Duy trì bền vững các mô hình trợ giúp pháp lý hiệu quả

Trợ giúp viên pháp lý Trung tâm trợ giúp pháp lý tỉnh Lào Cai tư vấn quy định pháp luật về đất đai cho người dân. (Ảnh: KIỀU OANH)

Với cách làm mới, Dự án “Tăng cường trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng yếu thế” (Dự án) triển khai tại tỉnh Điện Biên và Lào Cai trong 4 năm qua đã giúp nhiều người dân nơi đây được tiếp cận dịch vụ pháp lý có chất lượng.

Chú trọng xây dựng, củng cố mạng lưới hỗ trợ tại cơ sở

Tuyên truyền tại các buổi sinh hoạt cộng đồng, trao đổi, tư vấn những vấn đề pháp lý cơ bản, thông tin về hoạt động trợ giúp pháp lý cho bà con thôn bản ngay tại nhà... đã trở thành việc làm thường xuyên với bà Chảo Kiếu Mẩy, già làng có uy tín tại xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Già làng Chảo Kiếu Mẩy cho biết, người dân nơi đây còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các quy định của pháp luật. Sau khi được tham gia lớp tập huấn về trợ giúp pháp lý theo Dự án, khi có người gặp vướng mắc về pháp luật, bà Mẩy lại giới thiệu họ đến trung tâm trợ giúp pháp lý, thông tin cho họ về đường dây nóng của trung tâm, qua đó giúp đỡ được nhiều người giải quyết vấn đề đúng pháp luật.

Với cách làm này, lực lượng cán bộ cơ sở, già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng đã trở thành “cầu nối” then chốt đưa người dân tiếp cận với dịch vụ trợ giúp pháp lý, để họ hiểu hơn về chính sách của Đảng, Nhà nước. Sự tham gia của cán bộ nòng cốt, người có uy tín trong cộng đồng, chính quyền cơ sở và các cơ quan, tổ chức liên quan đã góp phần hình thành cơ chế hỗ trợ đa tầng trong việc phát hiện, hướng dẫn, kết nối người dân với dịch vụ trợ giúp pháp lý, giúp chính sách được triển khai rộng và sát thực tiễn hơn.

Thực tế cho thấy, nhu cầu được tư vấn pháp luật và hỗ trợ pháp lý của người nghèo và các nhóm yếu thế, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa là rất lớn. Hoạt động truyền thông pháp luật gặp khó khăn do rào cản về ngôn ngữ, văn hóa; trong khi đó năng lực của một bộ phận cán bộ trợ giúp còn hạn chế. Việc Dự án đã cụ thể hóa các chính sách pháp luật bằng tiếng nói, chữ viết của đồng bào giúp hoạt động hỗ trợ pháp lý trở nên hiệu quả hơn. Không chỉ tuyên truyền miệng, đường dây nóng và ứng dụng công nghệ được thiết lập trong hoạt động trợ giúp pháp lý đã mang lại hiệu quả thiết thực.

“Cầu nối số" với người dân

Dễ nhớ, miễn phí cho người dân khi gọi đến, từ ngày 15/11/2025 đến nay, thông qua đường dây nóng 1800.1233, người dân tại hai tỉnh Điện Biên, Lào Cai được thông tin về quyền được trợ giúp pháp lý, trình tự, thủ tục trợ giúp pháp lý, thông tin về tổ chức và người thực hiện trợ giúp pháp lý; đồng thời tiếp nhận thông tin vướng mắc pháp luật từ người dân để xử lý, chuyển tiếp đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Đến nay, đã có khoảng 2.600 lượt gọi đến đường dây nóng trong đó có 731 cuộc gọi được tiếp nhận và xử lý, đạt tỷ lệ 28% trên tổng số cuộc gọi đến.

Các nhu cầu cần hỗ trợ pháp lý được người dân phản ánh về đất đai, nhà ở, chế độ chính sách, hôn nhân và gia đình…được hướng dẫn liên hệ ngay đến cơ quan chức năng địa phương và chuyển thông tin đến Trung tâm trợ giúp pháp lý có thẩm quyền. Theo bà Vũ Thị Hường, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp, kết quả này cho thấy đường dây nóng không chỉ là một kênh thông tin, mà còn là “cửa ngõ ban đầu” để người dân tiếp cận chính sách trợ giúp pháp lý.

Cùng với đường dây nóng, một ứng dụng trợ giúp pháp lý trên điện thoại di động chính thức được vận hành cuối năm 2025 với các tính năng chính như: hỗ trợ yêu cầu trợ giúp pháp lý trực tuyến; giúp người dân tìm hiểu về quyền được trợ giúp pháp lý; tra cứu văn bản quy phạm pháp luật; tìm kiếm thông tin tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý trên toàn quốc...

Anh A Lù, xã Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên cho biết, phương thức này rất hữu ích đối với đồng bào dân tộc. “Khi gặp vấn đề vướng mắc về pháp lý, chúng tôi vẫn gặp khó khăn tìm nơi hướng dẫn, giải đáp. Nhờ được tập huấn kiến thức, tôi sẽ truy cập vào Zalo, Facebook của trung tâm trợ giúp pháp lý để liên hệ giúp người dân nơi tôi sinh sống, hoặc chỉ cho họ cách thức truy cập ứng dụng nêu trên...”, anh A Lù chia sẻ.

Theo ông Trần Thanh Hưng, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Điện Biên, những tiện ích từ đường dây nóng hay ứng dụng trên điện thoại đã giúp khoảng cách tiếp cận pháp luật của người dân trên địa bàn được thu hẹp dần. Thói quen chủ động tìm hiểu, sử dụng dịch vụ trợ giúp pháp lý của người dân đang dần được hình thành. Qua đó, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc phát hiện, giới thiệu và hỗ trợ người thuộc diện được trợ giúp pháp lý được nâng cao, thực chất hơn