm 2025, kế hoạch ban đầu của tập đoàn Đài Loan là biến nơi đây thành công xưởng sản xuất các dòng chip 6nm và 7nm. Đây là những con chip quan trọng, thường được sử dụng trong các trạm thu phát sóng viễn thông, thiết bị mạng và đồ điện tử tiêu dùng.

Tuy nhiên, thị trường công nghệ là một dòng chảy không bao giờ đứng yên. Cuối năm ngoái, TSMC đã phải đưa ra một quyết định táo bạo là tạm dừng thi công để tính toán lại chiến lược. Nguyên nhân sâu xa nằm ở sự sụt giảm nhu cầu đối với các dòng chip đời cũ, trong khi cơn khát chip xử lý cho trí tuệ nhân tạo lại bùng nổ dữ dội trên toàn cầu.

Trong ngành công nghiệp bán dẫn, số nanometer càng nhỏ đồng nghĩa với việc con chip càng mạnh mẽ, tiết kiệm điện năng hơn nhưng cũng khó sản xuất hơn gấp bội. Công nghệ 3nm mà TSMC quyết định mang đến Kumamoto hiện là công nghệ tiên tiến nhất của hãng được triển khai ở nước ngoài, chỉ đứng sau dòng chip 2nm tối thượng vừa được đưa vào sản xuất đại trà tại Đài Loan năm 2025.

Sự thay đổi này có ý nghĩa cực lớn, bởi chip 3nm chính là "bộ não" không thể thiếu cho các thế hệ vi xử lý AI tiếp theo, tương tự như những gì Nvidia hay các tập đoàn công nghệ hàng đầu đang khao khát săn lùng. Việc chuyển đổi từ sản xuất chip viễn thông sang chip AI không đơn thuần là thay đổi máy móc, mà là sự nâng cấp toàn diện về vị thế của nhà máy Kumamoto trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Chủ tịch kiêm CEO của TSMC, ông C.C. Wei, đã đích thân bay đến Nhật Bản và có cuộc gặp gỡ quan trọng với Thủ tướng Sanae Takaichi vào sáng thứ Năm để giải trình về sự thay đổi này. Cuộc gặp gỡ không chỉ dừng lại ở những cái bắt tay xã giao mà còn thể hiện sự đồng thuận cao độ về tầm nhìn chiến lược. Thủ tướng Takaichi đã không giấu được sự phấn khởi khi mô tả quyết định này là "vô cùng khích lệ". Bà coi TSMC là hạt nhân dẫn dắt các cụm công nghiệp, đóng vai trò cốt lõi trong chiến lược phát triển kinh tế vùng mà nội các của bà đang theo đuổi.

Về phía TSMC, ông Wei cũng bày tỏ sự cảm kích sâu sắc trước sự hỗ trợ không ngừng nghỉ từ chính phủ trung ương Nhật Bản, chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư Kumamoto. Ông khẳng định chính sách bán dẫn có tầm nhìn xa của Thủ tướng sẽ mang lại những lợi ích to lớn và dài hạn cho toàn ngành công nghiệp. Hiện tại, toàn bộ chip 3nm của TSMC đều được sản xuất tại Đài Loan, và kế hoạch mở rộng sang Mỹ phải đến năm 2027 mới bắt đầu, điều này càng làm nổi bật sự ưu ái và tốc độ triển khai thần tốc tại thị trường Nhật Bản.

Mảnh ghép hoàn hảo cho tham vọng tự chủ AI của Nhật Bản

Quyết định nâng cấp nhà máy của TSMC đến vào thời điểm không thể hoàn hảo hơn đối với Nhật Bản. Đất nước này đang trong cuộc chạy đua nước rút để xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ – xương sống của hạ tầng AI quốc gia. Việc đảm bảo được nguồn cung chip tiên tiến ngay trong nội địa không chỉ giúp các doanh nghiệp Nhật Bản giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu đầy rủi ro mà còn củng cố vững chắc an ninh kinh tế quốc gia. Một chuỗi cung ứng nội địa mạnh mẽ sẽ là bệ phóng để Nhật Bản lấy lại hào quang trong kỷ nguyên công nghệ mới.

Sự hiện diện của TSMC tại Kumamoto không phải là một nỗ lực đơn độc mà là kết quả của một liên minh công nghiệp hùng mạnh. Các nhà máy này được xây dựng và vận hành bởi công ty con Japan Advanced Semiconductor Manufacturing, với sự góp vốn của những tên tuổi lừng lẫy nội địa như Sony Group, Denso và Toyota Motor.

Sự tham gia của các đại gia này đảm bảo đầu ra cho sản phẩm, từ cảm biến hình ảnh cho đến chip ôtô tự hành, tạo nên một hệ sinh thái khép kín và bền vững. TSMC dự kiến đầu tư khoảng 22,5 tỉ USD cho hai nhà máy này, trong đó chính phủ Nhật Bản hào phóng trợ cấp tới 1,2 nghìn tỉ yen (tương đương 7,9 tỉ USD). Tuy nhiên, với việc nâng cấp dây chuyền lên chuẩn 3nm, con số đầu tư chắc chắn sẽ còn tăng lên đáng kể do chi phí đắt đỏ của các thiết bị sản xuất tối tân.

Bức tranh bán dẫn của Nhật Bản đang trở nên sống động hơn bao giờ hết với sự tham gia của nhiều "tay chơi" lớn. Song song với TSMC, dự án Rapidus được chính phủ Nhật hậu thuẫn cũng đang ráo riết chuẩn bị để sản xuất đại trà chip 2nm vào năm 2027 tại Hokkaido. Ở Hiroshima, gã khổng lồ Mỹ Micron Technology cũng đang xây dựng cơ sở mới chuyên dụng cho chip nhớ AI. Thậm chí, Foxconn của Đài Loan cũng không đứng ngoài cuộc khi lên kế hoạch tận dụng nhà máy mua lại từ Sharp ở tỉnh Mie để sản xuất máy chủ AI.

Tất cả những chuyển động này đang biến Nhật Bản thành một công trường nhộn nhịp, nơi quy tụ những công nghệ tinh hoa nhất để phục vụ cho cơn khát AI toàn cầu. Quyết định của TSMC hôm nay chính là mảnh ghép quan trọng nhất, khẳng định Nhật Bản đã sẵn sàng trở lại đường đua công nghệ với tư cách là một đối thủ đáng gờm chứ không còn là kẻ bám đuổi.

Bùi Tú