Để Đề án không chỉ dừng lại ở những mô hình điểm mà thực sự lan tỏa, vận hành hiệu quả trên diện rộng, nhiều 'nút thắt' về thể chế, liên kết và nguồn vốn vẫn cần sớm được tháo gỡ.
Trong dòng chảy lịch sử nông nghiệp Việt Nam xác đinh 'Canh nông vi bản' (Làm ruộng 'nông nghiệp' là gốc rễ, là nền tảng), đang đứng trước thách thức biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, hiếm có giai đoạn nào mà sự chuyển mình lại diễn ra đồng thời trên nhiều tầng nấc như hiện nay ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Mô hình canh tác lúa giảm chi phí, giảm phát thải tại Hợp tác xã Tấn Đạt (Vĩnh Long) bước đầu cho hiệu quả tích cực, góp phần nâng cao năng suất, hướng tới sản xuất bền vững.
Ngành nông nghiệp đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ với định hướng phát triển vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp nhằm nâng cao giá trị gia tăng và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.
Sau 2 năm triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều tín hiệu tích cực đã được ghi nhận, đặc biệt về hiệu quả kinh tế và môi trường. Tuy nhiên, bài toán liên kết tiêu thụ vẫn là nút thắt, đặt ra yêu cầu cấp thiết về tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị bền vững.
Sau hơn 2 năm triển khai, Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp không chỉ tạo ra những chuyển biến rõ nét trên đồng ruộng Đồng bằng sông Cửu Long, mà còn mở ra một cách tiếp cận hoàn toàn mới cho ngành lúa gạo Việt Nam. Từ hiệu quả kinh tế đến giá trị môi trường, đề án đang từng bước hình thành nền tảng để hạt gạo Việt thoát khỏi 'bẫy giá rẻ', vươn lên phân khúc giá trị cao trên thị trường toàn cầu.
Trong khuôn khổ lộ trình thực hiện Đề án 'Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030' (gọi tắt Đề án 1 triệu ha lúa), ngày 26/3, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ đã tổ chức hội thảo tham vấn xác định vùng trồng và liên kết tiêu thụ lúa năm 2026.
Sự hình thành vùng chuyên canh quy mô lớn trong Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao đang mở ra dư địa phát triển tín dụng theo chuỗi giá trị, song những hạn chế về dữ liệu và cơ chế bảo đảm vẫn là rào cản cần sớm tháo gỡ.
Một số khu vực các ngân hàng đang chủ động 'đưa vốn ra đồng', kết nối trực tiếp với hợp tác xã (HTX) và nông hộ thúc đẩy cơ giới hóa, chuyển đổi sản xuất lúa chất lượng cao. Cách làm này giúp dòng vốn tín dụng đến nhanh hơn với người sản xuất và mở ra cơ hội phát triển các mô hình cho vay theo chuỗi giá trị nông nghiệp.
Sáng 17-3, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Chi nhánh khu vực 13 có buổi làm việc khảo sát, đánh giá thực hiện Chương trình cho vay Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long (gọi tắt là Đề án) tại 2 xã Trường Xuân và Đốc Binh Kiều.
Ngày 12/3, Trung tâm Nghiên cứu nông nghiệp quốc tế Australia (ACIAR), Đại học Queensland và Tập đoàn SunRice sẽ tiếp tục hợp tác nghiên cứu để tăng cường sản xuất lúa gạo thích ứng với khí hậu ở Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL).
Xử lý rơm rạ sau thu hoạch là khâu quan trọng để giảm phát thải và phát triển nông nghiệp tuần hoàn. Bên cạnh đó, năng lực tổ chức sản xuất của một số hợp tác xã và doanh nghiệp còn hạn chế; nguồn lực tài chính xanh và các cơ chế hỗ trợ cho các mô hình giảm phát thải cần tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.
Sau hơn hai năm triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long, diện tích thực hiện vượt gần gấp đôi mục tiêu giai đoạn đầu. Cùng với giảm phát thải và bảo vệ môi trường, những thay đổi trong tổ chức sản xuất và hình thành chuỗi giá trị lúa gạo đang mở ra hướng đi bền vững cho ngành hàng quan trọng này.
Diện tích canh tác vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp đã đạt 354.839 ha, tương đương 197% kế hoạch đề ra.
Sáng 8/3, tại phường Vị Thanh, thành phố Cần Thơ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị sơ kết 2 năm thực hiện Đề án 'Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030'.
Ngày 8/3, tại phường Vị Thanh (thành phố Cần Thơ), Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị sơ kết 2 năm Đề án 'Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030'.
Sáng 26/2, Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang tổ chức hội nghị triển khai kịch bản tăng trưởng kinh tế khu vực I năm 2026.
Việt Nam từng bước khẳng định vai trò dẫn dắt khu vực trong phát triển lúa chất lượng cao, phát thải thấp, hướng tới hệ thống nông nghiệp bền vững.
Năm 2025, Tập đoàn Nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu đã tổ chức và liên kết triển khai vùng nguyên liệu lúa theo hướng chất lượng cao - phát thải thấp với quy mô 2.800ha tại khu vực ĐBSCL.
Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long đang đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đi đầu ASEAN về chuyển đổi xanh ngành lúa gạo.
Năm 2026, Tây Ninh đặt mục tiêu sản lượng lúa trên 4,1 triệu tấn, trong đó lúa chất lượng cao chiếm 75%, làm nền tảng nâng cao giá trị ngành nông nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.
Ngày 19-1, tại ấp Mỹ Đông Ba, xã Mỹ Thọ, tỉnh Đồng Tháp, Trung tâm Nghiên cứu chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp (Viện Khoa học kỹ thuật miền Nam trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp cùng Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp, UBND xã Mỹ Thọ tổ chức Hội thảo đầu bờ đánh giá mô hình Sản xuất lúa chất lượng cao, giảm phát thải.
Sau 2 năm triển khai Đề án 'Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030', ngành lúa gạo Việt Nam đã ghi nhận những kết quả bước đầu mang tính nền tảng. Đề án không chỉ là lời cam kết về môi trường, mà còn trở thành đòn bẩy nâng cao lợi thế cạnh tranh cho hạt gạo Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
Sau 2 năm triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, nhãn hiệu 'Gạo Việt xanh phát thải thấp' góp phần mở dư địa, nâng cạnh tranh và vị thế gạo Việt.
Nắm bắt được nhu cầu thị trường, nhiều nông dân xã Thạnh Mỹ Tây (tỉnh An Giang) tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, với mục tiêu tạo ra những hạt lúa sạch, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Ngày 12-12, tại TP Cần Thơ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Nông lâm - Ngư nghiệp Nhật Bản tổ chức Hội nghị Xúc tiến đầu tư FDI Nhật Bản vào Đề án 'Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030'.
Sau hơn 5 tháng triển khai, mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp trong vùng sản xuất lúa - tôm tại xã U Minh đạt 100% chỉ tiêu giảm phát thải, đồng thời mang lại hiệu quả rõ rệt về năng suất và lợi nhuận.
Ngày 8/12, Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang thông tin, tỉnh vừa triển khai kế hoạch thực hiện mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long tại An Giang năm 2025 và 2026.
Sau hơn 6 năm triển khai Nghị định 98, doanh nghiệp nông nghiệp kiến nghị áp dụng cơ chế 'hậu kiểm, hậu hỗ trợ', cho phép doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia ngay từ đầu các dự án lớn như Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao.
Quá trình triển khai Đề án một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp còn gặp khó khăn về kinh phí, cũng như hạn chế trong việc đưa các tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào ứng dụng. Do đó, việc tăng cường tìm kiếm các mô hình hợp tác để nâng cao hiệu quả triển khai chương trình là yêu cầu cấp thiết được đặt ra.
Sau gần 2 năm triển khai, Đề án 1 triệu ha lúa đã vượt khả năng mong đợi, đặc biệt là đã chuyển đổi tư duy, phương thức sản xuất lúa của người dân ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Ngày 27/11, tại Cần Thơ, Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) phối hợp Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NN&MT) và Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) tổ chức Hội thảo 'Thúc đẩy mở rộng diện tích sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp hướng đến mục tiêu 1 triệu ha vào năm 2030'.
Ngày 27-11, tại TP Cần Thơ, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phối hợp với Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam VIETRISA và Tổ chức Phát triển Hà Lan SNV tổ chức Hội thảo 'Thúc đẩy mở rộng diện tích sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp hướng tới mục tiêu 1 triệu héc-ta vào năm 2030'.