Đòn bẩy thúc đẩy sáng tạo văn học

Nhà văn tham dự Trại sáng tác văn học về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống”. Ảnh: Diên Khánh.

Kỳ vọng vào một cú hích

Theo tinh thần Nghị định mới, trong thời gian tới, sẽ có các chính sách tạo điều kiện khuyến khích phát triển văn học như: Tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân, khuyến khích doanh nghiệp tự nhân tham gia mạnh mẽ vào hoạt động sáng tác văn học, doanh nghiệp tham gia phát triển văn học trong nước và ngoài nước. Hỗ trợ về nguồn lực khi văn học tham gia thực hiện nhiệm vụ chính trị được cấp có thẩm quyền giao. Khuyến khích tổ chức trại viết, trại sáng tác văn học và cuộc thi viết, cuộc thi sáng tác tác phẩm văn học; đặc biệt là dành cho thanh thiếu niên, nhi đồng. Tôn vinh các tác giả, tác phẩm văn học có giá trị cao về nội dung tư tưởng và nghệ thuật; bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan. Tạo điều kiện, hỗ trợ, giới thiệu, quảng bá, xuất bản, phổ biến tác phẩm văn học có giá trị cao về nội dung tư tưởng và nghệ thuật. Thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ, phát triển không gian sáng tạo, đổi mới tư duy về văn học.

Cùng với đó, Nghị định đã thiết lập một cơ chế quản lý cần thiết cho các hoạt động trong đời sống văn học. Quy định rõ ràng hơn trách nhiệm quản lý, nhằm bảo đảm tính nghiêm minh, minh bạch và uy tín cho các hoạt động văn học.

Nhà thơ Khúc Hồng Thiện cho rằng, Nghị định 350/2025/NĐ-CP về khuyến khích phát triển văn học, không chỉ là cú hích về mặt cơ chế, mà còn mở ra một môi trường thuận lợi để văn học phát triển bền vững, gắn bó hơn với đời sống xã hội. Nghị định sẽ tạo ra những chuyển biến cụ thể và thiết thực cho đời sống văn học nước ta ở một số phương diện. Về cơ chế hỗ trợ sáng tác, nhà văn có thêm điều kiện tiếp cận các quỹ hỗ trợ, học bổng, chương trình lưu trú sáng tác, từ đó giảm bớt gánh nặng mưu sinh để chuyên tâm cho tác phẩm. Các chính sách khuyến khích xuất bản, dịch thuật, quảng bá sẽ giúp tác phẩm Việt đến gần hơn với độc giả trong và ngoài nước. Việc có khung chính sách rõ ràng sẽ nâng cao vị thế của văn học trong đời sống xã hội, khẳng định vai trò của nhà văn như người kiến tạo tinh thần và văn hóa. Cùng với đó, văn học có cơ hội giao thoa với điện ảnh, sân khấu, mỹ thuật, công nghệ số… để tạo ra những sản phẩm đa dạng, hấp dẫn hơn.

Còn theo nhà thơ Lữ Mai, Nghị định như một tín hiệu đáng mừng, bởi lần đầu tiên, văn học được đặt trong một khung chính sách có tính hệ thống, dài hơi và cụ thể. “Điều tôi kỳ vọng trước hết không hẳn là những hỗ trợ về kinh phí hay chế độ đãi ngộ - vốn cũng rất cần thiết - mà là sự hình thành hệ sinh thái văn đúng nghĩa, từ sáng tác, phê bình, xuất bản, quảng bá đến việc đưa tác phẩm vào đời sống xã hội, đặc biệt là học đường và không gian văn hóa cộng đồng. Khi một tác phẩm văn học có thể được đọc, đối thoại, lan tỏa nghiêm túc và bền bỉ, thì người viết mới thực sự cảm nhận được ý nghĩa xã hội của lao động sáng tạo của mình”, nhà thơ Lữ Mai chia sẻ.

Bản lĩnh của người cầm bút

Trong bức tranh chung của đời sống văn học hôm nay, nếu cơ chế và chính sách có thể được ví như “bà đỡ” tạo hành lang pháp lý và môi trường thuận lợi cho sáng tạo.

Ở góc độ này, nhà thơ Lữ Mai cho rằng, chính sách chỉ có thể mở đường, còn sức sống của văn học vẫn nằm ở bản lĩnh và lương tri của người cầm bút. Trong một thời đại mà mạng xã hội và các nền tảng số dễ khiến người viết chạy theo sự nổi tiếng nhanh, lượt xem và cảm xúc nhất thời, người viết trẻ càng cần xác lập cho mình thái độ nghề nghiệp nghiêm cẩn.

Cùng quan điểm, theo nhà thơ Khúc Hồng Thiện, dù chính sách có ưu đãi đến đâu, sức sống của văn học vẫn nằm ở đội ngũ sáng tác. Người cầm bút hôm nay, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần xác lập vai trò và trách nhiệm của mình. Trong đó, ý thức viết không chỉ để thỏa mãn cá nhân, mà còn để góp phần lưu giữ ký ức, phản ánh hiện thực, định hình giá trị tinh thần cho cộng đồng. Mỗi tác giả cần dũng cảm khẳng định bản sắc, tránh chạy theo xu hướng nhất thời, để tác phẩm có dấu ấn cá nhân và sức bền lâu dài. Chính sự kết hợp giữa tài năng, trách nhiệm và bản lĩnh mới giúp văn học Việt có những tác phẩm đích thực, đủ sức đồng hành cùng bạn đọc qua nhiều thế hệ.

Theo các chuyên gia, Nghị định số 350/2025/NĐ-CP đã mở ra một hành lang chính sách cần thiết, tạo lực đẩy quan trọng để đời sống văn học vận hành trong một môi trường minh bạch, có định hướng và mở ra nhiều cơ hội hơn. Tuy nhiên, chặng đường phía trước vẫn đòi hỏi sự song hành bền bỉ giữa cơ chế và nội lực của đội ngũ sáng tác. Khi người cầm bút giữ vững bản lĩnh, nuôi dưỡng trách nhiệm xã hội và khát vọng, mỗi tác phẩm không chỉ là sản phẩm cá nhân mà còn trở thành mạch nguồn tinh thần góp phần bồi đắp đời sống văn hóa, khẳng định vị thế của văn học Việt Nam.

Phạm Sỹ