Nhiều chuyên gia cho rằng muốn doanh nghiệp Nhà nước thực sự dẫn dắt tăng trưởng, cần trao quyền tự chủ, tách chức năng quản lý nhà nước khỏi quản lý vốn, đồng thời tháo gỡ các nút thắt về đất đai, tài chính và cổ phần hóa.
Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước là nhiệm vụ chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia, tạo dư địa cho tăng trưởng và xây dựng lực lượng doanh nghiệp nhà nước thực sự đóng vai trò dẫn dắt trong bối cảnh phát triển mới.
Ông Phan Đức Hiếu, Đại biểu Quốc hội XVI, Ủy Ban kinh tế và tài chính Quốc hội chia sẻ, tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) không đơn thuần là giảm số lượng doanh nghiệp thông qua sáp nhập, giải thể hay thoái vốn.
Mặc dù đang nắm giữ khối tài sản và nguồn vốn rất lớn trong nhiều lĩnh vực trọng yếu của nền kinh tế, không ít doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) vẫn tăng trưởng chậm, hiệu quả sử dụng vốn chưa tương xứng. Theo các chuyên gia và nhà quản lý, vấn đề không đơn thuần nằm ở năng lực của doanh nghiệp mà còn xuất phát từ cơ chế quản trị, quyền tự chủ đối với tài sản và cách xác định vai trò của DNNN trong nền kinh tế.
Một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là yêu cầu phải hoàn tất việc xử lý tài chính và phê duyệt phương án sử dụng đất trước khi thực hiện cổ phần hóa doanh nghiệp
Vai trò đặc biệt của doanh nghiệp Nhà nước trong bảo đảm cân đối lớn và ổn định vĩ mô. Tuy vậy, tiến độ cổ phần hóa và thoái vốn còn chậm, hiệu quả sử dụng nguồn lực chưa tương xứng.
Dù đang nắm giữ khối tài sản khổng lồ lên tới 4,5 triệu tỷ đồng, nhưng khu vực doanh nghiệp Nhà nước vẫn đang loay hoay trong vòng xoáy tái cơ cấu với những nút thắt về thể chế và tâm lý 'ngại trách nhiệm'.
Theo các chuyên gia, SCIC cần được định vị là Quỹ đầu tư quốc gia hoạt động theo cơ chế thị trường, với năng lực đầu tư chuyên nghiệp như các quỹ đầu tư lớn trên thế giới. Thay vì chỉ thực hiện nhiệm vụ thoái vốn, SCIC cần có quyền và năng lực mua vốn, đầu tư, tái cơ cấu doanh nghiệp để dẫn dắt quá trình cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước.
Doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) đang nắm giữ nguồn lực lớn và giữ vai trò then chốt trong nền kinh tế. Trong bối cảnh hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, tái cơ cấu DNNN không còn chỉ là sáp nhập hay thoái vốn mà phải tập trung nâng cao hiệu quả quản trị, khơi thông nguồn lực và phát huy vai trò dẫn dắt tăng trưởng.
Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước trong thời gian tới không chỉ là sắp xếp lại tổ chức hay xử lý tồn tại của quá khứ, mà phải chuyển mạnh sang quản trị vốn nhà nước theo nguyên tắc thị trường, tạo động lực hình thành những doanh nghiệp đủ năng lực dẫn dắt các ngành, lĩnh vực chiến lược.
Theo chuyên gia, nhiều doanh nghiệp nhà nước đang nắm trong tay khối tài sản hàng nghìn tỷ đồng nhưng vẫn khó tăng trưởng do thiếu quyền tự quyết trong sử dụng vốn và tài sản.
Hội thảo 'Tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng' nhìn lại chặng đường tái cơ cấu vừa qua; phân tích nút thắt cản trở tiến trình đổi mới; đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tài sản nhà nước, thúc đẩy cải cách quản trị và phát huy vai trò của doanh nghiệp.
Chuyên gia đề xuất nâng cấp SCIC thành quỹ đầu tư Nhà nước, chủ động mua bán và cơ cấu danh mục vốn nhằm thúc đẩy quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp theo cơ chế thị trường.