Giải bài toán ngập úng đô thị

Mưa ngập khu vực phường Liên Chiểu. Ảnh: HÀN NGUYÊN

Báo cáo giám sát của Ban Đô thị HĐND thành phố về công tác quy hoạch, đầu tư xây dựng, triển khai các giải pháp chống ngập khu vực đô thị trung tâm thành phố Đà Nẵng và thành phố Tam Kỳ (cũ), cho thấy tại thành phố Đà Nẵng (cũ) hệ thống cống hiện trạng khu vực nội thị dài khoảng 1.800km và khoảng 30km kênh mương hở, trong đó khoảng 40km tuyến cống được xây dựng trước năm 1994.

Có 16 tuyến kênh, cống thoát nước chính ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thoát nước tại khu vực trung tâm thành phố. Một số tuyến chủ yếu như cống thoát nước Thọ Quang - Biển Đông, các trục thoát nước chính đổ ra biển, tuyến cống dọc đường Hồ Nghinh - Lê Quang Đạo, tuyến cống nối từ nút giao thông đường Lý Tự Trọng - Đống Đa, tuyến cống nối từ hồ Thạc Gián - Vĩnh Trung, tuyến cống nối từ hồ Công viên 29/3 - đường Điện Biên Phủ - Lê Độ - Tôn Thất Đạm - Vịnh Đà Nẵng, tuyến cống liên phường Xuân Hà, tuyến kênh thoát dọc chuỗi hồ Phần Lăng, tuyến cống Yên Thế - Bắc Sơn, tuyến kênh thoát nước từ hồ Phước Lý - dọc kênh Đa Cô - sông Phú Lộc, kênh dọc đường số 4 Khu công nghiệp Hòa Khánh đến sông Cu Đê...

Mưa ngập ở khu vực Khe Cạn, phường Thanh Khê. Ảnh: XUÂN SƠN

Trên địa bàn thành phố, một số khu vực thường xảy ra ngập úng khi mưa lớn như lưu vực cửa xả Ông Ích Khiêm, cửa xả trạm bơm Thuận Phước, cửa xả trạm bơm Đảo Xanh, cửa xả cống đường Lê Thanh Nghị, cửa xả cống trên đường Huỳnh Tấn Phát ra hồ Khuê Trung, cửa xả đường Nguyễn Phước Thái, tuyến cống liên phường Xuân Hòa (cũ), tuyến cống thoát nước Thọ Quang - Biển Đông.

Tại khu vực trung tâm thành phố Tam Kỳ (cũ), hệ thống thoát nước chính chủ yếu từ phía tây sang đông thông qua 4 trục thoát nước chính đổ ra sông Bàn Thạch. Mạng lưới thoát nước khu vực nội thị chịu tác động bất lợi từ mực nước sông Tam Kỳ, Bàn Thạch và lưu vực từ phía tây đường Nguyễn Hoàng đổ về. Để giảm tác động bởi nước lũ từ sông vào đô thị, thành phố đã triển khai xây dựng tuyến kè dọc sông Bàn Thạch kết hợp cửa phai ngăn triều.

Tuy nhiên do chưa đầu tư đồng bộ các trạm bơm chống ngập cưỡng bức nên hệ thống cửa phai ngăn triều gần như không phát huy hiệu quả xử lý ngập úng. Một số khu vực thường xuyên xảy ra ngập úng như xung quanh hồ Ngã Ba, hồ Nguyễn Du, khu vực ngã 4 đường Phan Châu Trinh - Nguyễn Tất Thành, xung quanh hồ Duy Tân, dọc đường Hùng Vương.

Nguyên nhân chính gây ngập úng khu vực nội thị Tam Kỳ chủ yếu do mực nước sông Tam Kỳ, Bàn Thạch dâng cao hơn cao trình cửa xả, nước mưa khó tiêu thoát ra sông Bàn Thạch. Ngoài ra, một số khu vực thường xảy ra ngập úng cục bộ do cao trình thấp trũng, cống khẩu độ nhỏ, không đảm bảo thoát cho lưu vực phía Tây đổ về.

Lực lượng vũ trang cứu hộ do mưa ngập ở khu vực đường Mẹ Suốt, phường Hòa Khánh. Ảnh: XUÂN SƠN

Theo báo cáo giám sát chuyên đề của HĐND thành phố, từ năm 2023 đến nay, khu vực đô thị trung tâm thành phố Đà Nẵng (cũ) và trung tâm thành phố Tam Kỳ (cũ) đã được các cấp, ngành nghiên cứu, đề xuất đang triển khai thi công tổng cộng 36 dự án thoát nước, chống ngập. Trong đó, khu vực trung tâm thành phố Đà Nẵng (cũ) có 25 dự án với tổng mức đầu tư khoảng 2.846 tỷ đồng; khu vực trung tâm thành phố Tam Kỳ (cũ) có 11 dự án với tổng mức đầu tư khoảng 6.983 tỷ đồng.

Theo Phó ban Đô thị HĐND thành phố Lê Văn Dũng, hiện nay tình trạng một số cửa thu tại các tuyến đường nội thị không phát huy tác dụng. “Trên một tuyến đường, hồ sơ thiết kế có 50 cửa thu khi bàn giao. Nhưng qua hiện trạng sử dụng, đã bị lấp, hư hỏng, gãy sụp 15 cái, đây cũng là một phần gây ngập úng nội thị”, ông Dũng nói.

Thực trạng này, đại diện lãnh đạo Sở Xây dựng cũng thừa nhận và cho biết diễn ra khá phổ biến tại một số tuyến đường nội thị, cùng với hư hại, xuống cấp còn có tình trạng người dân bít lại để chống mùi.

Trước thực trạng trên, Ban Đô thị HĐND thành phố đề xuất, sở, ban, ngành thành phố khẩn trương hoàn thành phê duyệt đồ án Quy hoạch cao độ nền và thoát nước mặt đô thị thành phố Đà Nẵng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trong năm 2025 để làm cơ sở xây dựng kế hoạch quản lý, phát triển hệ thống thoát nước khu vực thành phố Đà Nẵng (cũ) trong năm 2026.

Đồng thời, chủ động nghiên cứu có giải pháp kế thừa các nội dung của đồ án quy hoạch được duyệt để lập quy hoạch thoát nước tổng thể cho thành phố mới phù hợp với kế hoạch, nội dung điều chỉnh quy hoạch thành phố và quy hoạch chung thành phố đang được tổ chức triển khai.

Thành phố cần thay đổi tư duy, cách làm, nghiên cứu xây dựng chiến lược ứng phó, chống ngập một cách tổng thể, bảo đảm tính bền vững, thích ứng với thời đại. Tùy từng khu vực, nghiên cứu có giải pháp quản trị, chiến lược riêng phù hợp với địa hình, điều kiện. Thành phố sớm tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch quản lý và phát triển hệ thống thoát nước giai đoạn 2019 - 2025, triển khai xây dựng kế hoạch cho giai đoạn 2026 - 2030 và năm 2026.

Cùng với đó, nâng cao ý thức trách nhiệm trong công tác phối hợp của các sở, ngành, rà soát rút ngắn quy trình, thủ tục liên quan trong công tác thẩm định, phê duyệt quy hoạch, công tác chuẩn bị đầu tư các dự án, triển khai thi công.

HÀN NGUYÊN